Đánh thức phương Nam bằng những công trình xuyên thế kỷ

Ở Đồng bằng sông Cửu Long, câu chuyện thống nhất được viết tiếp, lặng lẽ nhưng bền bỉ qua những công trình nối liền những khoảng cách. Thống nhất về không gian phát triển, về cơ hội, về tương lai.

Nhịp cầu nối những bờ vui

Cầu Đại Ngãi 2 hiện ra trước mắt, phẳng lỳ, thẳng tắp. Cầu rộng 17,5m, bốn làn xe với chiều dài hơn 862m, 13 nhịp. Mới hơn ba tháng trước (12/2025), tôi còn phải nôn nao, sốt ruột ngóng phà hơn một giờ thì hôm nay chỉ mấy phút đã qua sông. Nhanh đến mức chính mình cũng chưa kịp tin rằng khoảng cách ấy đã thực sự biến mất.

“Từ 30/4/1975 đến giờ ở đây có 3 sự kiện lớn. Hoàn thành con đường xuyên suốt cù lao, hòa điện lưới quốc gia (1998) và bây giờ, thông cầu Đại Ngãi 2. Ngày khánh thành dân dồn về ken cứng. Cả vùng đất như bừng tỉnh”, anh Võ Hồng Sen, dân cố cựu xã An Thạnh (TP Cần Thơ) tâm sự.

Những đêm cha mẹ ôm con đau đáu chờ phà sang sông chữa bệnh đã xa rồi, những bến phà từ Cà Mau lên Sài Gòn dần lặng lẽ khép lại... Chuỗi cù lao lớn nhất, cuối cùng trên sông Hậu (gồm 2 xã An Thạnh và Cù Lao Dung - TP Cần Thơ), nằm giữa hai cửa Định An - Trần Đề, đã nối với đất liền.

Tròn 16 năm trước, cũng tháng 4 này, cả đồng bằng như say: Kỷ niệm 35 năm Ngày giải phóng miền Nam, hàng nghìn người đổ về dự lễ khánh thành cầu Cần Thơ (26/4/2010). Đêm đó có những lão nông bỏ dép, áp bàn chân chầm chập trên cầu. 17 năm từ ý tưởng đến hiện thực là ước mong dồn bao thế hệ.

Còn nhớ lời của ông Masayuki Karasawa, Giám đốc Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC): “Cầu Cần Thơ có quy mô tương đương 1 trong 5 cầu lớn nhất Nhật Bản và là 1 trong 10 cầu lớn nhất thế giới, cũng là cầu dây văng có nhịp chính dài nhất trong khu vực Đông Nam Á thời điểm đó”.

“Bắc Cần Thơ” chính là bến chờ, bến đợi lớn nhất của hàng triệu người khi hai bờ sông Hậu chưa nối liền. Cầu Cần Thơ khai thông trục xuyên vùng, nối phần còn lại của vựa lúa; mở toang 7 tỉnh tiểu vùng Tây sông Hậu trước đây, nơi hàng năm chiếm phần lớn tổng sản lượng lúa và thủy sản cả châu thổ Nam Bộ.

Trước đó, “cánh cửa vựa lúa” đã được mở với cầu Mỹ Thuận (khánh thành 21/5/2000), cây cầu dây văng đầu tiên của Việt Nam bắc qua sông Tiền, nối Tiền Giang và Vĩnh Long (trước 7/2025). Bên dòng Cửu Long, hài đã đủ đôi. Đôi hài cất bước, châu thổ chuyển mình.

Rồi những cây cầu lần lượt hiện ra, như những nét bút vẽ nối dần cho bức tranh liền mạch châu thổ: Rạch Miễu (2009), Hàm Luông (2010), Cổ Chiên (2015), Cao Lãnh (2018), Vàm Cống (2019)... Đây là bước chuyển quan trọng, chúng “nối những bờ vui” bằng một nhịp điệu khác – nhịp điệu của đổi thay.

Những con đường không còn chạy theo một hướng duy nhất, mà tỏa ra như những mạch máu, len lỏi vào từng vùng đất, đánh thức những tiềm năng từng ngủ yên. Những chuyến phà xưa như lát cắt của lịch sử. Những cây cầu mới chính là sự tiếp nối của tinh thần 30/4.

Từng cây cầu, từng con đường tiếp tục thống nhất về không gian sống. “Phá thế ngăn sông”, “bỏ bắc lên cầu” không chỉ là quy luật tất yếu mà còn là biểu tượng, định vị cho vùng đất Chín Rồng vị thế mới, tầm cao mới, năng động, hiện đại, hòa nhập nhanh hơn với cả nước và bạn bè quốc tế.

Cao tốc, bay cao ước mơ, khát vọng

Nhưng rồi, một ngày, những con đường không còn chấp nhận đi chậm nữa. Chúng vươn mình thành những dải cao tốc đẹp tựa dải lụa đào, kéo gần lại những khoảng cách tưởng như xa vời.

Tuyến cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận – Cần Thơ, hoàn thiện cơ bản vào năm 2023 với sự xuất hiện của cầu Mỹ Thuận 2 và cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển từ TP.HCM đến trung tâm vùng (hơn 2 giờ so với 3–4 giờ trước đó); tác động rất lớn tới vận chuyển hàng hóa, nông thủy sản tươi sống.

