Mộc lan sau cánh cổng biệt thự cũ: Vẻ đẹp thầm lặng của một Hà Nội đã xa

Bản thân tôi vừa quay về sau chuyến công tác tại Thượng Hải, khi những cây hoa mộc lan bắt đầu nở rộ khắp thành phố. Giữa khu tài chính sầm uất Lục Gia Chủy, sắc trắng tinh khôi của mộc lan nổi bật giữa những tòa nhà chọc trời, tạo nên một khung cảnh vừa hiện đại vừa rất thơ của đô thị sầm uất này.

Bản thân tôi vừa quay về sau chuyến công tác tại Thượng Hải, khi những cây hoa mộc lan bắt đầu nở rộ khắp thành phố. Giữa khu tài chính sầm uất Lục Gia Chủy, sắc trắng tinh khôi của mộc lan nổi bật giữa những tòa nhà chọc trời, tạo nên một khung cảnh vừa hiện đại vừa rất thơ của đô thị sầm uất này.

Khi quay trở về Tây An, tôi lại miên man đi trên con đường Cao Tân Nhất Lộ, nơi có những hàng mộc lan đã bước vào thời điểm đẹp nhất trong năm. Mua vội một cốc trà chanh giã tay kiểu Trung Quốc, tôi đi miên man ngắm nhìn hoa nở đầy cành, sắc trắng pha chút hồng nhẹ nhàng, nổi bật giữa nền trời xanh trong. Khi gió thoảng qua, từng cánh hoa khẽ rung, mang theo cảm giác mềm mại rất đặc trưng của cảnh vật ở Tây An.

Mỗi khi đứng dưới tán hoa mộc lan, tôi luôn có cảm giác không cần phải cố gắng tìm kiếm điều gì quá xa xôi, chỉ cần dừng lại vài giây, nhìn hoa rung rinh trên cao, bỗng thấy thời gian chậm hơn một nhịp. Ánh sáng nhạt, gam màu trầm, cánh hoa hiện lên như một nét bút trong tranh thủy mặc vừa mong manh lại rất đỗi kiêu hãnh.

Có những khoảnh khắc, hoa không chỉ là hoa. Nó gợi nên những kí ức và cảm xúc chưa kịp gọi tên ở thời niên thiếu của tôi, tựa hồ như một đoạn văn chưa viết xong trong lòng. Mộc lan vì thế mà trở thành biểu tượng của nỗi nhớ, không rực rỡ, chẳng phô trương, nhưng đủ khiến người ta dừng bước, thấy trái tim mềm lại.

Tôi biết đến mộc lan từ những năm tháng rất sớm, khi tuổi đời còn ngây thơ và chưa đủ để hiểu thế nào là nhớ hoặc tiếc nuối. Những ngày còn thơ, tôi sống cùng bố mẹ trong một con phố nhỏ của Hà Nội cũ, nơi những căn nhà nhỏ san sát nhau, mái ngói thấp, dây điện chằng chịt như mạng nhện và những âm thanh đời sống luôn vang lên từ khắp nơi như tiếng rao đêm, tiếng xe đạp lóc cóc hoặc đơn thuần là tiếng bọn trẻ con đùa giỡn huyên náo hết một góc sân.

Cuối phố nhà tôi có một căn biệt thự cổ. Đứa trẻ vừa lên mười như tôi khi ấy thường lặng lẽ nhìn, cảm tưởng ngôi biệt thự trầm lặng với tường vàng đã phai này như một kẻ ngoài cuộc, tách khỏi nhịp sống chen chúc xung quanh. Cánh cổng sắt cao, sơn xanh đã hoen gỉ, thường khép kín, chỉ chừa lại một khe hở đủ để người ngoài nhìn vào một khoảng sân sâu hun hút. Và trong khoảng sân ấy, có trồng một cây mộc lan.

Tôi chẳng rõ bản thân đã để ý đến nó từ khi nào. Có thể là vào một buổi ban mai đi học sớm, khi ánh nắng còn nhạt, bất giác nhìn thấy trên những cành khô cứng kia xuất hiện vài nụ hoa trắng đục. Hoặc cũng có thể là một buổi chiều hoàng hôn xuống muộn, khi tôi và người bạn thân dừng lại lâu hơn thường lệ trước cánh cổng, và nhận ra rằng cái cây tưởng như đã im lìm suốt mùa đông bỗng nhiên trở nên tràn đầy sức sống.

Mộc lan không nảy lộc trước. Nó không cho người ta một quá trình để chuẩn bị. Nhưng khi mộc lan bừng nở, sắc trắng ngà hoặc hồng phấn nổi bật trên nền tường hoen màu thời gian, cánh hoa dày và thanh khiết như được tạc bằng ngọc. Hương thơm không nồng, chỉ thoảng nhẹ theo gió, vừa đủ để người đứng dưới gốc cây lặng đi một nhịp.

Hoa rơi xuống mặt hồ nhỏ trong vườn, gợn sóng lan ra, cả khu vườn như khẽ động theo. Hoa mộc lan không nở dày đặc. Mỗi cành chỉ lác đác vài bông, nhưng chính sự thưa thớt ấy lại làm cho vẻ đẹp của từng đoá hoa trở nên rõ ràng, như những dấu chấm trắng đặt lên nền trời xám.

