Sa sút với bệnh "nhớ nhớ quên quên", có lúc quên cả mình, quên lối về, không chỉ người già mà trẻ cũng có thể mắc

Trí nhớ dần dần "biến mất"

Theo bác sĩ Dương Thị Tố Uyên, Phòng M8 - Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), cho biết, các bác sĩ vừa điều trị cho một bệnh nhân nam 69 tuổi.

Bệnh nhân nhập viện vì lý do hay quên, dễ cáu gắt. Theo lời người nhà, bệnh nhân có cuộc sống gia đình ổn định, các mối quan hệ hòa thuận, không có xung đột đáng kể.

Cách đây khoảng 3 năm, bệnh nhân thường quên những sự việc mới xảy ra, hay để quên đồ đạc trong nhà, quên những việc vừa làm, thường xuyên nấu cơm quên bật nút điện, quên cách đi xe máy... Dần dần, bệnh nhân quên tên đồ vật, khó tìm từ trong giao tiếp, lời nói ngập ngừng, không nhớ cách sử dụng đồ đạc trong nhà...

Người bệnh thường xuyên hỏi đi hỏi lại một vấn đề, lặp lại lời nói, tăng mức độ quên các sự việc mới. Giấc ngủ bị rối loạn rõ rệt, ngủ chập chờn, mỗi đêm chỉ khoảng 3-4 giờ, ăn uống kém ngon miệng. Trước những biểu hiện này, gia đình đã đưa bệnh nhân đến khám và điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần.

Qua thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị mất trí trong bệnh Alzheimer khởi phát muộn. Sau 17 ngày điều trị, sức khỏe của bệnh nhân đã khá hơn, được cho xuất viện theo dõi, điều trị ngoại trú.

Rối loạn nhận thức ở người già là gì?

Bác sĩ Nguyễn Thị Phương Mai, Phòng Sức khỏe Tâm thần người cao tuổi và Y học giấc ngủ cho biết, năm 2020, thế giới ghi nhận hơn 55 triệu người mắc sa sút trí tuệ.

Con số này dự kiến tăng lên 82 triệu vào năm 2030 và 139 triệu vào năm 2050. Ở nhóm người từ 65 tuổi trở lên, tỷ lệ rối loạn nhận thức nhẹ dao động từ 10-20%, nguy cơ tăng dần theo tuổi và nam giới có nguy cơ cao hơn nữ giới.

Theo bác sĩ Mai, rối loạn nhận thức là sự suy giảm khả năng tư duy, trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng giải quyết vấn đề, định hướng, và khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày. Sự suy giảm này vượt quá mức bình thường do quá trình lão hóa tự nhiên.

Ở mức độ nhẹ, bệnh nhân chỉ "nhớ nhớ quên quên" nhưng vẫn duy trì được khả năng sinh hoạt nhưng ở mức độ nặng, bệnh nhân có thể quên mất cả người thân quen, mất khả năng nói, thậm chí quên cả mình là ai, đi ra đường quên lối về...

Thời gian của giai đoạn tiền lâm sàng thường kéo dài 6-10 năm tùy thuộc vào tuổi, di truyền, các bệnh lý cơ thể, môi trường sống và các yếu tố khác…

Trong số những người mắc rối loạn nhận thức nhẹ khoảng 15% dẫn đến sa sút trí tuệ sau 2 năm, khoảng 1/3 mắc sa sút trí tuệ do Alzheimer trong vòng 5 năm. Tuy nhiên một số cá nhân không bị rối loạn nhận thức thêm hoặc trở lại nhận thức bình thường.

"Phổ rối loạn nhận thức trải dài từ suy giảm nhẹ đến sa sút trí tuệ, trong đó Alzheimer chiếm khoảng 60-70% các trường hợp sa sút trí tuệ", bác sĩ Mai nói.

PGS, TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần cho biết thêm, rối loạn nhận thức không chỉ gặp ở người cao tuổi mà có thể xuất hiện ở người trẻ do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Đây có thể là hệ quả của quá trình lão hóa sớm, chấn thương sọ não, nhiễm độc các chất như methanol, chất kích thích hoặc một số bệnh lý làm tổn thương tế bào não và đường dẫn truyền thần kinh. Tuy nhiên, trên thực tế, rối loạn nhận thức vẫn phổ biến nhất ở nhóm người lớn tuổi.

Bác sĩ Phương Mai chỉ ra các dấu hiệu rối loạn nhận thức, bao gồm:

Dấu hiệu thường gặp của rối loạn nhận thức nhẹ:

Quên các sự kiện mới xảy ra, hỏi đi hỏi lại cùng một thông tin.

Khó khăn trong diễn đạt, quên từ ngữ quen thuộc.

Giảm khả năng tập trung, lập kế hoạch.

Mặc dù những biểu hiện này chưa ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, khoảng 1/3 người mắc rối loạn nhận thức nhẹ có thể tiến triển thành sa sút trí tuệ trong vòng 5 năm.

Dấu hiệu cảnh báo sa sút trí tuệ:

Khó khăn trong lập kế hoạch, giải quyết vấn đề; quên trả hóa đơn, lúng túng khi nấu ăn.

Nhầm lẫn về thời gian, địa điểm; đi lạc ở nơi quen thuộc.

Rối loạn ngôn ngữ, khó theo dõi cuộc trò chuyện.

Suy giảm khả năng phán đoán, dễ đưa ra quyết định sai lầm.

Thay đổi tính cách: dễ cáu gắt, lo âu, trầm cảm, thu mình khỏi các hoạt động xã hội.

"Việc phát hiện sớm rối loạn nhận thức sẽ giúp việc điều trị hiệu quả hơn, làm chậm tiến triển của bệnh; giảm nguy cơ chuyển sang sa sút trí tuệ, kéo dài thời gian tự lập của người bệnh; Giảm gánh nặng cho gia đình...

Việc điều trị bệnh sẽ kèm theo việc kiểm soát huyết áp, tiểu đường, rối loạn chuyển hóa lipid máu, trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ…", bác sĩ Mai nhấn mạnh.

×