5 giả thuyết về cái kết của Trần Viên Viên: Bí ẩn vẫn hoàn bí ẩn

5 giả thuyết về cái kết của Trần Viên Viên

Trần Viên Viên, tên thật là Trần Nguyên, là ái thiếp của Ngô Tam Quế, nổi tiếng bởi nhan sắc tuyệt mỹ. Dù bị cuốn vào cơn sóng dữ của thời kỳ Minh – Thanh thay triều đổi đại, trở thành nhân vật đứng giữa tâm điểm chính trị, nhưng những ghi chép chính sử về bà lại vô cùng ít ỏi. Cả "Minh sử" lẫn "Thanh sử cảo" đều có nhắc tới Trần Viên Viên, song chỉ lướt qua vài dòng, chủ yếu chép rằng vì Trần Viên Viên bị đại tướng của Lý Tự Thành là Lưu Tông Mẫn cướp đi nên Ngô Tam Quế nổi giận, liên thủ với quân Thanh đánh nhau với Lý Tự Thành tại Sơn Hải Quan. Tuy nhiên, số phận cuối cùng của Trần Viên Viên thì hoàn toàn không được nhắc đến.

Người đầu tiên đề cập đến kết cục của Trần Viên Viên là tác phẩm "Giáp Thân truyền tín lục". Cuốn sách này viết rằng sau khi Lý Tự Thành tiến vào Bắc Kinh, Lưu Tông Mẫn đã ép cha của Ngô Tam Quế là Ngô Tương giao nộp Trần Viên Viên. Ngô Tương đáp rằng Trần Viên Viên đã được đưa tới Ninh Viễn cho Ngô Tam Quế, đồng thời đã chết tại đó từ trước. Đây được xem là ghi chép sớm nhất liên quan đến cái chết của Trần Viên Viên.

Tuy nhiên, dù nhiều sử liệu đời sau như "Quốc Chí” hay "Minh quý bắc lược" đều chấp nhận chuyện Trần Viên Viên từng tới Ninh Viễn, nhưng lại không nhắc bà chết ở đó. Điều này cho thấy ngay từ thời bấy giờ, nhiều người đã không tin vào thuyết “Trần Viên Viên chết ở Ninh Viễn”. Về sau, học giả Diêu Tuyết dựa trên tư liệu ấy để suy đoán rằng Trần Viên Viên chết tại Ninh Viễn vào năm Sùng Trinh thứ 16, nhưng nhận định này bị không ít học giả phản bác vì thiếu chứng cứ thuyết phục. Có thể thấy, giả thuyết “chết ở Ninh Viễn” không có nhiều người ủng hộ.

Nếu Trần Viên Viên không chết ở Ninh Viễn, vậy bà đã đi đâu?

Từ đây, dù chính sử gần như không còn dấu vết nào về bà, nhưng trong các tác phẩm văn học của giới văn nhân, Trần Viên Viên lại dần trở thành nhân vật được đặc biệt quan tâm.

"Viên Viên khúc” của Ngô Vĩ Nghiệp là một trong những tác phẩm sớm nhất lấy Trần Viên Viên làm nhân vật trung tâm. Dựa theo truyền thuyết dân gian đương thời, tác giả kể lại việc sau khi Lý Tự Thành tiến vào Bắc Kinh, Trần Viên Viên bị quân khởi nghĩa chiếm đoạt, rồi sau đó lại quay về bên Ngô Tam Quế.

Nếu vậy, giả thuyết “chết ở Ninh Viễn” rõ ràng có vấn đề. Trong "Viên Viên khúc" còn có những câu như:

“Chuyên chinh tiêu cổ hướng Tần Xuyên,

Kim Ngưu đạo thượng xa thiên thặng,

Tà Cốc vân thâm khởi họa lâu,

Tán Quan nguyệt lạc khai trang kính”.

Những câu thơ này cho thấy khi Ngô Tam Quế tiến quân đánh Thiểm Tây và Tứ Xuyên, Trần Viên Viên vẫn luôn đi theo bên cạnh ông. Tuy nhiên, tác phẩm của Ngô Vĩ Nghiệp cũng không nói rõ kết cục cuối cùng của bà.

Đến thời Khang Hi, Lục Thứ Vân viết "Viên Viên truyện". Khi ấy, Ngô Tam Quế đã thất bại trong loạn Tam Phiên nên tác phẩm này cũng đề cập tới đoạn kết của Trần Viên Viên.

Theo ghi chép của "Viên Viên truyện", sau khi được phong Bình Tây Vương, Ngô Tam Quế vẫn luôn sống cùng Trần Viên Viên và vô cùng sủng ái bà. Thậm chí, việc Ngô Tam Quế khởi binh phản Thanh cũng được cho là có sự tham gia hoạch định của Trần Viên Viên. Còn kết cục của bà thì được mô tả là cùng Ngô Tam Quế “đồng quy ư tận”, tức cùng bị tiêu diệt. Dù tác giả không nói rõ bà chết như thế nào, nhưng rõ ràng ông cho rằng Trần Viên Viên đã chết trong chiến sự khi quân Thanh dẹp loạn Tam Phiên. Đây được xem là giả thuyết thứ hai về cái chết của bà.