 Khi gió nhẹ đi qua, chúng không lay động nhiều, chỉ khẽ rung, như một cái thở rất khẽ của mùa. Tôi đã từng nghĩ, nếu có một loài hoa mang tính cách của sự kiêu hãnh thầm lặng và kín đáo, thì ắt hẳn phải là mộc lan.

Có những buổi chiều, sau khi tan học, tôi và cô bạn thân không vội về nhà. Chúng tôi âm thầm đứng lại trước cổng ngôi biệt thự cổ, nhìn những cánh hoa đã bắt đầu rụng. Hoa mộc lan rơi không thành từng đợt, mà rơi lẻ tẻ, từng cánh một. Khi chạm đất, những cánh hoa không nát ngay, mà nằm đó, nguyên vẹn, như vừa được đặt xuống.

Tôi và cô bạn thân khẽ khàng nhặt từng cánh hoa lên, áp vào má. Cảm giác mát lạnh lan ra, mềm đến mức gần như không có trọng lượng. Khi ấy, bọn con gái ngây thơ với tuổi đời còn non nớt vẫn chưa hiểu vì sao mình lại làm như vậy. Chỉ biết rằng, có một điều gì đó đầy hồn nhiên trong khoảnh khắc ấy khiến tôi muốn giữ lại, dù chỉ là trong trí nhớ.

Những năm tháng ấy trôi qua chậm rãi, như chính nhịp nở của loài hoa kia. Tôi lớn lên mà không hề hay biết rằng mình đang tích lũy một thứ ký ức sẽ theo mình rất lâu. Cây mộc lan vẫn ở đó, mỗi năm chỉ nở một lần, rồi lặng lẽ tàn. Không ai trong phố nhắc đến nó. Có cảm tưởng loài hoa này tồn tại như một bí mật nhỏ, nằm ngoài sự quan tâm của thế giới.

Rồi tôi rời Hà Nội sang Trung Quốc du học. Nhiều năm sau, tôi chọn sống ở Tây An. Thành phố này vốn được xem là biểu tượng của mỹ học phương Đông, nơi thiên nhiên và kiến trúc hòa quyện thành chỉnh thể hài hòa. Những con đường đá xanh uốn lượn, những mái nhà cổ trầm mặc, những khu vườn kín đáo ẩn hiện sau rặng cây tất cả tạo nên một không gian vừa thực vừa mộng. Những hoa viên cổ nằm rải rác khắp nơi, mỗi khu vườn như một thế giới riêng. Tường trắng, mái cong, hành lang dài uốn lượn, và những hồ nước nhỏ phản chiếu bầu trời theo cách riêng của nó.

Lần đầu tiên tôi nhìn thấy mộc lan bừng nở khi sang thăm nhà người bạn đồng hương đang ẩn cư trong một biệt viện. Tôi nhận ra dù khoảng cách địa lý và thời gian đã kéo dài quá lâu. Vẫn là những cánh hoa dày, màu trắng ngà, nhưng nở nhiều và đầy đặn hơn. Cây mộc lan đứng an tĩnh bên một hồ nước. Mặt nước tĩnh lặng, phản chiếu từng bông hoa một cách rõ ràng. Gió nhẹ làm lay động hình ảnh, khiến hoa trên cây và bóng hoa dưới nước hòa vào nhau, khó phân biệt đâu là thật, đâu là bóng.

Thoáng chốc, giữa hương hoa nhè nhẹ ấy, tôi lại nhung nhớ lại cô bạn thời ấu thơ và cả chính mình của những ngày rất cũ. Người Trung Quốc thường bảo rằng hoa mộc lan có hoa ngữ là tình bạn bền lâu, người đầu tiên mình nghĩ tới… chính là bạn. Có lẽ vì thế nên khi đứng giữa Tây An, lúc mộc lan nở trắng góc trời, những cánh hoa dày và tinh khiết lặng lẽ đón nắng xuân, tôi lại miên man nhớ đến cô bạn thời ấu thơ của mình. Cô ấy giờ đã theo chồng về Đà Lạt sinh sống, thi thoảng có trao đổi một chút với tôi qua email. Dẫu thế nhưng tình cảm của chúng tôi càng qua thời gian càng sâu sắc, tựa hồ như những đoá mộc lan trầm tĩnh.

Đi dạo dưới tán mộc lan ở Tây An, chợt nhận ra có những tình bạn không cần nói nhiều, chỉ cần còn nhớ đến nhau đã là đủ. Cánh hoa mộc lan dịu dàng phủ lên mái ngói đen, đậu nơi song cửa, thậm chí lặng lẽ rơi vào chén trà Long Tỉnh vừa pha. Người xưa từng nói “lạc hoa nhân độc lập”, giữa cảnh hoa rơi, con người bỗng trở nên tĩnh lặng, như hòa vào thiên nhiên, không còn phân biệt giữa cảnh và tâm.

Ký ức của tôi về mộc lan ở Hà Nội, cũng do đó mà luôn tồn tại như một thói quen. Và mỗi khi mùa mộc lan trở lại, dù ở bất cứ nơi đâu, tôi vẫn có cảm giác như mình đang đứng giữa hai thế giới, một nơi đã qua trong kí ức, một đang hiện hữu. Chúng không tách rời, mà đan xen lẫn nhau. Có lẽ, đó chính là cách mộc lan tồn tại. Không phải trong không gian, mà trong ký ức đã qua của người say mê chúng.

×