"Phù phép" rau trôi nổi tuồn vào trường học: Đại biểu Quốc hội lên tiếng về mối nguy tiềm ẩn tới sức khỏe học sinh

"Phù phép" rau trôi nổi tuồn vào trường học: Mối nguy tiềm ẩn đối với sức khỏe học sinh

Thưa bà, qua loạt phóng sự vừa được Báo Dân Việt đăng tải, dư luận bức xúc trước tình trạng “rau trôi nổi” được phù phép thành rau an toàn và đưa thẳng vào bếp ăn trường học. Ở góc độ là Đại biểu Quốc hội, bà đánh giá mức độ nguy hại của vấn đề này đối với sức khỏe học sinh?

Dinh dưỡng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em. Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm và ban hành nhiều chủ trương, chính sách, chương trình lớn về dinh dưỡng học đường vì đây là nội dung có tác động trực tiếp và lâu dài đối với sức khỏe, trí tuệ của thế hệ tương lai đất nước.

Qua loạt phóng sự của báo Dân việt, tình trạng rau trôi nổi được “hợp thức hóa” thành rau an toàn, đưa vào bữa ăn học đường là vấn đề hết sức đáng lo ngại.

Trong trường hợp Công ty Liên Anh, nếu rau trôi nổi có tồn dư hóa chất, chất bảo quản, hoặc có vi khuẩn do vệ sinh, sơ chế không đảm bảo, rất nhiều học sinh, trẻ em có thể bị ngộ độc, mắc bệnh đường tiêu hóa, hoặc tích lũy các yếu tố gây ảnh hưởng, tác hại lâu dài đến sức khỏe.

Điều này tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp đối với sức khỏe học sinh, trẻ em, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của phụ huynh đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm trong nhà trường nói riêng và bữa ăn học đường nói chung.

Nhiều doanh nghiệp có đầy đủ giấy tờ chứng nhận ATTP, VietGAP nhưng thực tế lại mua rau củ trôi nổi từ chợ đầu mối. Theo bà, lỗ hổng pháp lý và cơ chế kiểm soát hiện nay nằm ở khâu nào?

Qua loạt phóng sự, có thể thấy rau được quảng bá là “rau sạch, rau an toàn, đạt chuẩn” nhưng thực tế là rau gom từ chợ đầu mối, không rõ nguồn gốc xuất xứ, cho thấy lỗ hổng về pháp lý và cơ chế kiểm soát.

Từ dấu hiệu “hợp thức hóa hồ sơ”, dán nhãn truy xuất nguồn gốc, đóng gói gọn gàng, kiểm đơn trước khi chuyển đi, trong khi thực tế nguồn hàng có vấn đề cho thấy lỗ hổng về pháp lý và cơ chế kiểm soát.

Đó là: Việc cho phép doanh nghiệp dán nhãn truy xuất nguồn gốc rau củ trong khi quy trình thu mua đầu vào chưa được giám sát chặt chẽ (không có/hoặc ít kiểm tra thực tế tại chợ đầu mối, tại hợp tác xã, tại doanh nghiệp, cơ sở sơ chế…).

Doanh nghiệp có đủ giấy tờ chứng nhận ATTP, VietGAP nhưng vẫn thu mua rau từ chợ đầu mối, sau đó “hợp thức hóa” hồ sơ; trường hợp hợp tác xã bị lợi dụng, mặc dù không trực tiếp sản xuất lô hàng đó, mặt hàng đó nhưng bị doanh nghiệp dùng hợp đồng và chứng nhận sẵn có để “rửa nguồn” rau, nhằm che giấu nguồn gốc thực sự của sản phẩm, cho thấy quy trình thực hiện công tác hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc sản phẩm chưa hiệu quả.

 Các bếp ăn trường học vốn là nơi cần kiểm soát chặt chẽ nhất, nhưng dường như lại trở thành điểm yếu trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Quốc hội, Chính phủ có giải pháp nào để tăng cường giám sát, tránh tình trạng “hợp thức hóa hồ sơ” như báo Dân Việt phản ánh?

Pháp luật đã có quy định khá chặt chẽ về tổ chức bữa ăn học đường, về bảo đảm an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, để bữa ăn học đường được bảo đảm an toàn, dinh dưỡng, góp phần nâng cao sức khỏe học sinh, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với công tác này:

Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về dinh dưỡng học đường, nhất là tại các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.

Chính phủ, chính quyền các cấp tăng cường hơn nữa công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện dinh dưỡng học đường, nhất là về chất lượng, an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể, căng tin trường học và nguồn cung ứng thực phẩm. Hoạt động thanh tra, kiểm tra cần được tiến hành định kỳ và đột xuất, tập trung vào những địa bàn, cơ sở có nguy cơ cao;

Kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm; đồng thời công khai kết quả giám sát để tạo tính răn đe và nâng cao trách nhiệm của các cơ sở giáo dục. Cần gắn công tác thanh tra, kiểm tra với việc hỗ trợ, hướng dẫn nhà trường và doanh nghiệp cung cấp suất ăn cải thiện chất lượng bữa ăn, bảo đảm cân đối dinh dưỡng.

Tăng cường giám sát và minh bạch chuỗi cung ứng thực phẩm trường học

Bà đánh giá thế nào về trách nhiệm của chính quyền địa phương, đặc biệt là cơ quan quản lý giáo dục, y tế, nông nghiệp tại Hà Nội trong việc để xảy ra tình trạng rau không rõ nguồn gốc vào trường học, siêu thị?

