Ký ức Hà Nội: Nhớ que kem Hà Nội của những ngày gian khó

Ngày ấy, Hà Nội còn nghèo. Nghèo đến mức một que kem cũng thành niềm mong ngóng dài cả tuần. Kem chẳng sang chảnh, chẳng mềm mịn như bây giờ. Nó được làm bằng thứ công nghệ giản đơn, nguyên liệu chắc cũng chẳng phải loại ngon lành gì. Thế nhưng lạ thay, mỗi lần nhớ lại, vị kem ấy vẫn như còn đâu đây trên đầu lưỡi, ngọt ngào, mát lạnh và thấm đầy thương nhớ.

Thời học cấp một ở trường Chu Văn An, mùa hè của tôi thường được đo bằng những que kem ở cửa hàng mậu dịch trên phố Quán Thánh, gần ngã ba Đặng Tất. Con phố ngày ấy không đông đúc như bây giờ. Những hàng cây đứng im trong nắng, mặt đường như rung lên bởi hơi nóng. Có những buổi tan học, chỉ cần được điểm cao hay làm điều gì đáng tự hào, tôi đã nằng nặc bắt bố đèo bằng chiếc xe đạp cũ lên Quán Thánh để mua kem thưởng.

Mà đâu chỉ khi vui mới ăn kem. Những lần bị bạn bắt nạt, bị ngã đau lúc chơi đùa hay có điều gì tủi thân, tôi cũng vòi bố chở đi ăn kem như một cách “chữa lành” rất trẻ con. Hình như ngày ấy, người lớn chẳng biết nói những lời an ủi dài dòng. Họ chỉ lặng lẽ mua cho con một que kem, đặt vào tay, rồi để cái lạnh ngọt ấy xoa dịu mọi tổn thương nhỏ bé. Đôi khi bố tôi cũng cắn một miếng để tôi yên tâm ăn cho khỏi nghĩ sao bố không ăn.

Kem hồi đó ít lựa chọn lắm. Chỉ quanh quẩn kem sữa màu trắng và kem socola màu nâu. Về sau mới lác đác có thêm kem cốm, kem đậu xanh, nhưng bọn trẻ chúng tôi vẫn nghiêng lòng về kem socola hơn cả. Có lẽ bởi sau lớp vỏ nâu thơm ngọt ấy là một tầng màu vàng khác vị. Trẻ con thường tham nên thích 1 que kem mà được nếm 2 vị. Còn kem sữa thì hiền lành, chỉ một vị ngọt đơn sơ, không đủ sức hấp dẫn lũ trẻ cái gì cũng thèm.

Ăn kem ngày ấy cũng khác bây giờ. Ban đầu, đứa nào cũng cố mút thật chậm để cái lạnh tan dần trên đầu lưỡi, len xuống cổ họng giữa buổi hè oi bức của Hà Nội. Nhưng rồi chẳng mấy ai đủ kiên nhẫn. Sợ kem tan nhanh quá, nhỏ giọt xuống tay thì phí, thế là cắn luôn từng miếng giòn lạnh. Có một lý do khác chẳng ai nói ra: Những chiếc que kem bằng tre vót thủ công nhiều khi còn xước xát, chỉ mút lâu một chút là môi, là lưỡi có khi rát buốt, xui xẻo còn xước cả miệng.

Khi kem bắt đầu phổ biến hơn, các bà bán quà rong cũng đẩy những chiếc thùng xốp đi bán ngoài cổng trường. Nhưng đám trẻ chúng tôi ít dám ăn. Thầy cô thường dặn kỹ rằng quà cổng trường không sạch, nhất là kem vì “làm bằng đường hóa học”. Lời người lớn khi ấy như luật. Thành ra, dù thèm đến mấy, chúng tôi cũng chỉ đứng nhìn rồi nuốt nước bọt.

Về sau, nhà trường nhập kem mậu dịch bán vào giờ ra chơi. Cả trường đông nghịt học sinh, hàng nghìn đứa trẻ giữa cái nắng hè oi ả, đứa nào cũng thèm một que kem mát lạnh. Nhưng nghèo khó là điều chung của cả thời ấy. Trong túi phần lớn chẳng có nổi vài trăm đồng tiêu vặt. Một giờ ra chơi, người bán chắc cũng chỉ bán được vài chục que là cùng.

Muốn ăn kem, bọn trẻ thường phải góp tiền với nhau. Một que kem giá 200 đồng, cái giá chẳng lớn lao gì hôm nay nhưng từng là cả một sự cân nhắc của nhiều gia đình thời đó. Mỗi đứa góp vài chục đồng, bốn năm đứa chung nhau một que. Có khi vừa vui vừa hồi hộp, đứa nào cũng canh xem bạn cắn có to hơn mình không thì tố. Miếng kem nhỏ thôi mà quý như báu vật. Rồi đôi lúc vì tranh nhau, que kem rơi tõm xuống đất, cả đám đứng sững nhìn trong nỗi tiếc nuối rồi trách đứa làm rơi.

Kỳ lạ là những thứ thiếu thốn nhất lại thường ở lại lâu nhất trong ký ức. Bây giờ, cửa hàng kem trên phố Quán Thánh năm nào đã không còn nữa. Thành phố đổi thay nhanh đến mức nhiều khi người ta ngỡ như ký ức của mình cũng đang bị tháo dỡ dần theo những mái nhà cũ. Có những chiều, tôi ngồi bên hồ Trúc Bạch, mua một que kem rồi lặng lẽ nhìn về phía ngôi trường cũ. Gió vẫn thổi qua mặt hồ như bao năm trước, nắng vẫn nhạt dần trên những hàng cây, chỉ có người xưa và những ngày gian khó là chẳng thể quay lại.

Cắn một miếng kem hôm nay, vẫn lạnh, vẫn ngọt đấy thôi. Nhưng không hiểu sao, chẳng bao giờ ngon bằng miếng kem tuổi thơ từng phải chia nhau trong tiếng cười, tiếng giành giật và cả những tháng ngày Hà Nội còn chắt chiu từng niềm vui nhỏ bé. Có lẽ bởi thứ làm nên hương vị của que kem năm ấy không chỉ là đường hay sữa.

Mà là bóng lưng bố đạp xe giữa trưa hè, là tiếng ve ran trên phố Quán Thánh, là những đồng tiền góp lại của lũ trẻ con nghèo và là một Hà Nội cũ kỹ, khó khăn nhưng đủ sức khiến người ta thương nhớ suốt cả một đời. Ước gì được trở lại 40 năm trước để được cầm một que kem…

Ban Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay/Điện tử Dân Việt trân trọng kính mời quý độc giả hưởng ứng, tham gia cuộc thi. Mỗi câu chuyện sẽ là mảnh ghép ký ức trong hành trình phát triển của Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Tác phẩm dự thi gửi về email của chương trình: cuocthikyuchanoi@gmail.com hoặc qua đường Bưu điện về Ban Bạn đọc, tầng 10 Tòa nhà Báo Nông thôn Ngày nay 68 Dương Đình Nghệ, phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Thời hạn gửi bài dự thi từ khi công bố chương trình đến hết ngày 10/9/2026.

×