Chủ đề nóng

Phong tỏa hoá đơn, cấm xuất cảnh với chủ doanh nghiệp... có ngăn chặn được tình trạng nợ, chậm đóng BHXH?

Thùy Anh Thứ sáu, ngày 10/03/2023 10:07 AM (GMT+7)
Aa Aa+
Thống kê cho thấy, cả nước có gần 2,8 triệu lao động đang bị doanh nghiệp nợ đóng BHXH từ một tháng trở lên, trong đó hơn 200.000 người bị treo quyền lợi do doanh nghiệp đã phá sản, giải thể hoặc có chủ bỏ trốn. Làm thế nào để xử lý dứt điểm tình trạng này?
Bình luận 0

Phóng viên Báo Dân Việt đã có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Duy Cường - Phó vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ LĐTBXH) về nội dung này.

Số chậm đóng, trốn đóng BHXH chủ yếu ở doanh nghiệp quốc doanh (chiếm 60-80%)

Ông có đánh giá gì về thực trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) của các doanh nghiệp thời gian gần đây?

- Tình trạng chậm đóng, trốn đóng diễn ra ở nhiều doanh nghiệp, nhiều địa phương, nhất là trong những năm gần đây. Do ảnh hưởng của đại dịch Covid- 19, nhiều doanh nghiệp cũng gặp rất nhiều khó khăn. Thời gian qua, với sự vào cuộc của cơ quan chức năng các địa phương cũng đã cố gắng đẩy mạnh các giải pháp nhằm hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH

Tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH cũng đã có những cải thiện. Tỷ lệ chậm đóng so với số phải thu của năm 2020 chiếm 4,4%, đến năm 2021 giảm xuống còn 3,64%, năm 2022 con số này là 2,9% trên tổng số phải thu. Tuy vậy, cũng phải thừa nhận rằng, số chậm đóng vẫn chiếm từ 3 đến 5% tổng số phải thu và việc doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết các chế độ BHXH cho người lao động.

nợ đóng BHXH

Ông Nguyễn Duy Cường - Phó vụ trưởng Vụ BHXH (Bộ LĐTBXH) trao đổi về phương án xử lý nợ BHXH. Ảnh:NN

Những doanh nghiệp cố tình chây ì và trốn đóng BHXH ở nhóm thuộc ngành nào? Ông có thể thông tin cụ thể hơn về con số hơn 200.000 người lao động đang là nạn nhân của tình trạng trốn đóng BHXH thời gian vừa qua?

 - Qua phân tích số liệu chậm đóng thời gian vừa qua, số chậm đóng đầu tiên tập trung chủ yếu ở các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Con số các năm chiếm khoảng từ 60 đến 80% tổng số chậm đóng, các doanh nghiệp FDI chiếm khoảng 10%. Trong bước đầu rà soát cơ sở dữ liệu quản lý của cơ quan BHXH thì đây là số lao động tập trung ở các đơn vị doanh nghiệp đã phá sản, các doanh nghiệp đang làm thủ tục phá sản, các doanh nghiệp ngừng hoạt động và các doanh nghiệp không có người đại diện theo pháp luật mà chúng ta hay dùng từ là “có chủ bỏ trốn”. 

Trong tổng số gần 200.000 người lao động này có khoảng 20% là những người có đủ điều kiện hưởng BHXH như hưởng lương hưu, hưởng BHXH một lần, hay chế độ tử tuất. Khoảng gần 40% trong số này là những người hiện nay đang tiếp tục tham gia ở các doanh nghiệp, đơn vị khác và khoảng gần 20% số người hiện nay đang nghỉ việc và không tiếp tục tham gia ở đơn vị nào.

Khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý nợ đọng BHXH 

Thực tế trong quá trình xử lý tình trạng nợ, trốn đóng BHXH của doanh nghiệp dừng hoạt động, giải thể, phá sản, rồi chủ bỏ trốn thì gặp những vướng mắc, khó khăn như thế nào, thưa ông?

- Quá trình xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng ở các đơn vị phá sản, ngừng hoạt động hay có chủ bỏ trốn gặp khá nhiều khó khăn. Thứ nhất, liên quan đến việc thống kê đầy đủ, chính xác các số liệu. Giai đoạn trước đây, việc thống kê, quản lý dữ liệu của cơ quan BHXH thực hiện khá thủ công. Những năm gần đây, với việc ứng dụng công nghệ thông tin thì việc quản lý cũng như thống kê số liệu mới từng bước được chuyển hóa. 

