Phó Chủ nhiệm Ủy ban KTTC Nguyễn Vân Chi: Cần chính sách tối ưu cho nông sản vì lợi ích số đông nông dân

Chiều 9/12, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng.

Cần những chính sách tốt nhất cho nông sản Việt

Trong phát biểu góp ý, đại biểu Nguyễn Vân Chi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng chính sách tối ưu cho hàng hóa Việt Nam, đặc biệt là nông sản.

"Bản thân tôi luôn muốn có những chính sách tốt nhất cho hàng hóa của Việt Nam, nhất là hàng nông sản vì Việt Nam chúng ta là một nước nông nghiệp với số nông dân chiếm một tỷ lệ lớn", bà Vân Chi nói.

Về vấn đề thuế GTGT đối với hàng nông sản chưa chế biến ở khâu thương mại, bà Chi cho rằng đây là câu chuyện quan điểm chính sách, cần linh hoạt theo từng giai đoạn kinh tế - xã hội.

Nhìn lại lịch sử, trước năm 2014, Việt Nam từng áp dụng cơ chế coi mặt hàng này là đối tượng không chịu thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ toàn bộ đầu vào. Tuy nhiên, giai đoạn từ 2014 đến nay, để chống gian lận hóa đơn, chính sách đã chuyển sang đánh thuế đầu ra và cho phép khấu trừ đầu vào.

Đến thời điểm hiện tại, Chính phủ đề xuất và Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí quay lại cơ chế đặc thù: hàng nông sản chưa chế biến ở khâu thương mại không phải kê khai, tính thuế đầu ra nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.

Mặc dù thống nhất về mặt chủ trương với Chính phủ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính bày tỏ băn khoăn về dự thảo Chính phủ trình mà theo bà "còn chưa rõ ràng và chưa thật sự dễ thực hiện". Đại biểu đề nghị quy định một cách rõ ràng như trước đây, tức là các sản phẩm này không phải kê khai tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Liên quan đến điều kiện hoàn thuế GTGT, Chính phủ đề xuất bỏ quy định "người bán đã nộp thuế" đối với các hóa đơn mà doanh nghiệp kê khai hoàn thuế, bà Chi cảnh báo điều này dù tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn về thất thu ngân sách.

Bên cạnh đó, theo bà Chi, điều này cũng gây rủi ro rất lớn cho cán bộ thuế khi buộc phải hoàn thuế dựa trên hồ sơ giấy tờ đầy đủ (hợp đồng, chứng từ thanh toán, hóa đơn) mà không thể kiểm soát thực chất việc giao dịch hàng hóa.

"Đây là rủi ro rất lớn cho cả cán bộ thuế, ngân sách nhà nước và doanh nghiệp. Bởi lẽ, nếu sau này cơ quan chức năng phát hiện hóa đơn bất hợp pháp, người bán bỏ trốn, không nộp thuế thì chính doanh nghiệp mua hàng cũng sẽ bị ảnh hưởng", theo bà Nguyễn Vân Chi.

Thay vì bỏ hẳn quy định để tháo gỡ vướng mắc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất xem xét lại quy định về kỳ tính thuế và kỳ nộp thuế, buộc người bán khi đã thu tiền thuế GTGT phải có trách nhiệm nộp ngay vào ngân sách.

Đồng thời, cần tận dụng hệ thống công nghệ thông tin để người mua có thể xác định mức độ tuân thủ pháp luật của người bán, tránh việc phải chịu trách nhiệm thay.

Nên đưa nông, thủy sản chưa chế biến về thuế suất 0%

Tham gia thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) chỉ ra thực tế các quy định thuế đối với nhóm hàng hóa là sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường đã thay đổi liên tục qua các thời kỳ.

Cụ thể, nhóm hàng này từng là đối tượng chịu thuế theo Luật năm 2008, chuyển sang không chịu thuế vào năm 2016, rồi lại trở thành chịu thuế vào đầu năm 2024 và nay tiếp tục được xem xét đưa về diện không chịu thuế.

Theo đại biểu, sự điều chỉnh "đưa vào, đưa ra" này phản ánh diễn biến thực tiễn, song cũng cần sự ổn định hơn trong chính sách.

Đánh giá cao việc Bộ Tài chính đã nhanh chóng tiếp thu ý kiến của các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế khó khăn, đại biểu Ngân đồng thuận với hướng sửa đổi bổ sung nhưng đề nghị cần hoàn thiện kỹ thuật lập pháp.

Thay vì giao thẩm quyền quy định chi tiết cho Bộ trưởng, ông kiến nghị nên áp dụng lại cách diễn đạt rõ ràng của Luật Thuế số 106 năm 2016.

Theo đó, luật cần quy định cụ thể: doanh nghiệp, hợp tác xã mua bán sản phẩm nông, lâm, thủy sản sơ chế bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã khác thì không phải tính thuế giá trị gia tăng đầu ra nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.

Bên cạnh đó, chia sẻ thêm góc nhìn từ các chuyên gia và giảng viên ngành thuế, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho biết nhiều ý kiến đánh giá quy định hiện hành còn khá phức tạp, rắc rối, đồng thời gợi ý một giải pháp đơn giản hóa là đưa nhóm đối tượng này vào diện chịu thuế suất 0%.

Phát biểu sau đó, đại biểu Hà Sỹ Đồng (đoàn Quảng Trị) ủng hộ việc gỡ bỏ các điểm nghẽn về điều kiện hoàn thuế để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, nhất là ngành chăn nuôi đang gặp khó về chi phí đầu vào.

Tuy nhiên, ông cho rằng nhiều vướng mắc hiện nay không chỉ nằm ở luật mà xuất phát từ khâu thực thi thiếu thống nhất và thiếu công cụ minh bạch. Đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh yêu cầu phải có cơ chế hậu kiểm chặt chẽ.

"Nếu Quốc hội bãi bỏ điều kiện người bán đã nộp thuế thì đồng thời phải thiết lập cổng tra cứu công khai tình trạng tuân thủ thuế của người bán, áp dụng hoàn thuế tự động theo mức độ rủi ro", ông Đồng nêu rõ.

Ông cũng đề nghị cần quy định rõ danh mục hàng hóa theo mã HS để tránh sự tùy tiện trong áp dụng, đồng thời xác lập trách nhiệm bồi thường của cơ quan thuế nếu để xảy ra tình trạng hoàn thuế chậm hoặc sai sót gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

×