Bình luận
0
Trạng nguyên Nguyễn Hiền là một hiện tượng độc đáo trong lịch sử khoa cử Việt Nam khi ông đỗ Trạng nguyên năm 12 tuổi, trở thành Trạng nguyên đầu tiên và cũng là Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất lịch sử.
Trong lịch sử văn hóa của dân tộc Việt Nam có hai người làm nên sự nghiệp hiển hách ở tuổi thơ ấu và tuổi thiếu niên, đó chính là Thánh Gióng đánh đuổi giặc Ân khi mới lên 3 và Nguyễn Hiền 12 tuổi đỗ Trạng nguyên. Nhưng Thánh Gióng là chuyện lịch sử mang màu sắc thần thoại, truyền nối dưới dạng văn hóa dân gian.
Còn Trạng nguyên Nguyễn Hiền là người thật việc thật và được ghi chép rõ ràng trong nhiều tài liệu cổ sử.
Nếu như Thánh Gióng là biểu tượng hư cấu, tượng trưng cho lòng yêu nước và sức mạnh chống giặc ngoại xâm của nhân dân ta, thì Trạng nguyên Nguyễn Hiền là con người có thật, bằng xương, bằng thịt, được các sử gia ghi lại trong sử sách và được dân gian hóa với lòng tôn sùng, ngưỡng mộ của nhân dân.
Trạng nguyên Nguyễn Hiền, tên tự là Khôi Nguyên, sinh năm Ất Mùi (1235), người làng Dương Miện, huyện Thượng Hiền, phủ Thiên Trường, lộ Sơn Nam, nay là thôn Dương A, xã Nam Thắng, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
Trạng nguyên Nguyễn Hiền là một hiện tượng độc đáo trong lịch sử khoa cử Việt Nam, là niềm tự hào của vùng đất học Nam Định.
Theo "Việt Nam văn hóa sử cương" của Nhà Sử học Đào Duy Anh, năm 1075, dưới thời vua Lý Nhân Tông, Triều đình mở khoa thi đầu tiên nhằm chọn hiền tài phục vụ đất nước.
Năm 1247, Nhà Trần lần đầu tiên đặt ra khoa thi Tam khôi gồm Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa. Chính trong năm này, thần đồng 12 tuổi Nguyễn Hiền đã thi đỗ Trạng nguyên, trở thành Trạng nguyên đầu tiên và cũng là Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam.
Nguyễn Hiền thông minh từ thuở nhỏ, khi 6, 7 tuổi, ông học nhà sư ở chùa, chỉ đọc qua bài là thuộc ngay, năm 11 tuổi đã nổi tiếng là thần đồng, tài học của ông nổi tiếng khắp nơi, vang đến tận kinh thành, nhiều chí sỹ xa gần đến thử tài đều bái phục.
Có giai thoại rằng, thuở nhỏ, ông học thông viết thạo, được mọi người quý mến. Tương truyền, khi lên 10 tuổi, gia đình cho ông đi học thầy chùa. Thầy chùa mới viết được 10 trang giấy, Hiền liền đọc được ngay như người đã từng đi học rồi.
Năm 11 tuổi, tiếng tăm Hiền đã lừng lẫy ở kinh đô và được mệnh danh là thần đồng. Bấy giờ có người họ Đặng tự thấy mình đã đọc hết các sách, nghe tiếng tăm Hiền muốn đến thử tài văn bút, liền tìm đến nhà Hiền và lấy đầu đề theo bài phú "Phượng hoàng sào a, kì lân du úc". Khách ra hạn số câu và mỗi câu đều có tiếng chỉ về một loài cầm thú.
Hiền ứng khầu đáp ngay rằng: "Phi long kiên chiểu/Mã bất xuất hà /Ý bỉ Hữu Hùng chi thế/ Ấp vu Duyên Lộc chi a". Nghĩa là: "Rồng không bay lên nơi ao, hồ/Ngựa không từ sông phi ra/ Đẹp thay đời có họ Hữu Hùng/Làm nhà ở nơi Duyên Lộc.
Người họ Đặng hết sức thán phục và tấm tắc khen “Thiên tài! Thiên tài!”. Năm ấy, Hiền thi hương đỗ đầu (Giải nguyên). Vào năm Thiên ứng Chính Bình thứ 16 (âm lịch năm Tân Mùi), vua Trần Thái Tông trọng dụng hiền tài, chiêu đãi kẻ sĩ.
Vua nhà Lê cho mở khoa thi lớn. Nguyễn Hiền mới mười ba tuổi về kinh ứng thí và lập tức được lấy đỗ trạng nguyên. Khóa thi này, ngoài Nguyễn Hiền đỗ Trạng Nguyên còn có 2 người khác đỗ cao và cũng cùng có một điểm chung. Đó là họ đều còn rất trẻ tuổi.
