Trồng xen “cây tiền tỷ” với “cây đẻ tiền bền vững”, hai cây cùng sống khỏe, "hòa thuận", dân Đắk Lắk đổi đời

Cà phê xen sầu riêng hướng đi làm giàu bền vững cho nông dân Đắk Lắk

Chiều 7/10, Đoàn công tác thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh Đắk Lắk đã đến thăm mô hình sản xuất cà phê trồng xen sầu riêng của HTX Nông nghiệp Bền vững Cư Suê 2-9, tại xã Quảng Phú (huyện Cư M’gar cũ), tỉnh Đắk Lắk – một trong những điểm trình diễn hiệu quả của Chương trình Cà phê Cảnh quan bền vững đang được triển khai trên địa bàn.

Ông Đặng Dậu Thanh - Giám đốc HTX Nông nghiệp Bền vững Cư Suê 2-9 (Đắk Lắk)- cho biết HTX được thành lập năm 2021 với sự hỗ trợ của Chương trình Cà phê Cảnh quan bền vững.

Ban đầu chỉ có 9 thành viên với diện tích 15ha, đến nay HTX đã phát triển lên 169 hộ tham gia, trong đó 95 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm gần 60%. Tổng diện tích sản xuất đạt 175ha, sản lượng trung bình hàng năm khoảng 210 tấn cà phê nhân.

"Nhờ sự đồng hành của Chương trình và các doanh nghiệp như Simexco Đắk Lắk, HTX đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ bà con nâng cao năng lực sản xuất: từ tập huấn kỹ thuật canh tác bền vững, sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu, đến hướng dẫn ủ phân từ vỏ cà phê, sử dụng men vi sinh, quản lý thảm phủ, trồng xen canh và chế biến cà phê chất lượng cao”, ông Thanh chia sẻ.

Theo ông Thanh, niên vụ 2024-2025, HTX đã thu mua được 100 tấn cà phê nhân, trong đó có 5 tấn cà phê chất lượng cao bán cho Công ty Simexco Đắk Lắk với giá cao hơn thị trường 12.000-15.000 đồng/kg. HTX cũng đã kết nối cung ứng 300 tấn phân bón hữu cơ vi sinh, phát triển thêm các sản phẩm chế biến như trà mãng cầu, cà phê bột, chuối nhúng socola.

Đặc biệt, HTX đã phối hợp với IDH, JDE Peets (Hà Lan) và chính quyền địa phương khảo sát, thu thập thông tin GPS, diện tích, sản lượng của 100% thành viên, đáp ứng quy định không gây mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) - điều kiện bắt buộc để cà phê Việt Nam tiếp cận các thị trường khó tính.

“Thời gian tới, HTX hướng tới mở rộng quy mô lên 250-300ha cà phê, duy trì và đa dạng cây trồng xen như sầu riêng, hồ tiêu, cây ăn quả. Đồng thời phát triển sản phẩm chế biến mang thương hiệu HTX Cư Suê 2-9, tạo thêm giá trị và thu nhập cho thành viên”, ông Thanh cho biết.

Nhắc đến mô hình cà phê xen sầu riêng, bà H’Đàn Niê ở buôn Súth Hluôt, xã Quảng Phú, (Đắk Lắk) không giấu được niềm vui. Bà H’Đàn Niê chia sẻ:

“Trước đây, 1,2ha cà phê của gia đình chỉ đạt năng suất hơn 1,5 tấn nhân mỗi năm, giá lại thấp. Sau khi được tập huấn kỹ thuật, chúng tôi biết cách canh tác bền vững, bảo tồn đất và nước, thu hái - chế biến cà phê đúng quy trình. Năng suất tăng gấp đôi, chất lượng cà phê cũng tốt hơn.”

Theo bà H’Đàn, các hỗ trợ của Chương trình Cà phê Cảnh quan bền vững đến rất kịp thời, thiết thực, giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất, từ “làm ăn nhỏ lẻ” sang “liên kết cùng phát triển”.

Đắk Lắk nhân rộng mô hình cà phê xen sầu riêng, hướng tới nền nông nghiệp xanh

Trao đổi với phóng viên Dân Việt, bà Phan Thị Vân - Giám đốc Chương trình Cà phê IDH Việt Nam - cho biết, trong thời gian tới, IDH sẽ tiếp tục triển khai Chương trình Cà phê Cảnh quan bền vững tại Đắk Lắk, tập trung vào sản xuất có trách nhiệm, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường châu Âu như EUDR hay CSRD.

“Trước đây, chương trình mới triển khai ở 3 huyện nhưng từ năm 2024, IDH đã định hướng mở rộng lên cấp tỉnh, để gia tăng tác động tích cực tới các vùng trồng cà phê trọng điểm”, bà Vân cho biết.

Đến nay, chương trình đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận: 153.000 nông dân được nâng cao năng lực sản xuất bền vững; 74 mô hình quản lý thảm phủ, 168 cam kết bảo vệ rừng, 1,5 triệu cây cà phê tái canh và 580.000 cây trồng xen được hỗ trợ. Ngoài ra, 18 hợp tác xã và 20 đội dịch vụ nông nghiệp đã được thành lập, hàng nghìn mẫu đất và cà phê nhân được phân tích, kiểm soát tồn dư hóa chất.

Với sự tham gia của các doanh nghiệp lớn như Simexco Đắk Lắk, Dakman Intimex, Sucden Coffee, Nedspices, Chánh Thu, cùng sự hỗ trợ kỹ thuật từ IDH và JDE Peets (Hà Lan), mô hình tiếp cận cảnh quan đang dần được nhân rộng, hướng tới mục tiêu “cà phê xanh - sinh kế xanh” cho người nông dân Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên nói chung.

Quan sát những vườn cà phê xanh mướt, sai quả xen lẫn những hàng sầu riêng tán rộng tại Đắk Lắk, ông Huỳnh Tấn Đạt - Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - cho rằng đây là minh chứng rõ nét cho hướng phát triển nông nghiệp xanh, bền vững ở Đắk Lắk.

Ông Đạt nhận định, mô hình cà phê xen sầu riêng không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập mà còn thể hiện sự chuyển đổi tư duy trong sản xuất - từ canh tác truyền thống sang sản xuất nông nghiệp phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu.

“Trồng xen giúp bảo vệ đất, giảm xói mòn, cải thiện dinh dưỡng và tăng hiệu quả sinh thái. Đây không chỉ là mô hình tăng thu nhập mà còn góp phần bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu,” ông Đạt nói.

Theo ông Đạt, Cục Bảo vệ thực vật đang phối hợp triển khai đề án cây trồng giảm phát thải, ứng dụng các sản phẩm sinh học và kỹ thuật tiên tiến nhằm nâng cao sức khỏe cây trồng, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, qua đó gia tăng giá trị nông sản và xây dựng vùng sản xuất an toàn.

“Chúng ta đang cùng nhau xây dựng nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp, thích ứng với khí hậu - trong đó nông dân là trung tâm của sự thay đổi. Khi người dân thay đổi cách làm, áp dụng kỹ thuật và gắn kết cùng doanh nghiệp, đó chính là chìa khóa cho sự phát triển bền vững”, ông Đạt khẳng định.

×