Có một ngân hàng dành riêng cho nông dân nhưng không cho vay tiền

Radio online: Có một ngân hàng dành riêng cho nông dân nhưng không cho vay tiền

Vào năm 2019, một khái niệm lạ lẫm nhưng đầy hứa hẹn xuất hiện: “Ngân hàng hạt giống”. Người mang ý tưởng đó đến làng là Kailash Sahoo, đại diện của tổ chức phi lợi nhuận Nirman, một tổ chức đang nỗ lực khôi phục hệ sinh thái bền vững cho vùng đất này. Ban đầu, người dân, trong đó có Jani, đều tỏ ra nghi ngờ. "Liệu năng suất có đủ để nuôi gia đình không?", họ hỏi. Đối với những người sống phụ thuộc hoàn toàn vào mùa màng, đánh đổi năng suất để quay về cách làm cũ chẳng khác nào một canh bạc. Nhưng rồi, Sahoo kiên nhẫn giải thích: canh tác hóa học không chỉ tốn kém mà còn bào mòn đất đai. Trong khi đó, hạt giống bản địa lại thích nghi tốt với khí hậu địa phương, ít cần phân bón và nước. Quan trọng hơn, người dân sẽ không còn phải bỏ tiền ra mua hạt giống mỗi mùa, mà chỉ cần "vay" từ ngân hàng và trả lại sau thu hoạch.

Ngân hàng hạt giống, nghe tên tưởng chừng xa lạ nhưng lại hoạt động đơn giản và gần gũi. Nông dân có thể “mượn” hạt giống từ ngân hàng - những hạt lúa, hạt kê, hay hạt rau được bảo quản trong chậu đất hoặc hộp nhựa, xếp ngay ngắn trên những chiếc kệ gỗ. Đổi lại, sau vụ mùa, họ sẽ trả lại cùng lượng hạt giống như đã mượn. Nếu vụ mùa thất bại hoặc không thể hoàn trả đúng hạn, người vay sẽ phải trả gấp đôi số lượng hạt giống vào năm sau như một hình thức “lãi suất.” Cách thức đơn giản ấy lại khiến mọi người tin tưởng dần dần.

Những nỗ lực đó không hề vô ích. Chỉ sau ba năm, từ con số khiêm tốn 12 giống ban đầu, ngân hàng hạt giống làng Raisar đã sở hữu tới 52 giống lúa khác nhau, cùng với bốn loại hạt kê và vô số hạt giống rau. Những cái tên như Karpurakeli, Kalajeera và Tulasi – từng là giống lúa phổ biến của địa phương – nay đã trở lại trên những cánh đồng. Cùng với đó là các loại cây trồng đặc trưng như Janha, Guruchi, hay Kangu, không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn lương thực mà còn gìn giữ những hương vị xưa cũ, những câu chuyện gắn liền với truyền thống của làng.

Để lan tỏa tinh thần bảo tồn giống bản địa, một lễ hội hạt giống (Bihan Mela) được tổ chức tại làng Gambharikhola gần đó. Nông dân từ khắp nơi đổ về, mang theo những hạt giống quý, trao đổi với nhau không chỉ hạt mà cả những kinh nghiệm canh tác, những câu chuyện về đất đai, mưa nắng. Lễ hội ấy không chỉ là nơi trao đổi vật chất mà còn là dịp để cộng đồng kết nối, nhắc nhớ nhau về cội nguồn.

Hạt giống bản địa không chỉ đem lại sự hồi sinh cho đất đai mà còn giúp nông dân tự chủ hơn. Trước đây, Jani phải bán lúa với giá bèo bọt – chỉ khoảng 1.200 Rupee/tạ, nay, nhờ nhu cầu cao với lúa hữu cơ, giá bán đã tăng lên 2.000 Rupee/tạ. Thu nhập cao hơn, chi phí đầu vào thấp hơn, mà quan trọng nhất, anh không còn phải lo sợ đất đai sẽ kiệt quệ. Không chỉ Jani, mà 27 hộ gia đình khác trong làng cũng đã tham gia vào hành trình quay về với truyền thống này. Những cánh đồng lúa giờ đây lại mềm mại dưới bước chân người nông dân, đất tơi xốp, cây trồng vươn lên khỏe mạnh.

×