Chuyện chưa kể về người thương binh không đầu hàng số phận, "thầy thuốc của dân nghèo"

Người lính đi ra từ gian khó

Trên con đường xóm Đông Sơn, xã Giai Lạc, Nghệ An, mỗi sáng sớm, người ta vẫn thấy một người đàn ông tóc bạc, dáng gầy vẫn lặng lẽ đạp chiếc xe ba bánh chở lũ trẻ đến trường. Bước chân ông khập khiễng, chậm rãi nhưng đều đặn. Ít ai biết rằng, phía sau dáng vẻ bình dị ấy là cả một cuộc đời đã đi qua chiến tranh khốc liệt, mang trên mình nhiều thương tật, nhưng chưa một ngày chịu “đầu hàng” số phận.

Người đàn ông ấy là thương binh Phan Quốc Khôi, một người lính năm xưa từng trực tiếp tham gia những trận đánh ác liệt nhất trong những ngày cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sinh năm 1956, trong một gia đình nông dân nghèo ở xóm Thượng Thọ, xã Giai Lạc, tỉnh Nghệ An (xã Hậu Thành, huyện Yên Thành cũ), tuổi thơ ông Phan Quốc Khôi gắn liền với ruộng đồng và những năm tháng thiếu ăn, thiếu mặc. Đất nước chia cắt, bom đạn thường trực, sớm hun đúc trong lòng chàng trai xứ quê lúa một khát vọng giản dị mà lớn lao, được cầm súng bảo vệ Tổ quốc.

Tháng 10/1974, vừa rời ghế nhà trường, ông Phan Quốc Khôi hăng hái lên đường nhập ngũ. Được biên chế vào đơn vị C2 - H4 - E70 - F341 (Sư đoàn 341, Quân đoàn 4), một trong những đơn vị chủ lực của Quân Giải phóng miền Nam.

Ông Phan Quốc Khôi nhanh chóng trải qua những tháng ngày huấn luyện gian khổ tại Hương Sơn (tỉnh Hà Tĩnh). Những bài tập hành quân, bắn súng, chiến thuật không chỉ rèn luyện thể lực mà còn tôi luyện ý chí kiên cường của người lính trẻ.

Đầu năm 1975, khi chiến trường miền Nam bước vào giai đoạn quyết định, ông Phan Quốc Khôi cùng đồng đội hành quân thần tốc theo tuyến đường Trường Sơn. Trận đánh đầu tiên tại Động Chuối, La Ngà (tỉnh Đồng Nai) đã để lại dấu ấn không thể quên.

“Lúc ấy, chiến tranh không còn là những gì được học nữa. Bom nổ, đất đá tung lên, đồng đội ngã xuống ngay trước mắt, chỉ biết lao lên phía trước,” ông Phan Quốc Khôi nhớ lại.

Sau đó, đơn vị tiếp tục tiến về Xuân Lộc, “cánh cửa thép” bảo vệ Sài Gòn. Trận chiến kéo dài nhiều ngày đêm, vô cùng ác liệt. Ngày 22/4/1975, Xuân Lộc được giải phóng, mở ra bước ngoặt quan trọng cho chiến dịch.

Nhưng với ông Khôi, ký ức đau đớn nhất là trận Trảng Bom ngày 26/4/1975. Trong làn mưa pháo dày đặc, ông bị thương nặng ở chân phải, nhiều mảnh đạn găm vào cơ thể. Máu chảy đẫm, ông được đồng đội cáng ra khỏi trận địa trong tình trạng nguy kịch.

“Khi tỉnh lại, điều đầu tiên tôi nghĩ không phải là nỗi đau, mà là không biết còn bao nhiêu anh em đã nằm lại…”, ông Phan Quốc Khôi nghẹn lời.

Sau khi bị thương, ông Phan Quốc Khôi được chuyển qua nhiều tuyến điều trị khác nhau. Những tháng ngày nằm viện kéo dài, cơ thể mang đầy thương tích, nhiều mảnh đạn không thể lấy ra hết. Đó là quãng thời gian khó khăn cả về thể xác lẫn tinh thần.

Nhưng chính trong những ngày ấy, ông Phan Quốc Khôi đã tự nhủ với mình một điều giản dị, “mình còn sống là nhờ đồng đội đã hy sinh, nên phải sống sao cho xứng đáng”. Câu nói ấy trở thành phương châm sống theo ông suốt cuộc đời.

Trong thời gian an dưỡng, ông Phan Quốc Khôi tình cờ gặp một ông lang già. Nhận thấy chàng thương binh trẻ ham học hỏi, ông lang đã tận tình truyền dạy nhiều bài thuốc dân gian. Từ chữa tắc mạch máu, đau nhức xương khớp đến các chấn thương như bong gân, gãy xương, tất cả đều được ông Phan Quốc Khôi tiếp thu một cách nghiêm túc.

