Trồng cây này kiểu gì mà nông dân TPHCM "dứt khoát" lấy lại vị thế cho loại hạt gia vị thơm ngoài "chợ toàn cầu"?

Trồng hồ tiêu hữu cơ bán được giá, thu nhập tốt hơn hẳn

Ông Trần Xuân Thọ, hội viên nông dân xã Xuân Sơn, TP HCM (địa bàn tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước sáp nhập) đã gắn bó với cây hồ tiêu hơn 10 năm. Nhờ canh tác theo hướng hữu cơ, 8,5 sào tiêu trồng trên trụ cây keo, cây bông gòn đã mang lại nguồn thu ổn định hàng năm cho gia đình.

Việc nông dân TPHCM sau sáp nhập tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu phát triển mô hình trồng hồ tiêu (trồng cây tiêu) theo hướng bền vững dù năng suất thấp hơn trồng bình thường nhưng giúp bảo vệ môi trường, bảo vệ chất lượng đất, nước, làm ra loại hạt tiêu hữu cơ. Ảnh: Phú Mỹ

Vụ tiêu vừa qua, ông Thọ thu được gần 4 tấn hạt tiêu khô. “4 năm qua, tôi chuyển sang chăm sóc theo hướng hữu cơ nên giảm chi phí đầu tư. Dù năng suất không cao, nhưng bù lại, cây tiêu phát triển tốt, bán được giá hơn. Trước đây, nhiều hộ trồng sử dụng hóa chất quá mức trong canh tác truyền thống nên dẫn đến nhiều hệ lụy cho môi trường, đất đai mau cằn cỗi và ảnh hưởng đến sức khỏe con người”, ông Thọ nói.

Ông Bùi Thanh Hùng ở xã Nghĩa Thành cũng thấy rõ giá trị cũng như hiệu quả từ trồng hồ tiêu hữu cơ. Mùa vụ vừa qua, dù bị ảnh hưởng bởi thời tiết nhưng vườn tiêu 6 sào của ông phát triển xanh tốt và thu được 2,5 tấn hạt khô.

Ông Hùng cho biết dù năng suất không bằng trồng theo cách truyền thống nhưng không bị thất mùa, cây không bị bệnh, không bị suy sau khi thu hoạch. “Tôi thấy làm tiêu hữu cơ có nhiều lợi ích, làm hữu cơ thì không dùng thuốc độc hại đến sức khỏe con người và đất giữ được màu mỡ”, ông Hùng chia sẻ thêm.

Theo lãnh đạo xã Bình Giã, việc chuyển đổi lối canh tác theo chuẩn tiêu sạch, hữu cơ đã phần nào lấy lại vị thế của cây hồ tiêu. Qua kiểm tra thực tế, hiện nay, phần lớn những hộ canh tác theo chuẩn tiêu sạch, hữu cơ đều có thu nhập ổn định, gắn bó lâu dài và có thể sống khỏe từ loại cây trồng này.

Vườn tiêu 1,5ha của ông Hồ Văn Thư (xã Bình Giã) được trồng theo phương pháp hữu cơ.

“Trước đây, việc sử dụng quá mức hóa chất trong canh tác truyền thống đã dẫn đến nhiều hệ lụy cho môi trường, đất đai nhanh chóng cằn cỗi và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Vì vậy, tôi đã chuyển sang chăm sóc theo hướng hữu cơ, nhờ đó giảm chi phí đầu tư, cây tiêu phát triển tốt và bán được giá hơn”, ông Thư nói.

Thấy được lợi ích của việc trồng tiêu hữu cơ, nhiều năm qua, thông qua việc hình thành mô hình tổ hợp tác, HTX sản xuất hồ tiêu bền vững, nhiều hộ tham gia đã có cơ hội được trao đổi, tiếp cận kỹ thuật trồng, chăm sóc cây tiêu theo hướng hữu cơ. Đặc biệt, khi tham gia các mô hình, nhà nông sẽ đảm bảo cho nguồn ra bao tiêu sản phẩm, giá cả ổn định.

Ông Ngô Xuân Sơn, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Hữu cơ Giàu Toàn Diện chia sẻ đa số thành viên trong HTX là những nông dân gắn bó với cây hồ tiêu từ nhiều năm qua. Ngay từ những ngày đầu thành lập, HTX đã khoanh vùng gần 50ha liền kề của các hộ nông dân trên địa bàn xã Xuân Sơn, Sơn Bình và Suối Rao của huyện Châu Đức cũ (nay là xã Xuân Sơn, TP HCM) để tạo thành một vùng nguyên liệu. Những hộ tham gia phải tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật và sự giám sát chặt chẽ của ban kiểm soát môi trường HTX.

Theo ông Sơn, trước khi thành lập HTX, ông cùng một số thành viên đã có hơn 5 năm sản xuất tiêu theo hướng hữu cơ.

