Nâng cao vai trò của người đứng đầu địa phương hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát

Vai trò của người đứng đầu địa phương trong xóa nhà tạm, nhà dột nát

Tại tọa đàm “Quyết tâm xóa nhà tạm, nhà dột nát hoàn thành mục tiêu trước thời hạn” do Báo NTNN/Dân Việt tổ chức, PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, Phó Chủ tịch Hội đồng trường, Trưởng Khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng, chính quyền địa phương có vai trò rất quan trọng trong cái công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát. Bởi lẽ là chỉ có chính quyền địa phương là những người gần dân nhất, nắm bắt rõ quá trình sử dụng đất cũng như là đời sống của đối tượng hộ nghèo, hộ cận nghèo.

“Hơn ai hết chính quyền địa phương hiểu rõ thực trạng tại địa phương mình. Vì vậy, sự vào cuộc của họ có vai trò rất là quan trọng và người đứng đầu chính quyền địa phương là người có vai trò rất quan trọng. Đây là người mà trực tiếp điều hành tổ chức thực hiện chủ trương xóa nhà tạm, nhà dột nát và họ cũng là người mà tổ chức chỉ đạo việc rà soát, xác định đối tượng, đúng đối tượng cần được hỗ trợ và tổ chức thực hiện sao cho hiệu quả để đạt được đúng mục đích và không có cái tham nhũng, tiêu cực”, ông Tuyến chia sẻ.

Để người đứng đầu địa phương phát huy được vai trò, ông Tuyến cho biết, đầu tiên phải quy định rất rõ vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ của người đứng đầu địa phương. Khi đó, những cán bộ này không thể thoái thác cho đối tượng khác hoặc không được ủy quyền. Tiếp đó, xác định rõ cơ chế để giám sát, kiểm soát, đánh giá hiệu quả của người đứng đầu các địa phương trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ.

“Nếu làm tốt thì có chế độ khen thưởng xứng đáng nhưng ngược lại làm không tốt hoặc là bỏ bê công việc thì cũng phải có biện pháp xử lý, đánh giá hiệu quả công tác cuối năm. Thậm chí nếu như quyết liệt hơn nữa thì có thể là thay vị trí, tức là đưa người khác làm tốt hơn.

Bên cạnh đó, cần tuyên truyền, nâng cao nhận thức để người đứng đầu địa phương tự nhận thức được năng lực của bản thân, để có trách nhiệm không chỉ đối với Đảng, Nhà nước mà còn đối với người dân tại địa phương.

Ông Tuyến cho rằng, cần có giải pháp “mạnh tay” để nâng cao vai trò của người đứng đầu địa phương trong rà soát, xác định đối tượng hỗ trợ và tổ chức thực hiện xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Thu hút nguồn lực từ doanh nghiệp, nhà hảo tâm

PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến nhấn mạnh, việc thu hút nguồn lực từ các nhà hảo tâm, doanh nghiệp vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ những thủ tục pháp lý, cơ chế chính sách chưa hấp dẫn. Do đó, ông Tuyến đề nghị cần có giải pháp cải thiện thể chế pháp lý, chính sách tôn vinh và đãi ngộ các nhà hảo tâm, doanh nghiệp để thu hút nguồn lực hỗ trợ các chính sách an sinh xã hội, xóa nhà tạm, nhà dột nát.

“Không thể đối xử và đánh đồng tất cả các doanh nghiệp với nhau, cần phân biệt các doanh nghiệp có đóng góp nhiều và ít. Các doanh nghiệp, nhà hảo tâm muốn góp nguồn lực cần biết nguồn lực của họ được sử dụng đúng mục đích hay không, và quá trình giải ngân như thế nào cũng cần làm rõ. Nếu nguồn lực được đóng góp nhưng hiệu quả mang lại không như mong muốn thì cũng là một vấn đề cần giải quyết”, ông Tuyến nói.

Vị chuyên gia cũng đề xuất cần nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong việc thu hút nguồn lực từ các nhà hảo tâm, doanh nghiệp. Các doanh nghiệp, nhà hảo tâm muốn đóng góp nguồn lực cần sự đồng hành của chính quyền địa phương. Chính quyền địa phương cần tạo điều kiện về thủ tục hành chính, giải ngân, tiếp cận đất đai để các doanh nghiệp, nhà hảo tâm có thể thực hiện được đóng góp.