Ban đầu, ông Phan Quốc Khôi học để tự chữa cho mình. Nhưng dần dần, những kiến thức ấy trở thành một “cái nghề”, một cách để ông tiếp tục sống có ích.

Năm 1977, khi sức khỏe dần hồi phục, ông Phan Quốc Khôi được cử đi học bổ túc văn hóa. Một năm sau, ông Khôi tham gia đội công tác đổi tiền, nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn đất nước vừa thống nhất. Đến năm 1980, ông Khôi thi đậu vào Trường Trung cấp Nông Lâm, mở ra cơ hội cho một tương lai ổn định hơn.

Thế nhưng, đứng trước lựa chọn giữa con đường học tập và gia đình, ông Khôi đã quyết định trở về quê. Cha mẹ già yếu, hoàn cảnh khó khăn, không đành lòng rời xa.

Trở lại quê hương, ông Phan Quốc Khôi gặp lại bà Nguyễn Thị Hải, người con gái đã chờ ông suốt những năm tháng chiến tranh. Tình yêu bền bỉ ấy trở thành điểm tựa để ông gây dựng cuộc sống mới.

Họ người đã nên vợ nên chồng, cùng nhau đi qua những năm tháng thiếu thốn nhưng đong đầy nghĩa tình.

Mang thương tật nặng, việc đi lại khó khăn, nhưng thương binh Phan Quốc Khôi chưa bao giờ cho phép mình sống phụ thuộc. Ông Khôi tham gia công tác xã hội, được bà con tín nhiệm bầu làm thư ký xóm, rồi thư ký Trại Rú Tháp. Ở cương vị nào, ông cũng tận tụy, trách nhiệm.

Khi được hỏi vì sao không nghỉ ngơi, ông chỉ cười hiền: “Còn sức là còn làm. Là người lính, không cho phép mình dừng lại”.

Người “thầy thuốc” của làng

Những bài thuốc học được năm xưa, ông Phan Quốc Khôi không giữ cho riêng mình. Ông bắt đầu bốc thuốc, chữa bệnh cho bà con trong vùng. Từ người già đau nhức xương khớp, người bị trúng gió, đến những ca bong gân, gãy xương, ai cũng tìm đến ông.

Điều đặc biệt ở người thương binh ấy là ông Khôi chưa bao giờ nhận tiền công. Mỗi lần bà con ngỏ ý gửi chút quà cảm ơn, ông chỉ cười hiền, xua tay.

Bà Nguyễn Thị Lý (ở cạnh nhà ông Phan Quốc Khôi) cho biết: “Ông Khôi thương binh mà giỏi lắm. Ai bị đau chân, tay… ông chữa nhưng không lấy tiền. Cho đến việc giấy tờ, công việc chung của xóm, ông đều sẵn sàng giúp đỡ”.

Ở tuổi gần bảy mươi, trong cơ thể ông Phan Quốc Khôi vẫn còn nhiều mảnh đạn chưa thể lấy ra. Mỗi khi trái gió trở trời, những vết thương cũ lại nhức buốt. Nhưng ông chưa từng than vãn.

Mỗi sáng, ông Phan Quốc Khôi vẫn dậy sớm, đạp chiếc xe ba bánh đưa đón trẻ nhỏ đến trường. Những đứa trẻ ríu rít gọi ông, còn ông thì cười hiền, ánh mắt ấm áp.

Mỗi dịp 30/4 hay 27/7, ông Phan Quốc Khôi lại thắp hương, hướng về phương Nam, nơi bao đồng đội của ông đã mãi mãi nằm lại.

“Họ ra đi khi còn rất trẻ. Tôi sống là để nhớ, để kể lại cho thế hệ sau biết về những hy sinh ấy”, ông Khôi nhờ lại.

Cuộc đời của thương binh Phan Quốc Khôi không có những tấm huân chương rực rỡ hay những lời kể hào nhoáng. Nhưng chính cách ông Phan Quốc Khôi sống lặng lẽ, nghĩa tình đã trở thành một bài học lớn. Đó là bài học về lòng biết ơn, về trách nhiệm với cuộc đời, và về một phẩm chất rất Việt Nam, “tàn mà không phế”.

Ông Trương Văn Khoa – Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Giai Lạc, cho biết: “Ông Phan Quốc Khôi là một trong những hội viên tiêu biểu của địa phương. Dù mang trên mình thương tật nặng, ông Phan Quốc Khôi vẫn luôn giữ vững phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, sống gương mẫu, trách nhiệm và hết lòng vì cộng đồng".

“Không chỉ vượt qua khó khăn, thương tật để vươn lên trong cuộc sống, những việc làm thầm lặng, nghĩa tình của ông Phan Quốc Khôi còn giúp đỡ thiết thực cho bà con trong vùng, đồng thời góp phần lan tỏa sâu sắc tinh thần ‘tàn mà không phế’, trở thành tấm gương truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ hôm nay noi theo”, ông Trương Văn Khoa - Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Giai Lạc, nhấn mạnh.

×