95 năm - Nông dân, Hội Nông dân Việt Nam lớn lên cùng đất nước và khát vọng vươn tầm

Đóng góp to lớn và dấu ấn lịch sử

Gắn bó với núi, sông, đồng, biển, chiếm hơn 94% dân số vào đầu thế kỷ XX - nông dân Việt Nam đã đóng vai trò trung tâm trong các cuộc vận động cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Từ phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh (1930-1931), nơi nông dân cùng công nhân vùng lên phá bỏ bộ máy thống trị tay sai, lập nên các “chính quyền Xô viết”. Cho đến cao trào Cách mạng Tháng Tám 1945, lực lượng nông dân luôn ở tuyến đầu. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Không có sự vùng dậy mạnh mẽ của nông dân, cách mạng tháng Tám khó giành được thắng lợi trọn vẹn”.

Dưới ánh sáng của đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, tự lực, tự cường - Nông dân không chỉ nuôi quân dân kháng chiến mà còn trở thành chiến sĩ trực tiếp góp phần vào thắng lợi lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954. Thành tựu nổi bật của thời kỳ này không nằm ở sản lượng mà ở đắp xây nền tảng từ trao đất cho người cày có ruộng (1954-1956), tạo động lực chính trị - xã hội vững chắc cho nông thôn Việt Nam phát triển và bước vào thời kỳ kiến quốc, xây dựng căn cứ địa kháng chiến trong lòng nông thôn đã phát huy sức mạnh toàn dân. Hình ảnh những đoàn dân công hỏa tuyến gùi gạo ra mặt trận, những cánh đồng “5 tấn/ha” trong khói lửa bom đạn, là minh chứng sống động cho vai trò không thể thay thế của nông dân trong kháng chiến.

Sau Hiệp định Genève, miền Bắc đi lên CNXH, miền Nam tiếp tục kháng chiến chống Mỹ. Trong bối cảnh chia cắt, nông dân, nông nghiệp miền Bắc gánh vác vai trò “hậu phương lớn” vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa chi viện cho chiến trường miền Nam.

Miền Nam, hình thành các vùng căn cứ, “vành đai xanh” như Tây Ninh, Đồng Tháp Mười, U Minh, là nơi sản xuất và hậu cần quan trọng. Nông dân vùng căn cứ biết tận dụng địa hình sông nước, phát triển mô hình VAC (vườn - ao - chuồng) tự cấp lương thực, góp phần nuôi quân lâu dài. Nhiều kỹ thuật canh tác, giống cây bản địa, giống lúa lai Ba Thắc (Sóc Trăng) với giống lúa Nhật cho ra giống lúa ngắn ngày, kháng sâu bệnh, năng suất cao đã ra đời trong chiến tranh và được áp dụng rộng rãi. Và được đem ra miền Bắc tiếp tục cải hoán, lai tạo, làm nên cuộc “Cách mạng xanh” lần thứ nhất của đất nước: từ hai vụ lúa thuần dài ngày thành hai vụ ngắn ngày để có đất, có thời gian làm Vụ Đông: trồng khoai tây, cây ngô, đậu, rau ưa lạnh…vừa tăng thu nhập cho nông dân, vừa làm thức ăn chăn nuôi gia súc gia cầm…tạo nguồn cung lớn cho tiền tuyến.

Sau ngày thống nhất, cả nước bước vào giai đoạn khôi phục kinh tế trong điều kiện chiến tranh tàn phá nặng nề. Sản xuất nông nghiệp gặp khó vì thiên tai, thiếu phân bón, cơ giới hóa yếu, quản lý hành chính quan liêu. Mỗi năm, nước ta phải nhập trên 1 triệu tấn lương thực. Trong gian khó đó, những sáng kiến mới nảy sinh. Từ khoán 100 năm 1981 đến khoán 10 năm 1988 (sau này được thể chế hóa), người nông dân bắt đầu được giao ruộng ổn định, lâu dài, được hưởng sản phẩm dôi dư sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ.

Cùng với đường lối đổi mới của Đảng (Đại hội VI- 1986), chính sách đầu tư cho thủy lợi, giống cây trồng, hệ thống khuyến nông, đã tạo nền móng cho nông nghiệp hàng hóa phát triển mạnh mẽ. Năm 1989, Việt Nam đã xuất khẩu lô gạo đầu tiên. Năm 1992, xuất khẩu hơn 1,5 triệu tấn gạo. Từ năm 1998 đến năm 2024 - Việt Nam trở thành cường quốc xuất khẩu gạo. Thế giới mỗi khi nói đến hạt gạo là nghĩ về Việt Nam.

Cùng với đó, các cây trồng như cà phê (Tây Nguyên), hồ tiêu (Quảng Trị - Bình Phước), điều (Đắk Nông), chè (Thái Nguyên), cao su (Đông Nam Bộ)... được phát triển theo vùng chuyên canh. Năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu nông - lâm - thủy sản đạt 62,5 tỷ USD, mức xuất siêu 17,9 tỷ USD, đánh dấu bước tiến ngoạn mục của nông nghiệp, nông dân Việt Nam vươn ra thế giới.