Tuy nhiên, trong "Viên Viên truyện" của Nữu Tú, người ta lại thấy một hình ảnh hoàn toàn khác. Theo ghi chép của ông, sau khi Ngô Tam Quế được phong Bình Tây Vương, Trần Viên Viên đã khéo léo từ chối ngôi vị vương phi và sống riêng tại biệt viện.

Khi nhận ra Ngô Tam Quế có ý định mưu phản, Trần Viên Viên lấy lý do tuổi già để xin xuất gia làm nữ đạo sĩ. Từ đó, bà rời cung vào núi, sống ẩn dật trong tĩnh thất, ngày ngày làm bạn với lò thuốc và kinh quyển, sớm tối tụng niệm, tránh xa mọi tranh chấp thế sự.

Sau khi Ngô Tam Quế thất bại, tung tích của Trần Viên Viên hoàn toàn biến mất. Khi bàn về kết cục của bà, Nữu Tú viết:

“Phải chăng bà đã giác ngộ mà quy y cửa thiền?

Hay giống Hồng Tuyến mà thành tiên ẩn tích?

Hoặc như Phán Phán cô độc sống hết đời trong Yến Tử Lâu?

Tất cả đều không còn ai biết nữa”.

Điều này cho thấy trong mắt Nữu Tú, kết cục của Trần Viên Viên đã trở thành một bí ẩn không lời giải.

Ngoài ra còn có giả thuyết cho rằng Trần Viên Viên cuối cùng đã tự sát.

Thời Đạo Quang, đại học giả Nguyễn Nguyên từng đưa con trai là Nguyễn Phúc tới Vân Nam. Trên đường đi, Nguyễn Phúc đã khảo sát nhiều di tích liên quan đến Trần Viên Viên, trong đó có mộ của bà tại Liên Hoa Trì thuộc chùa Thương Sơn. Sau đó, ông viết bài "Hậu Viên Viên khúc", trong đó cho rằng sau khi cuộc nổi dậy của Ngô Tam Quế thất bại, Trần Viên Viên đã gieo mình xuống nước tự vẫn tại Liên Hoa Trì.

Những năm gần đây, lại xuất hiện thêm một giả thuyết mới: Trần Viên Viên thực ra chết tại trại Mã Gia ở huyện Sầm Củng, Quý Châu và được chôn trên núi Sư Tử gần đó. Theo truyền thuyết địa phương, gia tộc họ Ngô tại Mã Gia Trại chính là hậu duệ của Ngô Khải Hoa — con trai Trần Viên Viên. Trên núi Sư Tử ngoài mộ Trần Viên Viên còn có mộ của Ngô Khải Hoa và đại tướng Mã Bảo dưới trướng Ngô Tam Quế.

Theo lời kể của người họ Ngô tại Mã Gia Trại, sau khi Ngô Tam Quế thất bại, để tránh họa tru di, Trần Viên Viên được Mã Bảo bảo vệ, mang theo con trai Ngô Khải Hoa đi qua Quảng Tây, vòng xuống Quý Châu rồi tới Mã Gia Trại ẩn cư.

Nghe nói khi tới đây, bà còn mang theo nhiều bảo vật như chén vàng, ngọc khí, hai thanh đại đao và một cây Phương Thiên Họa Kích. Về sau, ngọc khí thất lạc, còn đại đao và Phương Thiên Họa Kích thì bị bán làm sắt vụn trong phong trào “đại luyện thép” năm 1958.

Do nhiều nguyên nhân lịch sử, người họ Ngô ở Mã Gia Trại luôn giữ kín bí mật về ngôi mộ của Trần Viên Viên. Chỉ rất ít người trong tộc biết sự thật. Đến thời “Cách mạng Văn hóa”, có người vô tình để lộ tin tức. Sau khi phong trào này kết thúc, cơ quan chức năng đã tới điều tra và ngôi mộ của Trần Viên Viên dần được công khai. Chính quyền huyện Sầm Củng sau đó còn xếp nơi này vào danh mục di tích văn hóa cấp huyện.

Không lâu sau khi ngôi mộ được công bố, nơi đây xảy ra vụ trộm mộ. Khi người trong tộc thu dọn hài cốt, họ phát hiện bộ xương có tới 36 chiếc răng nhỏ và đều vẫn còn nguyên vẹn, thân hình cao và thanh mảnh, hoàn toàn khác với đặc điểm của phụ nữ nông thôn địa phương. Điều này càng khiến nhiều người tin rằng người nằm trong mộ thật sự là Trần Viên Viên.

Dẫu vậy, giả thuyết này vẫn tồn tại nhiều điểm đáng nghi. Theo sử sách, con trai của Ngô Tam Quế là Ngô Ứng Hùng và Ngô Ứng Kỳ, thuộc đời chữ “Ứng”, chứ không phải “Khải” như Ngô Khải Hoa. Ngoài ra, đại tướng Mã Bảo đã đầu hàng quân Thanh từ khi Côn Minh thất thủ, sau đó bị xử tử ở Bắc Kinh — điều này được ghi chép rất rõ trong sử sách. Vậy thì làm sao ông ta có thể hộ tống Trần Viên Viên tới Mã Gia Trại?

Có lẽ đến tận hôm nay, màn sương bí ẩn bao phủ cuộc đời Trần Viên Viên vẫn chưa hoàn toàn được vén lên. Và bí mật ấy có lẽ vẫn còn chờ hậu thế tiếp tục giải đáp.

×