“Nếu không có sự đồng hành của chính quyền địa phương, việc kêu gọi các doanh nghiệp, nhà hảo tâm đóng góp sẽ gặp khó khăn. Ngoài việc khen thưởng, nên xem xét các ưu đãi như giảm thuế cho các doanh nghiệp, nhà hảo tâm có thành tích xuất sắc trong đóng góp”

Ông Tuyến cũng đề nghị cần có các ưu đãi cụ thể về thuế, ưu tiên địa bàn đầu tư cho các doanh nghiệp, nhà hảo tâm có thành tích xuất sắc trong đóng góp hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát và các mặt về từ thiện xã hội. Các ưu đãi này sẽ làm tăng tính hấp dẫn và khả năng kêu gọi đóng góp từ các doanh nghiệp, nhà hảo tâm.

Giải quyết đất ở cho đối tượng hưởng chính sách

Để giải quyết tình trạng thiếu đất ở và chưa được cấp sổ đỏ cho đối tượng hưởng hỗ trợ chính sách, ông Tuyến cho rằng, đây là việc đóng vai trò quan trọng nhưng cũng là vấn đề mất thời gian.

“Việc cấp sổ đỏ cần có thời gian để xử lý hồ sơ, thẩm tra và xác định việc sử dụng đất trước khi cấp giấy chứng nhận. Đối với những hộ gia đình đã có đất nhưng chưa được cấp sổ đỏ, chính quyền địa phương cần tìm ra nguyên nhân và ưu tiên giải quyết sớm”, ông Tuyến nói.

Vị chuyên gia nhấn mạnh cần ưu tiên xử lý hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với những hộ gia đình đã có đất nhưng chưa được cấp sổ đỏ, với điều kiện họ đã làm đầy đủ hồ sơ, sử dụng đất phù hợp với quy hoạch và không có tranh chấp.

Bên cạnh đó, đối tượng là đồng bào dân tộc thiểu số hiện nay chưa có đất ở, theo quy định của Luật Đất đai cũng cần quan tâm hơn. Ngoài ra, các trường hợp khác, như người có đất nhưng nhà ở dột nát do vi phạm pháp luật về đất đai hoặc sử dụng sai mục đích, sẽ được xử lý sau các đối tượng trên.

“Nếu các trường hợp không đến mức phải thu hồi đất, nhưng người dân chưa thực hiện đúng các thủ tục pháp lý, thì có thể xem xét cho họ tiếp tục sử dụng đất, với điều kiện họ phải thực hiện đúng các thủ tục đó. Đối với các trường hợp nhà ở tạm, cần có quy định cụ thể về việc xóa nhà tạm, không nên để xử lý cuối cùng. Trong đó, phân loại các đối tượng nhà, hộ dân chưa có đất ở hoặc có đất nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận”, ông Tuyến kiến nghị.

Theo ông Tuyến, để đảm bảo tính bền vững của phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát cho đồng bào dân tộc thiểu số và người nghèo cần phải đánh giá toàn diện các yếu tố.

“Chúng ta thấy rằng người nghèo mà người thuộc đối tượng được hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát, phần lớn là người dân đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa và mỗi nơi họ có tính cộng đồng của từng dân tộc cũng như văn hóa truyền thống của các dân tộc khác nhau. Do đó, không vì việc xóa nhà tạm, nhà dột nát rồi chúng ta tác động không tốt đến văn hóa, bản sắc của từng đồng bào, đó là cái chúng ta cần tính toán kỹ lưỡng”, ông Tuyến chia sẻ.

Ông Tuyến cho rằng, nên có giải pháp để chính đồng bào là những người dân bản địa tham gia, đóng góp ý kiến về thiết kế, mô hình nhà ở để phù hợp với họ. Sau khi xây mới, cần kêu gọi đồng bào có trách nhiệm duy trì, bảo vệ và giữ gìn các ngôi nhà này để kéo dài tuổi thọ và công năng.

Theo ông Tuyến, quan trọng nhất, cần phải tuyên truyền câu chuyện về việc xây dựng nhà ở cho đồng bào dân tộc để mọi người hiểu và ủng hộ. Bên cạnh đó, cách thức tuyên truyền cần phải được suy nghĩ kỹ lưỡng để đạt được hiệu quả.

Sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, cả nước hiện còn 16/34 tỉnh, thành phố đang nỗ lực tháo gỡ khó khăn để hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trước ngày 31/8.

Từ nay đến 31/8/2025, cả nước còn 25.232 nhà tạm, nhà dột nát cần xóa; trong đó có 18.799 căn đang xây dựng dở dang và 6.433 căn chưa khởi công. Bình quân mỗi địa phương cần triển khai thực hiện 26 căn/ngày; trong đó khởi công mới gần 7 căn/ngày và hoàn thiện để bàn giao khoảng 19 căn/ngày.

Tính đến ngày 8/7, tổng nguồn lực đã huy động (gồm ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, huy động xã hội hóa) đạt trên 17.802 tỷ đồng; huy động trên 113,4 nghìn lượt người với trên 1 triệu ngày công lao động cho công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước.

×