Trong những năm 2011, 2023, 2025 - đất nước Cu Ba trong cảnh cơ hàn, Việt Nam đã gửi tặng 15.000 tấn gạo và hàng hóa trị giá 420 tỷ đồng. Mỗi chuyến hàng Việt đi xa ấy, không chỉ là một sự sẻ chia, mà ở đó còn là sự thủy chung tình hữu nghị anh em, yêu thương đùm bọc và trở thành “nhịp cầu kết nối” tương lai.

Năm 2010, chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) từ ý tưởng ban đầu đến hành động toàn Đảng, toàn dân đã bừng khởi và thắng lợi vẻ vang. Đến tháng 6/2024, cả nước có 6.084 xã đạt chuẩn NTM (chiếm 79,3%). Trong đó, xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu 3.310 (chiếm 27,2%); huyện đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao 569 đơn vị. Bộ mặt nông thôn đổi thay với đường làng, điện sáng, trường học khang trang, hạ tầng đồng bộ.

Trải qua 95 năm, Hội Nông dân Việt Nam đã trở thành tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn, với trên 10,2 triệu hội viên hiện diện ở các thôn, bản, xã, phường. Hội là nơi chăm lo, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nông dân, đồng thời phát động nhiều phong trào thi đua yêu nước thiết thực như “Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi”; “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới”; “Nông dân tham gia bảo đảm quốc phòng an ninh”; “Nông dân với chuyển đổi số”. Ngoài ra, Hội còn đẩy mạnh tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, chính sách “tam nông”; phối hợp với các bộ, ngành để tín chấp hơn 80.000 tỷ đồng vốn vay qua Ngân hàng Chính sách xã hội giúp nông dân phát triển kinh tế.

Với phong trào “Nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi” đã thu hút trên 6 triệu hộ tham gia mỗi năm. Hội Nông dân các cấp đã phối hợp tổ chức hàng trăm nghìn lớp tập huấn kỹ thuật, chuyển giao khoa học công nghệ, tư vấn pháp luật, xây dựng hàng chục nghìn mô hình kinh tế nông nghiệp, nông thôn có hiệu quả cao; nỗ lực dẫn dắt dắt nông dân đi từ thắng lợi mùa vụ đến thắng lợi hợp đồng. Đồng thời, giữ vững vai trò trung tâm và nòng cốt trong xây dựng nông thôn mới. Cuộc cách mạng ấy, không thể tách rời công sức tự nguyện, tự quản và hiến đất, góp tiền, góp công của hàng triệu hộ hội viên nông dân cả nước.

"Nông dân không chỉ là lực lượng sản xuất mà còn là chủ thể văn hóa, là lực lượng giữ gìn ổn định chính trị - xã hội ở cơ sở, là một trụ cột không thể thiếu trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc"- Phát biểu của cố TBT Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị tổng kết 15 năm thực hiện NQ 26 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Khát vọng về một Hội Nông dân vững mạnh

Trải qua 95 năm đồng hành cùng dân tộc, Hội Nông dân Việt Nam không chỉ là “ngôi nhà chung” của giai cấp nông dân, mà còn là lực lượng chính trị - xã hội nòng cốt trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống nông dân. Trong kỷ nguyên mới, khát vọng xây dựng Hội Nông dân vững mạnh là nhân tố then chốt trong xây dựng giai cấp nông dân vững mạnh. Sự vững mạnh đó là:

Vững mạnh về tổ chức: Hội phải thật sự là “người bạn tin cậy” của nông dân, từ cơ sở đến trung ương, gắn bó mật thiết với từng hộ, từng thửa ruộng, từng ngành nghề.

Vững mạnh về trí tuệ: Hội cần nâng tầm kiến thức, đưa khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn vào nông thôn.

Vững mạnh về bản lĩnh: Đứng vững trước thách thức toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu, cạnh tranh thương mại, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nông dân.

Vững mạnh về uy tín xã hội: Là nơi nông dân gửi gắm niềm tin, là tổ chức có tiếng nói trọng lượng trong hoạch định chính sách nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Sự vững mạnh của tổ chức Hội Nông dân là rường cột sức mạnh đưa nông dân đến no đủ: Không còn đói nghèo, thiếu ăn, thiếu mặc, mà bảo đảm sinh kế bền vững, thu nhập ổn định. Đến làm giàu: Thúc đẩy mô hình kinh tế hợp tác, liên kết chuỗi giá trị, tận dụng các FTA để nâng cao giá trị nông sản. Giúp nông dân không chỉ “bán sức” mà còn “bán chất xám”, khởi nghiệp từ nông nghiệp sáng tạo. Và hạnh phúc: Không chỉ là của cải vật chất, mà còn là đời sống văn hóa tinh thần phong phú, môi trường trong lành, an toàn; là niềm tự hào khi nông dân được tôn vinh, được xã hội trân trọng. Đó không chỉ là mục tiêu, mà còn là hành trình đầy tự hào của “tam nông” trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển bền vững.

×