Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Chính phủ báo cáo Trung ương về cải cách tiền lương vào quý I/2026

Chiều 29/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã giải trình và làm rõ nhiều vấn đề được các đại biểu Quốc hội quan tâm, đặc biệt là những khó khăn, vướng mắc và giải pháp trong việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và cải cách tiền lương.

"Chúng ta phải tự làm một cuộc cách mạng về tư tưởng"

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, đây là một cuộc cách mạng thay đổi căn bản nền hành chính quốc gia, đòi hỏi sự chuyển đổi sâu sắc trong tư duy và hành động của cả hệ thống chính trị.

Bà nhắc lại bối cảnh lịch sử, khi nền hành chính Việt Nam đã có 80 năm vận hành theo mô hình chính quyền 4 cấp, gồm trung ương và 3 cấp ở địa phương. Việc chuyển đổi sang mô hình 2 cấp ở địa phương không đơn thuần là sự sắp xếp lại bộ máy, mà là một “cuộc cách mạng” thực sự, thay đổi triệt để, toàn diện từ triết lý tổ chức quyền lực, thể chế, quản trị địa phương, đến tư duy về nhân sự công vụ và phương thức điều hành.

Theo nữ Phó Thủ tướng, sự thay đổi này là cấp bách và cần thiết, phù hợp với xu thế chung của thế giới và mục tiêu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

"Chúng ta đã thay đổi rất căn bản, từ phương thức quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo và phục vụ nhân dân; từ một trạng thái còn thụ động sang chủ động quản trị địa phương. Đây là nền móng, gốc rễ vô cùng quan trọng cho việc thực hiện quản trị quốc gia hiện đại, vì một mục tiêu phát triển và hạnh phúc của nhân dân", bà Trà phân tích.

Sự chuyển đổi mang tính cách mạng này đòi hỏi một sự thay đổi tương ứng từ toàn bộ hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

“Trước hết, chúng ta phải tự làm một cuộc cách mạng cho chính bản thân mình về tư tưởng, tâm lý, tư duy, nhận thức, lề lối, phương pháp làm việc, tinh thần công vụ và văn hóa công vụ", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

So với chiều dài lịch sử 80 năm của mô hình cũ, 4 tháng vận hành chính quyền địa phương hai cấp là một khoảng thời gian quá ngắn ngủi. Vì vậy, những khó khăn, vướng mắc, bất cập ban đầu, theo Phó Thủ tướng, là điều dễ hiểu và có thể chia sẻ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, không nóng vội, không cầu toàn nhưng cũng không được đi chậm, không để mất thời cơ. Phương châm hành động phải là “vừa làm, vừa điều chỉnh, vừa hoàn thiện” trên tất cả các phương diện để mô hình mới vận hành tốt nhất.

Dù đối mặt với nhiều thách thức, Phó Thủ tướng khẳng định sau 4 tháng triển khai, chúng ta đã đạt được những kết quả rất lớn.

Thành công lớn nhất là đã thực hiện được một cuộc cách mạng trong việc “sắp xếp lại giang sơn”, tổ chức lại mô hình nền hành chính nhà nước. Hệ thống thể chế, chính sách đã được ban hành một cách đồng bộ, toàn diện, kịp thời có những hướng dẫn hành chính để tháo gỡ vướng mắc cho địa phương.

Bà Phạm Thị Thanh Trà đặc biệt ghi nhận và đánh giá rất cao sự nỗ lực của hệ thống chính trị các địa phương. Trong điều kiện làm việc thần tốc, khẩn trương, “vừa chạy vừa xếp hàng”, nhưng sự đồng hành, đồng bộ và quyết liệt từ trung ương đến địa phương đã giúp hoàn thành một khối lượng công việc khổng lồ.

Đến nay, bộ máy đã vận hành cơ bản ổn định, thông suốt, liên tục và được nhân dân ghi nhận. Nhiều địa phương đã có những cách làm sáng tạo, linh hoạt, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh, mang lại hiệu quả rõ nét.

Khắc phục tình trạng cán bộ cấp xã “vừa thừa, vừa thiếu”

Để tiếp tục hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động, Phó Thủ tướng nêu rõ 6 nhóm giải pháp trọng tâm.

