Kết hợp văn hóa và chuyển đổi số “đánh thức” kinh tế nông thôn Hà Nội (Bài 6)

Lời tòa soạn:

Hà Nội - trái tim của cả nước, không chỉ đi đầu trong phát triển đô thị hiện đại mà còn là địa phương tiên phong trong xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân và hiện đại hóa kinh tế nông nghiệp.

Với vai trò là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, Đảng bộ thành phố Hà Nội luôn thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và tầm nhìn chiến lược trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển Thủ đô toàn diện, hài hòa giữa đô thị và nông thôn.

Sau hơn 4 năm triển khai Chương trình số 04-CTr/TU của Thành ủy (giai đoạn 2021–2025), Hà Nội đã hoàn thành mục tiêu trước hai năm, tạo dấu ấn nổi bật trong cả nước với những vùng quê khang trang, kinh tế nông thôn khởi sắc, đời sống người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Chào mừng Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 20-25-2030 tiến tới Đại hội XIV của Đảng, Báo điện tử Dân Việt thực hiện loạt chuyên đề: "Đảng bộ Hà Nội và hành trình xây dựng nông thôn đáng sống, nông dân hạnh phúc” - nhằm tôn vinh những kết quả nổi bật trong phát triển nông thôn, kinh tế nông nghiệp và lan tỏa khát vọng về một nền nông nghiệp xanh, hiện đại, bền vững, xứng đáng với vị thế và tầm vóc Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Hai “cánh” của kinh tế xanh Thủ đô

Không còn là những vùng quê thuần nông, nông thôn Hà Nội hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ. Ở khắp các vùng ngoại thành, người dân vừa phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái, văn hóa, vừa ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và quản trị. Dưới sự lãnh đạo của Thành ủy, việc triển khai Chương trình số 04-CTr/TU ngày 17/3/2021 đã đưa du lịch nông nghiệp và chuyển đổi số trở thành hai trụ cột chiến lược, thúc đẩy kinh tế nông thôn xanh, thông minh và bền vững.

Hà Nội xác định rõ: muốn nông thôn phát triển bền vững, phải chuyển từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, xa hơn là “kinh tế trải nghiệm”. Những cánh đồng, trang trại, làng nghề, không gian văn hóa giờ đây không chỉ làm ra sản phẩm mà còn trở thành điểm đến du lịch và sáng tạo.

Tận dụng lợi thế cảnh quan ven sông Hồng, xã Hồng Vân (huyện Thường Tín cũ) đã vươn lên mạnh mẽ, phát triển du lịch sinh thái gắn với làng nghề và trải nghiệm văn hóa bản địa. Năm 2022, điểm du lịch làng quê Hồng Vân được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao với nhóm “Dịch vụ du lịch cộng đồng và điểm du lịch”. Mỗi năm, xã đón hàng vạn lượt khách, mang về nguồn thu trên 10 tỷ đồng.

Ông Chu Ngọc Tùng, người tiên phong tại địa phương, đầu tư hàng tỷ đồng cải tạo mô hình nhà vườn sinh thái 6.600 m² kết hợp trồng cây, đào ao, phát triển làng nghề cây cảnh. Mô hình của ông không chỉ hiệu quả kinh tế mà còn góp phần sử dụng hợp lý tài nguyên, làm nền tảng phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Đến năm 2024, toàn TP Hà Nội có khoảng 150 mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái, trong đó 40 điểm tiêu biểu được công nhận. Doanh thu du lịch nông thôn đạt hơn 2.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho 12.000 lao động, góp phần chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế ngoại thành.

Các vùng Ba Vì, Sóc Sơn, Thạch Thất, Chương Mỹ phát triển mạnh du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng; Mỹ Đức, Ứng Hòa, Thanh Oai gắn du lịch tâm linh - làng nghề - ẩm thực; Gia Lâm, Đan Phượng, Đông Anh phát triển “nông nghiệp số” kết hợp du lịch giáo dục. Người nông dân từ chỗ “làm nông” nay trở thành chủ homestay, hướng dẫn viên, doanh nhân nông thôn, tự tin kể câu chuyện quê hương của chính mình.

Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) là nền tảng quan trọng để kết nối du lịch nông thôn với văn hóa và thương mại. Tính đến hết năm 2024, Hà Nội có 3.317 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, cùng 110 điểm giới thiệu và bán sản phẩm, nhiều nơi trở thành không gian trải nghiệm hấp dẫn du khách.

Làng gốm Bát Tràng tổ chức tour “Một ngày làm nghệ nhân”; làng lụa Vạn Phúc trở thành “phố đi bộ làng nghề” với không gian trình diễn dệt, cà phê cổ kính và nghệ thuật đương đại; các làng nghề khảm trai Chuyên Mỹ, sơn mài Hạ Thái (Thường Tín) được kết nối với tour nội thành, giúp tiêu thụ sản phẩm và quảng bá văn hóa.

Sự kết hợp giữa OCOP - làng nghề - du lịch tạo nên chuỗi giá trị văn hóa – kinh tế – trải nghiệm, giúp nông dân gia tăng thu nhập, đồng thời giữ gìn bản sắc Thăng Long – Hà Nội. Nông thôn Hà Nội không chỉ là vùng sản xuất, mà trở thành không gian sáng tạo, giao thoa giữa truyền thống và hiện đại.

