Bộ Tài chính đề xuất quy định quản lý thuế riêng cho các hộ kinh doanh

Còn nhiều hộ kinh doanh chưa vào tầm quản lý

Bộ Tài chính đang gấp rút lấy ý kiến của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; Ủy ban trung ương MTTQ Việt Nam; UBND các tỉnh, thành phố; VCCI về Dự thảo Thông tư quy định về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (Dự thảo).

Lý giải sự cần thiết ra đời Thông tư, Bộ Tài chính cho hay, thực tiễn quản lý thuế đối với hộ kinh doanh hiện nay cho thấy còn nhiều tồn tại, bất cập. Trong đó có sự chênh lệch đáng kể giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, dù nhiều hộ kinh doanh có quy mô doanh thu tương đương với doanh nghiệp nhỏ.

Hộ kinh doanh được áp dụng phương pháp khoán đơn giản, ít nghĩa vụ hành chính, trong khi doanh nghiệp phải tuân thủ chế độ kế toán, khai thuế, báo cáo tài chính và chịu thuế suất cao hơn. Điều này dẫn đến tâm lý e ngại chuyển đổi, tạo động lực duy trì hoạt động trong khu vực phi chính thức, gây ra bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh.

Thống kê của Bộ Tài chính cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2025, chỉ có khoảng 1.474 hộ chuyển sang doanh nghiệp trên tổng số hơn 3,6 triệu hộ đang kinh doanh (tương đương khoảng 0,04%), một tỷ lệ rất nhỏ cho thấy chính sách khuyến khích chuyển đổi chưa đủ hấp dẫn.

Bên cạnh đó, phương pháp khoán dẫn đến nguy cơ thất thu lớn, dù cơ quan thuế đã có nhiều biện pháp tăng cường kiểm soát như phối hợp địa phương, khai thác dữ liệu điện, nước, giao dịch ngân hàng.. tuy nhiên với nguồn lực cán bộ hạn chế, việc quản lý hàng triệu hộ là thách thức lớn. Tình trạng chênh lệch số liệu giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế cho thấy còn nhiều hộ chưa được quản lý đầy đủ.

Thông tư riêng về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh nhằm đảm bảo thống nhất, minh bạch, công bằng trong quản lý thuế; tăng cường hiệu quả quản lý thuế; tạo điều kiện để hộ kinh doanh phát triển đúng bản chất, phù hợp với năng lực, đồng thời khuyến khích chuyển đổi hộ kinh doanh tiềm năng lên doanh nghiệp.

Tại Dự thảo Thông tư, quy định sẽ được áp dụng với toàn bộ hộ, cá nhân kinh doanh thuộc tất cả các lĩnh vực, ngành nghề sản xuất, kinh doanh...

Tuy nhiên, với hộ kinh doanh dưới ngưỡng đóng thuế hoặc thuộc đối tượng nộp thuế TNCN trên doanh thu tính thuế thì hồ sơ khai thuế cắt giảm nhiều thủ tục hành chính... Cùng đó, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát cắt giảm các chỉ tiêu về đăng ký thuế, về khảo sát thông tin kinh doanh...

Tăng thu hơn 1.783 tỷ đồng từ truy thu và xử lý vi phạm

Thông tin về công tác quản lý thuế hộ kinh doanh thực tế, Bộ Tài chính cho biết có sự phân hóa rõ rệt về quy mô doanh thu, phương thức kinh doanh và mức độ rủi ro thuế, đặc biệt trong bối cảnh ngành thuế đã và đang triển khai chuyển đổi số toàn diện, áp dụng rộng rãi hóa đơn điện tử, khai thuế điện tử, Etax mobile, kết nối dữ liệu liên ngành, ứng dụng quản lý rủi ro và phân tích dữ liệu lớn.

Tổng số hộ kinh doanh trên toàn quốc tính đến cuối năm 2024 là khoảng 3,6 triệu hộ, trong đó có 2,2 triệu hộ đang hoạt động ổn định và 1,3 triệu hộ có doanh thu trên ngưỡng chịu thuế, chiếm 59% tổng số hộ kinh doanh.

Thu từ khu vực hộ kinh doanh năm 2024 đạt 25.953 tỷ đồng (tăng 20% so với năm 2023); 6 tháng đầu năm 2025 đạt 17.100 tỷ đồng, bằng 131% cùng kỳ năm trước, cho thấy tiềm năng và dư địa quản lý lớn.

Trong 6 tháng đầu năm 2025, có 13.699 hộ khoán chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai và 1.474 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Cùng với đó, chuyển đổi số được đẩy mạnh: 98% hộ kinh doanh kê khai thuế điện tử; hơn 110.000 hộ sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, trong đó có trên 20.000 hộ khoán tự nguyện tham gia.

Ngành Thuế đã ban hành Đề án 420/QĐ-TCT ngày 28/2/2025 về đổi mới, nâng cao chất lượng quản lý thuế. Cùng đó, công tác phối hợp liên ngành với Bộ Công an, UBND các tỉnh, thành phố, các hiệp hội và tổ chức nghề nghiệp được tăng cường, qua đó đã bổ sung vào diện quản lý thuế hơn 254.000 hộ kinh doanh, truy thu và xử lý vi phạm với số thuế tăng thu hơn 1.783 tỷ đồng.

×