Nhà văn Dương Hướng: "Cuốn tiểu thuyết thứ hai của tôi mười mấy năm chưa được cấp phép tái bản"

PV Dân Việt gặp nhà văn Dương Hướng trong buổi ra mắt tuổi tiểu thuyết "Cửa rừng" của tác giả trẻ Lam Trang tại Hạ Long. Ở tuổi 76, ông vẫn giữ được chất phong trần và phiêu lãng của trai đất Mỏ. Sự gần gũi, chân thành và cởi mở ở tác giả tiểu thuyết nổi tiếng Bến không chồng cũng khiến cho buổi trò chuyện trở nên thoải mái hơn.

Lâu lắm không thấy nhà văn Dương Hướng xuất hiện trong các sự kiện văn chương nước nhà. Phải chăng ông không còn hứng thú với văn chương nữa?

- Đâu có, tôi vẫn viết văn và vẫn đảm đương công việc ở Hội Nhà văn Việt Nam đấy chứ. Tôi hiện đang là Chủ tịch Hội đồng Văn xuôi của Hội Nhà văn Vệt Nam mà. Với vai trò này, hàng năm tôi phải đọc tác phẩm của các hội viên mới, xét kết nạp hội viên mới và trao giải thưởng cho các tác giả đoạt giải. Nói chung công việc cũng tương đối bộn bề.

Với văn chương, giờ có tuổi rồi, tôi không thể viết khỏe, viết đều như trước. Bây giờ, tôi không bị thúc ép bởi những nhu cầu được viết ra bằng hết những thứ ứ đọng trong đầu như cái thời viết tiểu thuyết Bến không chồng nữa.

Có thể hình dung cuộc sống của nhà văn Dương Hướng ở thời điểm hiện tại như thế nào?

- Tôi là người thuộc “chủ nghĩa xê dịch” nên cũng đi suốt đấy. Mới đây, tôi cũng tự lái xe đi xuyên Việt về. Tôi vào Đà Nẵng dự hội thảo xong đi vào 6 tỉnh miền Tây chơi kiêm tìm bối cảnh cho bộ phim sắp khởi quay của đạo diễn Lưu Trọng Ninh.

Tôi năm nay 76 tuổi nhưng nhận thấy sức khỏe của mình vẫn ổn. Bình thường, tối nào không quá bận thì vợ chồng tôi lại đi khiêu vũ, đi nhảy đầm. Nếu vợ bận không đi được thì tôi đi một mình.

Vợ chồng tôi giờ sống với nhau, các con sống riêng. Tôi có 3 đứa con, 6 đứa cháu. Tháng 8 này cháu ngoại của tôi đi du học, 4 đứa hiện đang theo học các trường đại học.

Vì thế mà nhà văn Dương Hướng không còn mặn mà với viết lách, với những vấn đề của thời cuộc đang cuồn cuộn trong dòng chảy đời sống?

- Tôi năm nay đã U80, sức viết thì vẫn còn nhưng cảm hứng không còn dâng trào như trước. Cách đây 3 năm, tôi viết tiểu thuyết Lời người gác đèn, tác phẩm sau đó đã được trao giải tại cuộc thi “Sống mãi với thời gian” do Bộ VHTTDL tổ chức.

Thực ra, lúc đầu tôi được một đơn vị truyền hình đặt viết một bộ phim dài tập về du lịch biển đảo. Nhưng khi tôi viết xong đề cương 30 tập đưa cho họ thì họ bảo đồ sộ quá không thể thực hiện được. Tiếc công ngồi viết đề cương, tôi biến nó thành tiểu thuyết. Tiểu thuyết này cũng dài 500 trang đấy nhưng chưa được in phát hành do bản quyền đã thuộc về đơn vị tổ chức.

“Lời người gác đèn” lấy bối cảnh là một làng Chài ở vùng ven biển phía Đông Bắc, thời gian khoảng cuối thế kỷ 20. Ở làng Chài đó có cả bên giáo và bên lương. Người chồng bên lương, người vợ bên giáo. Người vợ sau này đi “theo Chúa vào Nam”, người chồng ở lại làng, cả hai hẹn nhau sau 2 năm sẽ trở về đoàn tụ.

Nhưng do nhiều thăng trầm, dâu bể… mà cuối cùng người vợ ở lại lấy tướng ngụy, người chồng cũng lấy vợ mới ở quê hương. Chiến tranh nổ ra, người con của chồng cầm súng vào Nam chiến đấu với người con của vợ. Hòa bình lập lại, người con của người vợ đã trở về làng Chài, mang tiền bạc xây dựng làng thành ngôi làng du lịch.