Khoa thi Hương Bính Ngọ (1246) đời Vua Trần Thái Tông, Nguyễn Hiền đỗ Giải nguyên. Tiếp đến khoa thi Hội Đinh Mùi (1247) đỗ Hội nguyên. Đến kỳ thi Đình niên hiệu Thiên ứng Chính Bình, Nguyễn Hiền đỗ Trạng nguyên.
Nguyễn Hiền là người đầu tiên ở nước Việt đỗ thủ khoa liên tiếp 3 kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình, được vua Trần Thái Tông phong là "Khai quốc Trạng nguyên" - vị Trạng nguyên đầu tiên ở nước ta.
Năm Nguyễn Hiền đỗ Trạng nguyên là niên hiệu Thiên ứng Chính Bình năm thứ 16, đời Vua Trần Thái Tông, cùng khoa thi này với Nguyễn Hiền có Lê Văn Hưu đỗ Bảng nhãn, là người sau này viết bộ sử lớn của nhà Trần và Đặng Ma La đỗ Thám hoa. Khoa thi này có 48 người thi đỗ.
Theo sử sách chép lại, sau khi thi đỗ Trạng nguyên, vì Trạng còn quá trẻ nên nhà vua cho Nguyễn Hiền về học lễ, vài năm sau sẽ bổ dụng.
Không lâu sau đó, Trạng nguyên Nguyễn Hiền giải đố xuất sắc bài thơ chữ "Điền" của sứ giả phương Bắc, làm rạng danh triều đình nước ta, khiến nhà Nguyên phải nể phục. Danh tiếng Trạng nguyên vang lừng hai nước. Chức “Lưỡng quốc Trạng nguyên” cũng được phong cho ông từ đó.
Sau đó, Trạng Hiền về triều giữ chức Ngự Sử đài, kiêm Đông Các Đại học sỹ-Thượng thư Bộ Công.
Hai năm sau, sứ thần nhà Tống lại mang thông điệp gửi Vua nước ta chỉ có hai chữ “ Thanh Thúy.” Nhà Vua không hiểu thì được Trạng giải thích về ẩn ý của vua Tống: chữ “Thanh” là "thập nhị nguyệt," tức là tháng 12. Chữ “Thúy” nghĩa là hẹn đến tháng 12 thì xuất quân. Ông tâu vua Trần nên đưa quân ra biên giới phòng thủ vì tháng 12 giặc sẽ động binh.
Đến tháng 12, Vua Trần cho 3 vạn binh mã ra bố phòng biên ải, quân giặc thấy chúng ta đã đề phòng nên bỏ ý đồ xâm lược.
Những năm làm quan trong triều, Trạng nguyên Nguyễn Hiền có nhiều công trạng phò vua, giúp nước, cứu dân như đối phó với giặc phương Bắc, đánh giặc cỏ ở Mường La, chiêu mộ dân đi khai hoang, phục hóa, đắp đê sông Hồng, đào kênh mương dẫn nước cho ruộng đồng.
Về quân sự, ông cho mở các xưởng rèn vũ khí, thành lập các võ đường rèn luyện quân sỹ, sẵn sàng chiến đấu chống quân xâm lược.
Ngày 14/8 (âm lịch) năm Ất Mão (1255), Trạng nguyên Nguyễn Hiền qua đời khi mới 20 tuổi. Người dân quê hương tỏ lòng tôn kính đã xây đền thờ ông trên nền ngôi nhà cũ của gia đình tại thôn Dương A, xã Nam Thắng và suy tôn ông làm Thành Hoàng làng.
Đền thờ Trạng nguyên Nguyễn Hiền hiện còn lưu giữ cuốn ngọc phả cùng nhiều sắc phong, câu đối, đại tự kể về thân thế, sự nghiệp, ca ngợi công lao của ông.
Không chỉ có ý nghĩa lịch sử, Đền thờ Trạng nguyên Nguyễn Hiền còn là di tích mang đậm giá trị nghệ thuật kiến trúc đặc sắc.
Tỷ giá USD/VND hôm nay 13/4 tại thị trường chợ đen giao dịch ở mức 26.710 - 26.850 đồng/USD, tăng 32 đồng chiều mua và 62 đồng chiều bán so với sáng qua.
Chia sẻ
Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới có nhiều biến động, các doanh nghiệp xăng dầu tại Hà Tĩnh đang đẩy nhanh tiến độ nâng cấp kho bãi và hệ thống pha chế, quyết tâm đưa xăng E10 vào thị trường theo đúng lộ trình của Chính phủ và Bộ Công Thương.