Hiện nay đã có các quy định về vai trò của các cơ quan liên quan trong tổ chức bữa ăn học đường và kiểm tra, giám sát, phối hợp liên ngành thực hiện kiểm tra, giám sát về công tác tổ chức bữa ăn học đường, bảo đảm an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục.

Qua vụ việc được Báo Dân việt phản ánh, Ủy ban nhân dân các cấp, các địa phương cần tăng cường quản lý nhà nước, chỉ đạo các sở, ngành liên quan (giáo dục, y tế, nông nghiệp và môi trường…) phối hợp chặt chẽ, huy động sự tham gia của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp địa phương trong thực hiện chính sách, pháp luật về dinh dưỡng học đường, đặc biệt là thực hiện quy trình kiểm tra, thanh tra về chuỗi cung ứng thực phẩm, truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Thời gian tới, bà có định hướng kiến nghị, đề xuất gì về sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật nhằm siết chặt quản lý an toàn thực phẩm học đường?

Nhằm hoàn thiện chính sách pháp luật về dinh dưỡng học đường, trong đó có bảo đảm an toàn thực phẩm trong các cơ sở giáo dục, chúng tôi kiến nghị:

Chính phủ chỉ đạo rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách về dinh dưỡng học đường, khắc phục những quy định bất cập hiện nay; đưa nội dung dinh dưỡng học đường vào dự thảo Luật Phòng bệnh trình Quốc hội xem xét, quyết định; nghiên cứu đưa nội dung dinh dưỡng học đường vào nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khoẻ, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Về lâu dài, đề nghị Chính phủ quy định đồng bộ các chính sách về cơ sở vật chất, nhân lực, đào tạo, bồi dưỡng, tiêu chuẩn bữa ăn, vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm soát nguồn cung thực phẩm.

Trong kiểm soát nguồn cung thực phẩm, cần quy định bắt buộc minh bạch nguồn thực phẩm đầu vào (có cam kết nguồn gốc, hóa đơn từ chợ đầu mối, cơ sở sản xuất, kinh doanh…), tăng cường kiểm tra (định kỳ, đột xuất) và xử lý nghiêm minh hành vi vi phạm về cung ứng thực phẩm. Đồng thời, nghiên cứu ban hành cơ chế khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội, tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đầu tư cho dinh dưỡng học đường, bảo đảm tính bền vững và bao phủ toàn diện.

 Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, sơ kết, tổng kết và đề xuất Chính phủ điều chỉnh, bổ sung, ban hành các chính sách liên quan đến dinh dưỡng học đường; phối hợp với Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan tổng kết việc thi hành pháp luật, tích hợp và đưa chính sách dinh dưỡng học đường thành nhóm chính sách quan trọng trong xây dựng các dự án luật liên quan.

 Bộ Y tế phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng tiêu chuẩn dinh dưỡng cho bữa ăn học đường và các thực phẩm, đồ uống bán tại căng tin trường học.

 Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và các cơ quan liên quan xây dựng cơ chế tài chính thúc đẩy xã hội hóa, huy động nguồn vốn ngoài ngân sách, khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư vào dinh dưỡng học đường.

 Hội đồng nhân dân các tỉnh, thành phố căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương ban hành chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa đối với học sinh bán trú ở các cấp học mầm non và phổ thông, ưu tiên các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo;

 Ngoài khung pháp lý và giám sát của cơ quan chức năng, theo bà, cần làm gì để nâng cao ý thức, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp cung ứng thực phẩm cho trường học, nhằm bảo đảm quyền được ăn uống an toàn của trẻ em là thế hệ tương lai của đất nước?

Đối với các doanh nghiệp đã và đang cung ứng thực phẩm cho trường học, vụ việc từ Công ty Liên Anh là bài học đắt giá vì khi không minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm sẽ bị mất uy tín nghiêm trọng, ảnh hưởng đến thương hiệu, thậm chí phải chịu trách nhiệm pháp lý. Chính vì vậy, việc bảo đảm thực phẩm an toàn, minh bạch trong chuỗi cung ứng không chỉ là nghĩa vụ hay thủ tục pháp lý mà còn là nguyên tắc đạo đức kinh doanh và cam kết trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Như đã đề cập ở trên, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về dinh dưỡng học đường, trong đó kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành liên quan hoàn thiện các quy định liên quan đến cung ứng thực phẩm; đồng thời sớm nghiên cứu ban hành cơ chế khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội, tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đầu tư cho dinh dưỡng học đường, bảo đảm tính bền vững và bao phủ toàn diện như:

Có chính sách ưu đãi, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng về quy trình an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ trong kiểm soát chất lượng;

Khuyến khích doanh nghiệp tham gia các chương trình chứng nhận, hệ thống tiêu chuẩn quốc tế để nâng cao chất lượng sản phẩm, uy tín doanh nghiệp;

Xây dựng hệ thống công khai thông tin về nhà cung cấp thực phẩm uy tín cho trường học và ưu tiên trong lựa chọn, đấu thầu cung ứng đối với các nhà cung cấp này;

Khuyến khích sự giám sát của phụ huynh, tổ chức, cá nhân đối với công tác an toàn thực phẩm trong trường học.

Trân trọng cảm ơn bà!

×