“Nhiều năm nay, tôi không lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật để chăm sóc vườn tiêu mà chủ yếu sử dụng chế phẩm sinh học, giúp phòng trừ tuyến trùng, nấm bệnh hại rễ. Cũng từ khi sản xuất theo hướng hữu cơ, nguồn nước giếng không còn bị ô nhiễm như trước đây. Tỷ lệ cây bị chết trong vườn giảm chỉ còn từ 3-5%; chi phí mua phân bón cũng giảm so với trước”, ông Sơn cho biết thêm.

Hướng đến xuất khẩu hạt tiêu-loại hạt gia vị bền vững

Hồ tiêu là cây chủ lực của các địa phương phía Đông TP HCM như Bình Giã, Ngãi Giao, Xuân Sơn, Nghĩa Thành, Châu Đức, Kim Long, Hòa Hiệp, Bàu Lâm, Hòa Hội… với diện tích khoảng 13.000ha. Vì vậy, các ngành chức năng và địa phương đã hỗ trợ, tạo điều kiện để nông dân hình thành vùng nguyên liệu chất lượng cao, không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn hướng đến thị trường xuất khẩu.

Từ năm 2013 đến nay, dự án phát triển hồ tiêu bền vững với tổng diện tích 1.500ha do Hội Hồ tiêu Bà Rịa - Vũng Tàu và các doanh nghiệp như công ty Olam Việt Nam, công ty TNHH gia vị Việt Nam, công ty TNHH Harris Freeman Việt Nam đã làm thay đổi thói quen canh tác, sản phẩm được các doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn thị trường.

Ông Ngô Xuân Sơn, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX Hữu cơ Giàu Toàn Diện cho biết theo kế hoạch, giai đoạn 2025-2027, HTX có vùng nguyên liệu 100ha hồ tiêu; giai đoạn 2028-2030, HTX sẽ sản xuất khoảng 500ha hồ tiêu theo hướng hữu cơ. Hiện tại HTX đã ký hợp đồng bao tiêu đầu ra sản phẩm tiêu hữu cơ với Công ty Organics More. Bên cạnh đó, trên địa bàn TP HCM còn có Công ty CP Đầu tư Xuất nhập khẩu Phúc Thịnh (PTEXIM CORP), Công ty TNHH Harris Freeman Việt Nam đang liên kết thu mua hạt tiêu khô của nông dân với số lượng lớn.

Trong khi đó, các xã Hòa Hội, Hòa Hiệp, Bàu Lâm có trên 5.000ha tiêu được trồng tập trung thành vùng rộng lớn. Những năm qua, địa phương thường xuyên phối hợp với trạm khuyến nông hỗ trợ nông dân tập huấn kỹ thuật canh tác tiêu bền vững, hướng dẫn nông dân áp dụng bộ quy tắc quốc tế vì quy trình sản xuất tiêu an toàn và kỹ thuật thu hoạch, phơi sấy, bảo quản hồ tiêu, hỗ trợ nông dân phân tích đất, nước, dự báo lượng mưa ảnh hưởng đến cây tiêu.

Những hỗ trợ tích cực của địa phương và cơ quan chức năng đã lan tỏa ngày càng sâu rộng đến nông dân, từ chỗ sản xuất theo kinh nghiệm, nông dân ngày càng hạn chế sử dụng phân bón hóa học, chú trọng dùng phân hữu cơ vi sinh, sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục cho phép để phòng bệnh cho cây tiêu.

Ông Lâm Ngọc Nhâm, Chủ tịch Hội Hồ tiêu Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết tiêu là một trong các loại cây trồng chủ lực mang lại hiệu quả kinh tế cho nông dân trong tỉnh. Hạt tiêu tại nhiều địa phương thuộc TP HCM như Bình Giã, Hòa Hiệp, Nghĩa Thành… đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH-CN) cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm hạt tiêu đen. Đây là động lực để hồ tiêu TP HCM khẳng định vị thế ở thị trường trong và ngoài nước.

Hiện nay, tổng diện tích hồ tiêu các xã khu vực phía Đông TP HCM đạt khoảng 13.000ha, tăng khoảng 4.000ha so với 10 năm trước. Trong đó, diện tích thu hoạch hơn 11.000ha, năng suất bình quân 1,8 tấn/ha, sản lượng hàng năm ước đạt gần 22.000 tấn (tăng 1,43 lần).

Để thúc đẩy ngành hồ tiêu phát triển bền vững, Hội Hồ tiêu Bà Rịa – Vũng Tàu đã phối hợp cùng ngành nông nghiệp xây dựng và phát triển vùng nguyên liệu sạch, sản xuất theo hướng an toàn, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm theo yêu cầu của các nhà nhập khẩu như Nhật Bản, châu Âu... Trong đó, đã vận động 1.166 hội viên tham gia dự án phát triển hồ tiêu bền vững theo tiêu chuẩn Global GAP, SAN với diện tích 1.290 ha. Ngoài ra, Hội cũng xây dựng phần mềm truy xuất nguồn gốc sản phẩm, chỉ dẫn địa lý…

×