Siêu bom GBU-72 nặng 2,3 tấn của Mỹ vừa dội xuống hầm ngầm chứa tên lửa của Iran ở eo biển Hormuz nguy hiểm thế nào?

Sức mạnh huỷ diệt của GBU-72

Trước đó, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên mạng xã hội X ngày 18/3: "Cách đây vài giờ, lực lượng Mỹ đã sử dụng thành công nhiều bom xuyên phá nặng 2.300kg nhằm vào các cơ sở tên lửa kiên cố của Iran dọc bờ biển gần eo biển Hormuz. Các tên lửa hành trình chống hạm của Iran tại những địa điểm này gây rủi ro cho hoạt động hàng hải quốc tế".

Và quả bom 2,3 tấn nói trên chính là bom GBU-72, đây là lần đầu vũ khí công nghệ đào sâu này lộ diện thực chiến. Trước khi thực chiến, GBU-72 đã trải qua các đợt thử nghiệm thả từ tiêm kích F-15E Strike Eagle vào năm 2021 tại Căn cứ Không quân Eglin để đánh giá khả năng tích hợp và hiệu quả xuyên phá.

Theo Wikipedia, bom dẫn đường GBU-72 còn được gọi là bom xuyên phá tiên tiến 5K (A5K), là một loại bom phá hầm được phát triển tại Mỹ.

Theo War Zone, GBU-72 không phải là loại bom thông thường mà được phát triển chuyên biệt để tiêu diệt các mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất hoặc được gia cố bằng bê tông dày. Vũ khí này kết hợp đầu đạn xuyên phá BLU-138/B – cấu trúc thép siêu bền có khả năng xuyên mạnh – với bộ điều khiển đuôi JDAM cải tiến từ dòng bom GBU-31 nặng 2.000 pound.

Nhờ cấu hình này, GBU-72 có thể triển khai từ nhiều nền tảng, bao gồm tiêm kích F-15E Strike Eagle, máy bay ném bom B-1B Lancer và trong tương lai có thể tích hợp trên B-2 Spirit hoặc B-52 Stratofortress.

Ngoài ra, việc GBU-72 sử dụng hệ thống dẫn đường GPS/INS JDAM thay vì hệ thống dẫn đường bằng laser của GBU-28/B sẽ giúp Không quân có khả năng thực hiện các cuộc tấn công kiểu này trong mọi điều kiện thời tiết như: Mây dày, khói và các yếu tố gây cản trở khác có thể cản trở việc sử dụng vũ khí dẫn đường bằng laser. GBU-72/B cũng cho phép bệ phóng giữ khoảng cách xa hơn với mục tiêu, mang lại thêm một biên độ an toàn.

Về thông số kỹ thuật, GBU-72 có tổng khối lượng khoảng 2,3 tấn, trong đó phần đầu đạn chiếm tỷ trọng lớn nhằm tối ưu khả năng xuyên phá. Hệ thống dẫn đường kết hợp GPS và định vị quán tính (INS) giúp bom hoạt động hiệu quả trong mọi điều kiện thời tiết, không phụ thuộc vào chiếu xạ laser mà vẫn bảo đảm độ chính xác cao.

Điểm nổi bật nhất của GBU-72 là năng lực xuyên phá vượt trội. Theo War Zone và các nguồn quân sự Mỹ, Không có dữ liệu chính thức nào về độ sâu mà GBU-72 có thể xuyên qua trước khi phát nổ, mặc dù người quản lý chương trình vũ khí này được trích dẫn nói rằng "khả năng gây chết người của nó dự kiến ​​sẽ cao hơn đáng kể so với các loại vũ khí cũ tương tự như GBU-28".

Trong khi, thiết kế ban đầu của GBU-28 được cho là có khả năng xuyên thủng hơn 45 mét đất và ít nhất 4,5 mét bê tông cốt thép. GBU 72 được kỳ vọng vượt xa hơn của biến thể tiền nhiệm GBU-28. Bên cạnh đó, ngòi nổ điện tử thông minh cho phép bom chỉ kích hoạt khi đã đạt độ sâu tối ưu trong lòng đất hoặc bê tông, qua đó gia tăng đáng kể hiệu quả phá hủy các công trình ngầm.

So sánh GBU-72 với siêu bom GBU-57

Bom xuyên phá hầm ngầm GBU-72 và GBU-57 (MOP) đều được phát triển để tiêu diệt các mục tiêu kiên cố dưới lòng đất, nhưng khác biệt rõ rệt về quy mô sức mạnh và cách thức triển khai, qua đó bổ trợ cho nhau trong thực chiến. Theo các thông số kỹ thuật mô tả về 2 loại bom này, có thể so sánh được rõ các tính năng và ưu điểm của từng loại. Cụ thể:

Trước hết, về kích thước và khối lượng, GBU-72 thuộc phân khúc hạng trung với trọng lượng khoảng 2,3 tấn, trong khi GBU-57 là “siêu bom” nặng tới 13,6 – 14 tấn, tức gấp khoảng 6 lần. Sự chênh lệch này kéo theo khác biệt lớn về sức công phá. Nếu như GBU-72 tối ưu hóa đầu đạn xuyên BLU-138/B nhưng chưa công bố cụ thể lượng thuốc nổ, thì GBU-57 mang theo khoảng 2,4–2,7 tấn thuốc nổ, tạo ra sức hủy diệt tương đương khoảng 110 tấn TNT.

Khả năng xuyên phá cũng là yếu tố phân định vai trò của hai loại bom. GBU-72 được ước tính có thể xuyên hơn 4,5 mét bê tông cốt thép – đủ để tiêu diệt các hầm ngầm chiến thuật, kho vũ khí hoặc trung tâm chỉ huy quy mô trung bình. Trong khi đó, GBU-57 vượt trội hoàn toàn khi có thể xuyên sâu tới 60 mét đất hoặc hơn 18 mét bê tông cốt thép, hướng tới các mục tiêu cực kỳ kiên cố như cơ sở hạt nhân hoặc căn cứ quân sự nằm sâu trong lòng núi như như cơ sở hạt nhân Fordow.

Sự khác biệt còn thể hiện ở nền tảng triển khai. GBU-72 có tính linh hoạt cao khi có thể mang theo bởi nhiều loại máy bay như F-15E Strike Eagle, B-1B Lancer hay B-2 Spirit. Ngược lại, GBU-57 do kích thước và khối lượng rất lớn nên chỉ có thể triển khai từ B-2 Spirit (mỗi lần mang tối đa 2 quả) và trong tương lai là B-21, khiến phạm vi sử dụng bị hạn chế hơn.

Tổng thể, GBU-72 đóng vai trò là vũ khí tấn công chính xác, linh hoạt cho các mục tiêu ngầm ở cấp chiến thuật và chiến dịch, trong khi GBU-57 là “công cụ hủy diệt chiến lược” chuyên xử lý những mục tiêu sâu, cứng và có giá trị cao nhất. Hai loại bom này vì vậy không thay thế mà bổ sung cho nhau trong hệ thống vũ khí xuyên phá hiện đại của Mỹ, đặc biệt trong cuộc chiến khốc liệt đang diễn ra ở Trung Đông hiện nay.

×