Chia sẻ
Hai tàu khu trục của Hải quân Mỹ đã "suýt bị phá hủy" khi cố gắng đi qua eo biển Hormuz hôm thứ Bảy, theo báo cáo của kênh truyền hình Iran PressTV.
Chia sẻ
Nữ sinh viên Đặng Minh Tâm (Sn 2006) bị truy tố tội cướp tài sản của chính mình đang thu hút sự chú ý của dư luận. Có thể coi đây là một trong những vụ án lạ kỳ, tréo ngoe nhất trong lịch sử tố tụng Việt Nam.
Chia sẻ
Eo biển Hormuz là mối nguy hiểm tiềm tàng đối với nền kinh tế AI, lý do đằng sau khiến nhiều chuyên gia công nghệ và thương mại toàn cầu phải hết sức chú ý.
Chia sẻ
Công an Hà Nội cho biết vụ cháy xảy ra đêm 12/4 tại căn nhà 6 tầng ở ngõ 131 Hồng Hà, khiến 5 người mắc kẹt. Lực lượng chức năng đã kịp thời tiếp cận, đưa toàn bộ nạn nhân ra ngoài an toàn, sức khỏe dần ổn định.
Chia sẻ
Trong lịch sử 22 VCK World Cup đã qua, có 2 đội tuyển sở hữu thành tích 3 lần liên tiếp lọt vào trận chung kết. Vậy, đội đầu tiên làm được điều đó là đội nào?
Chia sẻ
Ông Trump đang chơi với "thuốc nổ chính trị" ở eo biển Hormuz. Cố vấn cấp cao của Hội đồng Đại Tây Dương, Harlan Ullman, cho biết vẫn chưa rõ lời đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz của ông Trump có ý nghĩa gì.
Chia sẻ
Trước tình trạng trẻ bị xâm hại trên mạng, Đại biểu Quốc hội đề nghị nghiên cứu giải pháp hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội nhằm giảm nguy cơ bị xâm hại, tổn thương từ nội dung xấu độc. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh băn khoăn khi giáo viên giao bài qua nhóm Facebook, Zalo, khó cấm được con em.
Chia sẻ
Những ngày đầu xuân, ở vùng đất đỏ phía đông TPHCM (địa phận huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây), khi những vườn cây trái đâm chồi nảy lộc, có một người phụ nữ vẫn miệt mài bên vườn trồng ca cao như “gửi tình yêu vào đất”…
Chia sẻ
Sau sáp nhập, hợp nhất địa giới hành chính, một đoạn sông Cầu Voi đi qua địa giới 2 xã Nhựt Tảo và xã Thủ Thừa, (huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An trước đây) nay thuộc tỉnh Tây Ninh. Điều khác biệt là một bên bờ sông hiện khang trang, sạch đẹp, bên bờ sông còn lại kẹt đầy rác thải, cỏ dại, bèo lục bình tốt um tùm phát ớn...
Chia sẻ
Trước khi lên đường dự Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa 16, PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở An toàn thực phẩm (ATTP) TP.HCM đã dành cho chuyên mục Dân Việt Trò Chuyện cuộc đối thoại cởi mở.
Chia sẻ
Hòa Minzy “trả nợ” Văn Toàn 300 triệu đồng, bức ảnh gây xúc động vì có 3 nghệ sĩ qua đời… là những tin đáng chú ý của showbiz 24h.
Chia sẻ
Theo người xưa, nếu trước nhà bạn có 1 khoảng trống, bạn nhất định phải trồng một "cây bảo vệ nhà", mang lại tương lai thịnh vượng, giàu có.
Chia sẻ
Sau chiến thắng 3-0 của Man City trước Chelsea ửo vòng 32 Premier League, tiền vệ Bernardo Silva đã thiết lập nên kỷ lục mới.
Chia sẻ
Đều đặn vào sáng thứ 2 hàng tuần, lúc 7h30 phút, các chuyên gia, kỹ sư nông nghiệp Việt Nam lại cùng nông dân Cuba tập hợp trước một khoảng sân rộng, nơi có cột cờ treo Quốc kỳ của 2 nước Cuba và Việt Nam. Họ đứng nghiêm trang và cùng nhau hát vang Quốc ca của 2 nước.
