Những công việc nào bắt buộc phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia?

Chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, yêu cầu bắt buộc với nghề, công việc có yếu tố rủi ro

Điều 26, Luật Việc làm quy định: Nghề, công việc yêu cầu phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia: "Người lao động làm nghề, công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và sức khỏe của người lao động hoặc cộng đồng phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Chính phủ ban hành danh mục nghề, công việc yêu cầu phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia”.

Như vậy, không phải mọi nghề nghiệp đều phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Yêu cầu này chỉ áp dụng đối với những nghề, công việc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động, có khả năng gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bản thân người lao động hoặc cộng đồng xung quanh.

Đáng chú ý, việc không đáp ứng điều kiện về chứng chỉ trong khi vẫn tham gia lao động ở các vị trí bắt buộc có thể dẫn đến rủi ro pháp lý, đồng thời ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động khi xảy ra tai nạn hoặc tranh chấp lao động.

Song song với đó, Luật Việc làm cũng đặt ra các nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm bảo đảm tính minh bạch trong đánh giá, cấp chứng chỉ. Điều 5, Luật Việc làm quy định: Những hành vi bị nghiêm cấm gian lận, giả mạo hồ sơ trong việc thực hiện chính sách về việc làm, dịch vụ việc làm, đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia”.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để ngăn chặn tình trạng “mua chứng chỉ”, cấp khống, gây mất an toàn trong lao động sản xuất.

Danh mục nghề phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia được xác định ra sao?

Cụ thể hóa quy định của Luật, Điều 28 Nghị định 31/2015/NĐ-CP đã xác định rõ các nhóm công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn, sức khỏe của người lao động và cộng đồng phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia.

Theo đó, công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và sức khỏe của cá nhân người lao động hoặc cộng đồng bao gồm:

Công việc thuộc danh mục công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm;

Công việc mà khi người lao động thực hiện có ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của cộng đồng hoặc sức khỏe của người khác.

Nghị định 31/2015/NĐ-CP cũng quy định rõ nguyên tắc xây dựng và điều chỉnh danh mục này. Việc đề xuất, thay đổi, loại bỏ, bổ sung các công việc vào danh mục phải căn cứ Khoản 1 Điều 28 Nghị định 31/2015/NĐ-CP, thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi, hạn chế xáo trộn cho người lao động, người sử dụng lao động và hoạt động của doanh nghiệp, xã hội.

Các công việc được đề xuất thay đổi hoặc loại bỏ khi công việc đó thay đổi tên gọi hoặc không còn tồn tại trên thực tế.

Đặc biệt, danh mục công việc bắt buộc có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia được sắp xếp theo Hệ thống ngành kinh tế của Việt Nam hiện hành, và được quy định cụ thể tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 31/2015/NĐ-CP. Đây là căn cứ quan trọng để người lao động, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tra cứu, áp dụng thống nhất.

Điều 54, Luật Việc làm sửa đổi quy định, luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026.

Thời điểm này đánh dấu việc áp dụng đầy đủ các quy định mới liên quan đến chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Do đó, người lao động đang làm việc hoặc có dự định làm việc trong các ngành nghề có yếu tố nguy hiểm, rủi ro cao cần chủ động rà soát điều kiện pháp lý, tham gia đánh giá và cấp chứng chỉ theo đúng quy định để bảo đảm quyền lợi và tránh các vi phạm không đáng có.

Từ 01/01/2026, người lao động làm các nghề, công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn, sức khỏe của người lao động hoặc cộng đồng bắt buộc phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Danh mục nghề, công việc bắt buộc có chứng chỉ do Chính phủ ban hành, quy định cụ thể tại Phụ lục kèm theo Nghị định 31/2015/NĐ-CP. Nghiêm cấm mọi hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ trong đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Người lao động và doanh nghiệp cần chủ động rà soát, tuân thủ đúng quy định để tránh rủi ro pháp lý và bảo đảm an toàn trong lao động.

×