Thứ hai, trong quá trình nghiên cứu phải vừa đảm bảo được quyền lợi của người lao động nhưng đồng thời phải phù hợp với nguyên tắc đóng-hưởng bảo hiểm trong Luật BHXH. Bên cạnh đó cũng phải đảm bảo sự thống nhất trong việc giải quyết, đồng thời không làm phát sinh những hệ lụy, tạo ra những tiền lệ để doanh nghiệp khác lợi dụng tiếp tục trốn đóng, ảnh hưởng tiếp đến quyền lợi của người lao động.

nợ đóng BHXH

Nợ BHXH khiến cho hàng triệu công nhân, lao động bị ảnh hưởng. (Ảnh chụp tại Công ty Samsung Bắc Ninh). NN

Bộ LĐTBXH đã có những giải pháp nào để ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp trốn đóng nợ đóng bảo hiểm xã hội thưa ông?

- Hiện nay Bộ đang đề xuất bổ sung một số chế tài xử lý, như: Phong tỏa hoá đơn, cấm xuất cảnh với chủ doanh nghiệp… trong Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi.

Việc nợ đọng BHXH hay trốn đóng BHXH không phải mới xảy ra gần đây mà nó là tổng hợp từ từ những năm 1995. Vừa qua BHXH Việt Nam đã có văn bản đề xuất Bộ LĐTBXH các phương án giải quyết quyền lợi cho các lao động về hưu, lao động bị ốm đau, tai nạn lao động, thai sản... đang bị nợ đóng BHXH.

Thực tế tình trạng trốn đóng, chậm đóng được lý giải bởi nhiều nguyên nhân, có những nguyên nhân khách quan, có nguyên nhân chủ quan, từ tổ chức thực hiện, có nguyên nhân từ mặt quy phạm. Tôi cho rằng để hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH như đã nói là giải quyết căn cơ nội dung này thì chúng ta cần phải thực hiện đồng bộ các giải pháp. Việc sửa đổi Luật BHXH cũng chỉ giải quyết được một phần từ nguyên nhân về mặt quy phạm thôi. Do vậy, để giải quyết được triệt để thì chúng ta phải thực hiện đồng bộ các giải pháp chứ không chỉ sửa luật mà có thể giải quyết được triệt để vấn đề này.

Có ý kiến cho rằng sửa Luật Bảo hiểm xã hội là một giải pháp căn cơ, lâu dài để giảm thiểu tình trạng trốn đóng, chậm đóng BHXH của các doanh nghiệp. Quan điểm của ông như thế nào?

- Dự kiến dự thảo Luật BHXH sửa đổi dành một chương quy định về quản lý thu và đóng BHXH, trong đó có các biện pháp cũng như các chế tài về hành vi trốn đóng BHXH. Trong dự thảo dự kiến bổ sung một số các quy định. Ví dụ làm rõ khái niệm về trốn đóng BHXH để đồng bộ, thống nhất với quy định ở trong Bộ luật hình sự về hành vi trốn đóng BHXH. 

Cũng có quy định về việc là sau khi xử lý các biện pháp về mặt hành chính mà các đơn vị, doanh nghiệp vẫn trốn đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên thì sẽ ngừng sử dụng hóa đơn hay hoãn xuất nhập cảnh đối với các trường hợp mà doanh nghiệp nợ dài từ 12 tháng trở lên. Ngoài ra,  trong dự thảo cũng đang dự kiến bổ sung thẩm quyền là cơ quan BHXH có trách nhiệm cũng như thẩm quyền khởi kiện các doanh nghiệp ra tòa. Luật hiện hành của chúng ta đang giao cho tổ chức công đoàn thực hiện.

Ông có khuyến cáo, lưu ý gì với lao động để đảm bảo quyền lợi của mình?

- Bên cạnh sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng tôi cho rằng người động cũng cần phải chủ động nắm bắt thông tin, yêu cầu người sử dụng lao động đăng ký tham gia BHXH cho mình. Trong quá trình làm việc thì người lao động cũng phải chủ động theo dõi giám sát quá trình đóng của người sử dụng lao động xem họ có tham gia BHXH cho mình đầy đủ, kịp thời hay không. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp không tham gia đầy đủ, kịp thời thì phải trực tiếp yêu cầu hoặc có thể phản ánh với tổ chức công đoàn hoặc nhờ các cơ quan chức năng ở địa phương để họ can thiệp, yêu cầu người sử dụng lao động là phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm của người sử dụng lao động theo quy định của Luật BHXH. Hiện nay, cơ quan BHXH cũng đang triển khai ứng dụng VSSID -Bảo hiểm xã hội số, đây cũng là một kênh để người lao động có thể chủ động giám sát quá trình tham gia đóng BHXH của người sử dụng lao động cho mình.

 Xin cảm ơn ông!

Mời các bạn đồng hành cùng báo Dân Việt trên mạng xã hội Facebook để nhanh chóng cập nhật những tin tức mới và chính xác nhất.
Tin cùng chuyên mục
Xem theo ngày Xem