Chuyển đổi số - nền tảng của nông thôn thông minh

Song song với phát triển du lịch, Hà Nội coi chuyển đổi số là động lực mới trong xây dựng nông thôn kiểu mẫu. Thực hiện Chương trình 04-CTr/TU và Kế hoạch 236/KH-UBND năm 2023, Thành phố triển khai mô hình “nông thôn mới thông minh” tại Đông Anh, Gia Lâm, Đan Phượng, Thạch Thất, Phúc Thọ… lấy công nghệ số làm đòn bẩy nâng cao chất lượng quản trị, sản xuất và dịch vụ.

Đến năm 2024, 100% xã, thôn có sóng 4G/5G và Internet cáp quang; 95% hộ nông dân dùng điện thoại thông minh; 100% cơ sở hành chính cấp xã vận hành văn bản điện tử; 80% dịch vụ hành chính được cung cấp trực tuyến. Hạ tầng số phủ khắp giúp nông dân kết nối thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, học nghề, đăng ký thủ tục mà không cần rời địa phương.

Tại Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (Chương Mỹ), công nghệ số được áp dụng toàn diện. Giám đốc Hoàng Văn Thám cho biết, hệ thống nhà màng, tưới nhỏ giọt, trạm quan trắc iMentos 3.3AG giúp nông dân chủ động ứng phó biến đổi khí hậu. Phần mềm FACEFARM quản lý toàn bộ quy trình sản xuất, mỗi luống rau đều gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, bảo đảm minh bạch và đáp ứng tiêu chuẩn cao từ thị trường

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến nay toàn thành phố có 406 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, gồm 262 mô hình trồng trọt, 119 chăn nuôi và 25 thủy sản. Công nghệ số giúp tăng năng suất, giảm chi phí, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Ông Đoàn Đức Dân, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội khẳng định: “Chuyển đổi số giúp nông nghiệp Hà Nội phát triển minh bạch, khoa học và bền vững. Dữ liệu thời gian thực giúp người dân canh tác hiệu quả, tăng năng suất, giảm rủi ro”.

Đến nay, 80% hộ nông dân đã tham gia nền tảng số; 1.200 hộ kinh doanh lên sàn Postmart, Voso; 500 hợp tác xã dùng phần mềm quản lý đơn hàng, truy xuất nguồn gốc. Nhiều nông dân trẻ ở Đông Anh, Phúc Thọ, Đan Phượng vận hành trang trại số, giám sát môi trường, điều khiển tưới tiêu, báo cáo năng suất hoàn toàn tự động – từ người sản xuất thủ công trở thành “người quản trị dữ liệu nông nghiệp”.

Hướng tới nông thôn thông minh, hạnh phúc

Không chỉ trong sản xuất, chính quyền cơ sở nông thôn Hà Nội cũng được số hóa toàn diện. 100% xã áp dụng phần mềm văn bản điện tử, kết nối trục liên thông của thành phố. Người dân có thể nộp hồ sơ, nhận kết quả qua mạng, tra cứu đất đai, đăng ký cư trú hay phản ánh hiện trường qua ứng dụng di động.

Thành phố còn ra mắt bản đồ số du lịch nông thôn, tích hợp hơn 100 điểm đến, làng nghề, cơ sở OCOP, homestay và trải nghiệm văn hóa. Du khách có thể xem video 360 độ, đặt tour trực tuyến, thanh toán online, thậm chí tham gia tour thực tế ảo tại Bát Tràng hay Ba Vì.

Cùng với đó, xu hướng du lịch xanh, du lịch không phát thải được thúc đẩy mạnh: nhiều điểm đến sử dụng năng lượng tái tạo, hạn chế rác thải nhựa, trồng cây xanh và bảo tồn hệ sinh thái.

Giai đoạn 2026 - 2030, Hà Nội đặt mục tiêu: 100% sản phẩm OCOP truy xuất điện tử và kết nối du lịch; 70% điểm du lịch nông thôn ứng dụng chuyển đổi số; mỗi huyện có ít nhất 3 điểm du lịch nông nghiệp tiêu biểu; 100% hộ nông dân có tài khoản số, ví điện tử; 80% hợp tác xã vận hành nền tảng quản trị số.

Đó không chỉ là chỉ tiêu kinh tế, mà là tầm nhìn xã hội, đưa công nghệ đến từng thôn xóm, đưa du lịch trở thành cầu nối văn hóa, và đưa người nông dân thành trung tâm của nền nông nghiệp thông minh và kinh tế xanh.

Hà Nội đang hiện thực hóa khát vọng ấy bằng mô hình “ba cùng”: Cùng cộng đồng - người dân làm chủ; Cùng văn hóa - gìn giữ bản sắc; Cùng phát triển - chia sẻ lợi ích, hướng đến hạnh phúc. Đó chính là con đường để nông thôn Thủ đô bước sang thời kỳ mới – thông minh hơn, xanh hơn và hạnh phúc hơn, xứng đáng là điểm tựa bền vững của một Hà Nội hiện đại, sáng tạo và đáng sống.

(Còn nữa)

×