Nông dân vùng cao Thái Nguyên thoát nghèo, khá giả nhờ làm nông nghiệp tuần hoàn

Từ lối canh tác truyền thống đến sản xuất nông nghiệp tuần hoàn

Trước đây, hoạt động sản xuất nông nghiệp tại các địa phương vùng cao như xã Chợ Mới chủ yếu dựa vào kinh nghiệm dân gian, ít ứng dụng khoa học kỹ thuật. Điều này dẫn đến tình trạng lãng phí lớn nguồn tài nguyên sẵn có, đặc biệt là phụ phẩm từ chăn nuôi và trồng trọt như: Rơm rạ, vỏ củ quả, chất thải chăn nuôi… thường bị bỏ đi hoặc xử lý chưa đúng cách, gây ảnh hưởng đến môi trường.

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản tỉnh Thái Nguyên, tư duy sản xuất của bà con đang từng bước thay đổi. Thông qua các lớp tập huấn chuyên đề về nông nghiệp tuần hoàn, người dân ở các xã miền núi của tỉnh Thái Nguyên không chỉ được trang bị kiến thức mà còn biết cách biến rác thải thành tài nguyên quý giá, phục vụ trở lại quá trình sản xuất.

Tại bản Nhuần, bản Đén, xã Chợ Mới, một trong những địa phương đi đầu trong việc áp dụng mô hình này có 60 hộ dân đã được tham gia lớp học về xử lý chất thải chăn nuôi và phụ phẩm nông nghiệp theo nguyên lý tuần hoàn.

Bà Hà Thị Bắc, Bản Đén, xã Chợ Mới, tỉnh Thái Nguyên chia sẻ, tham gia lớp tập huấn, bà con nông dân bày tỏ sự vui mừng, phấn khởi khi được hướng dẫn cách sử dụng chất thải chăn nuôi, rơm rạ, vỏ củ quả… mà trước đây chỉ để lãng phí phục vụ lại cho việc trồng trọt của gia đình.

"Trước đây chưa được hướng dẫn, tập huấn, chúng tôi không biết gì về nông nghiệp tuần hoàn cả. Phần lớn những chất thải, rơm rạ, củ quả chúng tôi đều bỏ đi, vừa gây ô nhiễm, vừa không phục vụ được gì cho trồng trọt nên rất lãng phí. Được tập huấn rồi mới thấy rác cũng rất quý", bà Đén bày tỏ.

Chính những thay đổi nhỏ trong nhận thức và cách làm này đã tạo ra bước ngoặt lớn trong cuộc sống người dân, nhất là khi họ biết tận dụng tốt những gì từng bị xem là "rác thải" để tạo ra giá trị mới. Minh chứng rõ nét cho hiệu quả của nông nghiệp tuần hoàn là Tổ hợp tác trồng dưa tại Bản Nhuần, xã Chợ Mới với sự tham gia của 12 hộ dân. Tổ hợp tác không chỉ thay đổi phương thức sản xuất mà còn từng bước thoát khỏi cái bóng của đói nghèo nhờ áp dụng chu trình sản xuất khép kín.

Từ việc tận dụng phân chuồng, rơm rạ ủ hoai mục để làm phân bón hữu cơ, đến xử lý nước tưới bằng chế phẩm sinh học, các hộ dân trong Tổ hợp tác Nông nghiệp Bản Nhuần đã cùng nhau tạo ra một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững. Nhờ đó, những quả dưa hấu của Bản Nhuần không chỉ ngọt và mọng nước mà còn đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường.

Nhờ giảm được đáng kể chi phí đầu vào như phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, trong khi năng suất vẫn ổn định, các hộ trong tổ hợp tác thu được lợi nhuận cao hơn từ 25-30% so với trước đây. Quan trọng hơn, mô hình đã giúp bà con nông dân thoát khỏi tình trạng sản xuất manh mún, thiếu định hướng, tiến đến làm ăn có tổ chức và chuyên nghiệp hơn.

Điều đặc biệt là phần lớn các thành viên của tổ hợp tác đều thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo. Việc áp dụng nông nghiệp tuần hoàn không chỉ giúp họ cải thiện thu nhập một cách rõ rệt mà còn mở ra con đường thoát nghèo một cách bền vững, không phụ thuộc vào hỗ trợ từ bên ngoài.

Ông Dương Văn Cường, Tổ trưởng Tổ hợp tác Nông nghiệp Bản Nhuần, xã Chợ Mới, tỉnh Thái Nguyên cho biết: “Ngay từ khi mới thành lập, Tổ hợp tác cũng đã định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hữu cơ. Chính vì vậy, khi có điều kiện, Tổ hợp tác cho các thành viên tham gia tập huấn, đào tạo, áp dụng trong thực tế sản xuất. Đến nay, tất cả các thành viên và hộ nông dân liên kết đã áp dụng đúng quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ, tuần hoàn, vừa tiết kiệm chi phí vừa nâng cao chất lượng cây trồng”.

Chu trình sản xuất khép kín – nền tảng cho phát triển bền vững

Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp là quá trình sản xuất theo chu trình khép kín thông qua việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ sinh học, công nghệ hóa lý. Các chất thải, phế phụ phẩm sẽ được tái chế, quay lại làm nguyên liệu đầu vào cho quá trình nuôi trồng, chế biến nông, lâm, thủy sản tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng cao, giảm lãng phí, thất thoát và giảm tối đa lượng chất thải, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tái sử dụng phế phẩm trong sản xuất, bảo vệ môi trường. Mô hình này không chỉ cải thiện môi trường sống, mà còn hình thành thói quen sản xuất sạch, hiệu quả, có kế hoạch.

Bà Long Thị Hồi, Chi cục Nông lâm sản và thủy sản tỉnh Thái Nguyên, cán bộ trực tiếp hướng dẫn cho người dân tại các xã thuộc Bắc Kạn cũ cho biết: “Để mô hình nông nghiệp tuần hoàn lan tỏa sâu rộng, Chi cục đã triển khai nhiều chương trình tập huấn, thí điểm tại các xã có tiềm năng phát triển nông nghiệp và các thôn, xã phấn đấu về đích nông thôn mới trong năm”.

Cũng theo bà Hồi, trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, giá cả vật tư tăng cao, thị trường tiêu thụ bấp bênh… thì mô hình nông nghiệp tuần hoàn đang trở thành giải pháp khả thi và cấp thiết. Việc tái sử dụng nguồn tài nguyên sẵn có, giảm phụ thuộc vào vật tư bên ngoài, đồng thời tạo ra sản phẩm chất lượng cao không chỉ giúp người dân thoát nghèo mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường – những yếu tố cốt lõi để phát triển nông nghiệp một cách lâu dài và bền vững.

Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, ngành chuyên môn và sự đồng thuận của người dân, mô hình nông nghiệp tuần hoàn đang từng bước khẳng định hiệu quả và mở ra một tương lai tươi sáng cho bà con nông dân không chỉ ở các xã vùng cao phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên.

×