Với tôi, Lời người gác đèn là câu chuyện nửa như thực, nửa như hư, được người dân làng Chài thêu dệt lên như một huyền thoại về người gác đèn và cây đèn biển. Cây đèn biển được xem như con mắt của biển cả, nó nhìn thấu suốt thời gian, soi chiếu qua các sự kiện lịch sử diễn ra…”.

Thực ra, sau tiểu thuyết Bến không chồng, tôi có viết 3 cuốn tiểu thuyết nữa. Nhưng cuốn thứ hai tôi viết hơi “quá tay” nên không được cho tái bản. Đến bây giờ mười mấy năm trôi qua mà cuốn tiểu thuyết này vẫn chưa được tái bản. Vừa rồi, Nhà xuất bản Hội Nhà văn quyết định in lại nhưng không biết có in được không.

“Quá tay” ở đây là viết hơi hơi gai góc, hơi trần trụi... nhưng giờ những điều quá đó lại trở nên bình thường. Lúc đó người ta đọc thấy gai góc, còn bây giờ chẳng là cái gì cả.

Có vẻ như trong tâm tưởng của ông, những ám ảnh quá khứ vẫn rất đè nặng?

- Đúng là vẫn còn rất nặng. Tôi mà viết là kiểu gì cũng sẽ viết về chiến tranh. Viết về chiến tranh tôi cũng sẽ viết khác đi, không lặp lại chính mình. Ví dụ, ngày xưa viết về chiến tranh sẽ có các chi tiết khoác ba lô, huấn luyện bắn đạn thật… những thứ đó, bây giờ tân binh không cần. Chiến tranh bây giờ hiện đại, vì chúng ta bước vào thế kỷ XXI rồi. Viết về chiến tranh thì phải viết đúng với tinh thần thời đại.

Mặc dù vẫn vương vấn những điều đã cũ nhưng trong thời đại mới mà cứ viết theo lối cũ sẽ khó lòng đi vào cuộc sống. Mình cứ tâm đắc với những điều đã cũ thì không đạt được hiệu quả trong tác phẩm của mình.

Ông nghĩ sao khi những người trẻ bây giờ rất ít đọc tiểu thuyết về chiến tranh hoặc không dám viết về chiến tranh?

- Tôi thấy có một bộ phận người trẻ bây giờ thực dụng. Họ viết về những cái gì thuộc về thị hiếu của số đông. Họ không dám đụng chạm đến những vấn đề gai góc của đời sống. Nhưng cũng có một bộ phận người trẻ họ nhận thức được, viết được chứ không phải không. Chỉ một số ít, gọi là cá biệt là không viết được, còn nhiều bạn cũng viết đặc biệt lắm.

Nhưng ngay cả như thế hệ của nhà văn Dương Hướng cũng không thấy mấy ai viết được những tác phẩm về chiến tranh, về hậu chiến xứng tầm?

- Đúng, thế hệ của chúng tôi lâu lắm rồi cũng không có ai viết ra được tác phẩm xứng tầm. Kể cả viết về cuộc chiến tranh mà chúng ta vừa rồi qua đi nhưng cũng chưa có tác phẩm xứng tầm.

Vậy theo nhà văn Dương Hướng, nguyên nhân là do đâu?

- Cái này vừa là thời cuộc, vừa là tài năng. Thời cuộc có nhiều cái gai góc mà có thể người viết viết ra không thể đăng được.

Viết những điều tâm đắc của thời đại nhưng “trôi” qua được, đó mới là cái tài của người cầm bút. Chứ anh viết mà người ta không dám đăng cũng là thất bại.

Anh muốn viết về những đề tài gai góc của xã hội thì anh phải thể hiện thế nào để thời đại chấp nhận được. Ví dụ, ngày xưa tôi viết Bến không chồng, toàn đề cập đến những vấn đề gai góc đấy chứ. Nhưng trong tác phẩm này, ngay cả những nhân vật lạc hậu, hủ lậu… họ không xấu và nghĩ cho cùng là rất đáng thương. Phải viết như thế mới trôi được, chứ anh cứ viết một cách hằn học, bôi bác thì sẽ vứt đi.

Cảm ơn nhà văn Dương Hướng đã tham gia buổi trò chuyện!

×