Hàng loạt dự án cao tốc khác (đang triển khai hoặc vừa hoàn thành) như Cần Thơ – Cà Mau, Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng, hay Mỹ An – Cao Lãnh… đã tạo ra trục dọc xuyên suốt đến cực Nam Tổ quốc và hình thành các trục ngang kết nối biên giới, trung tâm vùng và các cảng biển. Một trục kết nối hiện đại, tạo nền tảng phát triển bền vững cho Miền Tây.

Quy hoạch cảng biển quốc gia tiếp tục đặt vai trò cho cảng cửa ngõ Trần Đề và hệ thống cảng trên sông Hậu; dự án Quan Chánh Bố đã và đang tạo điều kiện để tàu lớn hơn vào khu vực cảng Cần Thơ. Dòng chảy của hàng hóa, của con người, của cơ hội – tất cả đều đã nhanh hơn, mạnh hơn.

Vững chãi hướng biển

“Biển không nói bằng tiếng sóng/Mà nói bằng dấu chân người”. Cuối năm 2025 cả biển Tây Nam dậy sóng với 3 “siêu dự án”. Tất cả đều đang ở giai đoạn nước rút hoặc triển khai thần tốc với những cột mốc quan trọng.

Đảo ngọc Phú Quốc đang nóng hừng hực. APEC 2027 (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương), với Tuần lễ cấp cao diễn ra tại đây. Sự kiện này là "điểm chạm lịch sử" quảng bá vị thế Việt Nam, thúc đẩy đầu tư hạ tầng cao cấp và định vị Phú Quốc thành trung tâm MICE (hội nghị, sự kiện) quốc tế.

Chỉ 5/21 dự án đã khiến Phú Quốc hoàn toàn lột xác: nâng cấp Cảng Hàng không quốc tế; Trung tâm Hội nghị và Triễn lãm APEC; mở rộng Cảng hành khách quốc tế An Thới; tuyến ĐT.975 tối thiểu 6 làn xe; tuyến tàu điện đô thị… Hậu APEC định hình rõ lắm một hệ sinh thái siêu đô thị hiện đại, đa chức năng du lịch, thương mại, tài chính, y tế, giáo dục…

Đến Hà Tiên bây giờ, ngoài tiếng sóng còn vang rền tiếng máy xúc máy ủi suốt đêm ngày. Dự án đường dẫn ra biển (tổng chiều dài 4.890m) và cảng tổng hợp Hà Tiên khi hoàn thành sẽ là mắt xích quan trọng trong tuyến hành lang ven biển phía Nam, là trục xương sống kết nối hạ tầng khu vực, tăng chuỗi giá trị du lịch xuyên biên giới…

Đến nay đã san lấp được hơn 1.000m đường dẫn lấn biển, dự kiến đầu năm 2027 sẽ hoàn thành giai đoạn 1. Dự án cảng lưỡng dụng và cầu vượt biển Hòn Khoai (Cà Mau) được triển khai đồng bộ cùng cao tốc Cà Mau - Đất Mũi. Đây là dự án "siêu hạ tầng", có cầu vượt biển dài nhất nước - 18km, nằm gần đường hàng hải quốc tế nhất của Việt Nam.

Cảng lưỡng dụng kinh tế kết hợp quốc phòng này tạo tiền đề hình thành khu kinh tế biển quy mô lớn, thu hút các ngành công nghiệp nặng, năng lượng tái tạo và dịch vụ dầu khí.

“Hòn Khoai không chỉ là một công trình - đó là lời thề của quốc gia, là bước tiến của một Việt Nam khát vọng và tự cường” (Tổng Bí thư Tô Lâm - Hòn Khoai - 19/11/2025). Hiện nhà thầu đang tập trung bứt tốc thi công phần trụ cầu dưới biển. Khi siêu cảng Hòn Khoai (20 triệu tấn /năm) và cầu vượt biển khớp nối vào cuối năm 2027 - 2028 sẽ tạo động lực phát triển nhanh, mạnh, bền vững và toàn diện của vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Một cú hích lịch sử trăm năm mới có, tạo thành tam giác chiến lược ở vùng biển Tây Nam. Giảm chi phí vận chuyển xuất khẩu, tối ưu hóa chi phí logistics, xoay trục kinh tế vùng mạnh mẽ từ thuần nông trở thành cực tăng trưởng mới, kết nối chặt chẽ giữa kinh tế biển và dịch vụ cao cấp… Đặc biệt, thể hiện rõ quyết tâm, ý chí: Chủ quyền luôn gắn liền phát triển.

Mỗi công trình hạ tầng tại đây là một cột mốc chủ quyền vững chãi. Ẩn hiện trong sóng nước là bóng hình tiền nhân giăng buồm đón gió dọc miền duyên hải, xuôi về phương Nam cho giấc mơ mở cõi, cho dáng hình chữ S hôm nay. Gió biển Tây Nam thổi dài như một câu chuyện chưa dứt.

×