Chia sẻ
Tổng hợp ý kiến cử tri để trình tại kỳ họp thứ nhất, HDND tỉnh Hưng Yên khóa XVIII, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên cho biết, cử tri đề nghị tỉnh chỉ đạo công ty kinh doanh nước sạch nông thôn cung cấp đầy đủ nước sạch cho Nhân dân, tránh tình trạng thiếu nước sinh hoạt như thời gian trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Chia sẻ
SIM điện thoại sẽ bị khóa nếu người dùng không xác thực thông tin thuê bao di động với 4 trường dữ liệu gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày sinh, đặc biệt là sinh trắc học khuôn mặt. Trường hợp không thực hiện hoặc thông tin không trùng khớp, thuê bao có thể bị tạm dừng và khóa SIM theo lộ trình.
Chia sẻ
Bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục giai đoạn 1976–1987, được nhiều người ví như “bậc nữ lưu sáng giữa trời”. Bà là nữ Bộ trưởng Bộ Giáo dục đầu tiên và đến nay vẫn là người phụ nữ duy nhất từng giữ cương vị này trong lịch sử Việt Nam.
Chia sẻ
Nhiều mũi trinh sát đồng loạt xuất kích, các điểm tập kết, vận chuyển và lò mổ bị kiểm tra bất ngờ, từng đối tượng nghi vấn bị triệu tập. Video độc quyền của Báo Dân Việt đã ghi lại diễn biến “cất vó”, làm rõ từng mắt xích trong đường dây trộm chó mèo trên địa bàn Thủ đô.
Chia sẻ
Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã gọi điện cho lãnh đạo phe đối lập Peter Magyar và chúc mừng đảng Tisza của ông về chiến thắng trong cuộc bầu cử. Tại thời điểm cuộc gọi, đảng Tisza đang dẫn trước đảng Fidesz của ông Orban với tỷ lệ 52% so với 39% số phiếu bầu.
Chia sẻ
Giá vàng hôm nay 13/4, vàng SJC và nhẫn đồng loạt bất động so với hôm qua. Trong khi, giá vàng thế giới lao dốc thẳng đứng khi vừa mở phiên đầu tuần.
Chia sẻ
Giữa mênh mông, sông Đà (chảy qua địa phận tỉnh Phú Thọ) không chỉ mang vẻ đẹp hùng vĩ mà thơ mộng, núi sông hòa quyện vào nhau hấp dẫn khách lữ hành, mà còn ẩn chứa những cơn thịnh nộ dữ dằn của tự nhiên. Bão lũ bất chợt, mặt nước hiền hòa bỗng chốc trở nên hung dữ, từng đợt sóng có thể nhấn chìm những hy vọng và tài sản tích góp cả đời người.
Chia sẻ
Em sinh ra trong một gia đình không có gì đặc biệt, ngoài việc mọi thứ đều thiếu. Thiếu một căn nhà kiên cố, thiếu những bữa cơm đầy đủ, thiếu cả những giấc ngủ trọn vẹn khi trời mưa lớn. Nhưng có một thứ mà em nghĩ mình chưa bao giờ thiếu, đó là ước mơ.
Chia sẻ
Mới đây, ê-kíp Heo năm móng tiếp tục hé lộ nhiều câu chuyện hậu trường đáng chú ý, xoay quanh quá trình tạo nên những thước phim chỉn chu.
Chia sẻ
Man City đã giành chiến thắng 3-0 trước Chelsea tại vòng 32 Premier League 2025/2026 và HLV Pep Guardiola lập tức đưa ra nhận định về cuộc đua vô địch.
Chia sẻ
Trong khi nhiều người dùng đang gấp rút chuẩn hóa thông tin trước hạn 15/4, các đối tượng xấu cũng nhanh chóng lợi dụng tình hình để tung ra nhiều chiêu trò lừa đảo tinh vi. Chỉ cần một chút chủ quan, người dùng có thể mất quyền kiểm soát tài khoản, thậm chí thiệt hại tài sản.
Chia sẻ
Giá dầu thô giao dịch trên thị trường quốc tế sáng nay 13/4 bật tăng dữ dội vượt 102 USD/thùng. Tác động của giá dầu tăng đến từ việc Mỹ đe doạ phong toả eo biển Hormuz sau khi đàm phán giữa Mỹ và Iran thất bại.
Chia sẻ
Từ vài con ngựa bạch giống được hỗ trợ làm vốn ban đầu, các hộ dân ở xã Na Rì, tỉnh Thái Nguyên (địa phận huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn trước đây) đã từng bước gây dựng đàn ngựa đông đúc, tạo nghề mới, thu nhập mới.
Chia sẻ
Sáp nhập từ 5 đơn vị xã, phường cũ của thành phố Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình có nhiều lợi thế để phát triển du lịch, dịch vụ khi trên địa bàn có các khu, điểm du lịch nổi tiếng, các lễ hội truyền thống đặc sắc và là nơi tổ chức các sự kiện du lịch của tỉnh...
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Đông Hoàng (t/h)