Một là, tập trung cao độ hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách. Quốc hội đã và đang nỗ lực ban hành hàng loạt luật liên quan. Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo hoàn thiện những vấn đề cốt lõi về tổ chức bộ máy, biên chế, phân loại và tiêu chuẩn đơn vị hành chính, phấn đấu đến hết năm 2025 sẽ cơ bản hoàn thiện hệ thống thể chế, dựa trên những bài học từ thực tiễn.

Hai là, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là ở cấp xã.

Ghi nhận ý kiến đại biểu về tình trạng cán bộ cấp xã “vừa thừa, vừa thiếu”, có nơi chưa phù hợp chuyên môn, Phó Thủ tướng cho biết trên cơ sở tổng hợp, số lượng cán bộ không thiếu, nhưng cần cơ cấu lại.

Giải pháp trước mắt là Bộ Nội vụ sẽ hoàn thiện khung vị trí việc làm, làm cơ sở để giao biên chế chính thức cho giai đoạn 2026-2030. Các địa phương cần chủ động rà soát, đánh giá, cơ cấu lại đội ngũ, có thể tuyển dụng hoặc điều động cán bộ từ cấp tỉnh về các vị trí còn yếu như tài chính, địa chính, môi trường, công nghệ thông tin.

Đồng thời, Chính phủ sẽ xây dựng đề án đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ công chức cấp xã đến năm 2030.

Ba là, rà soát, bổ sung quy hoạch, kế hoạch phát triển của từng địa phương; tăng cường nguồn lực và thiết kế cơ chế tài chính phù hợp với mô hình mới. Đây là yêu cầu căn cốt, vừa cấp bách trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công vụ, xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số. Dù đã có những chuyển biến tích cực, hạ tầng công nghệ vẫn còn hạn chế. Do đó, cả Chính phủ và địa phương cần ưu tiên đầu tư cho lĩnh vực này và lan tỏa phong trào “toàn dân học tập số”.

Năm là, các địa phương phải phát huy tính chủ động, tập trung xử lý các vấn đề phát sinh trong thẩm quyền của mình, nhất là trong xử lý tài sản công, cải cách và đơn giản hóa thủ tục hành chính, tránh tâm lý thụ động, chờ đợi.

Sáu là, đổi mới phương thức quản trị, hướng mạnh vào kiến tạo phát triển và phục vụ nhân dân. Đây không chỉ là mục tiêu xây dựng một chính quyền gần dân, sát dân mà còn là động lực để kiến tạo sự phát triển cho đất nước trong giai đoạn mới.

Về tổ chức bộ máy và biên chế, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ đang hoàn thiện hồ sơ báo cáo Bộ Chính trị để có cơ sở xác định mô hình chính thức.

Về phân cấp, tỉ lệ phân cấp cho địa phương đã đạt trên 56%, với 949 nhiệm vụ được giao trực tiếp. Chính phủ đang đánh giá lại tính khả thi của việc phân cấp và mong muốn các địa phương phản ánh cụ thể những điểm chưa phù hợp để điều chỉnh kịp thời.

Chưa thể thực hiện ngay việc cải cách tiền lương

Về vấn đề cải cách chính sách tiền lương, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, việc này đang được triển khai một cách bài bản, quán triệt sâu sắc tinh thần các kết luận quan trọng của Bộ Chính trị, bao gồm Kết luận số 83, 187 và 192.

Hiện tại, Chính phủ đang tập trung xây dựng một đề án tổng thể, dự kiến báo cáo Trung ương vào quý I/2026.

Sau khi đề án được thông qua, một kế hoạch thực hiện cụ thể sẽ được xây dựng với lộ trình và các bước đi phù hợp, đảm bảo đồng bộ với tổng thể cải cách nền hành chính, tương xứng với tốc độ tăng trưởng và quy mô nền kinh tế, cũng như phù hợp với khả năng chi trả của ngân sách nhà nước để đảm bảo chế độ chính sách cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Bà đặc biệt nhấn mạnh rằng việc cải cách tiền lương không thể thực hiện ngay lập tức.

"Đây là một quá trình đòi hỏi sự chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng, thận trọng, căn cơ và thực hiện từng bước", Phó Thủ tướng nói, đồng thời nhấn mạnh lộ trình cải cách phải hợp lý và dựa trên khả năng chi trả thực tế của ngân sách nhà nước.

×