Tên thành phố 340 tuổi, lâu đời nhất miền Nam nay là tên một phường của tỉnh Tiền Giang mới sau sáp nhập tỉnh Đồng Tháp

Trước ngày 1/7/2025 (thời điểm chính thức sáp nhập tỉnh Tiền Giang với tỉnh Đồng Tháp), thành phố Mỹ Tho là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Tiền Giang, nằm chếch về phía Đông Nam, có diện tích 82.2407 km2.

Phía Đông và phía Bắc thành phố Mỹ Tho giáp huyện Chợ Gạo, phía Nam giáp sông Tiền và tỉnh Bến Tre, phía Tây giáp huyện Châu Thành.

Trước sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bỏ cấp huyện, thành phố Mỹ Tho có 17 đơn vị hành chính cơ sở (gồm 11 phường, 6 xã).

Dân số của thành phố Mỹ Tho lúc đó là có 229.721 người, có 4 nhóm tộc người chính: Kinh, Hoa, Ấn và Khơme với 4 tôn giáo chính: Công giáo, Tin lành, Phật giáo và Cao đài.

Thành phố Mỹ Tho có sông Tiền và Quốc lộ 1 chạy qua, có Quốc lộ 50 đi về các huyện Gò Công và tỉnh lộ 864 chạy dọc sông Tiền lên Cai Lậy, Cái Bè. Có Quốc lộ 60 và cầu Rạch Miễu nối thành phố Mỹ Tho với tỉnh Bến Tre.

Thành phố Mỹ Tho có 75 tuyến đường, trong đó có 68 tuyến đường nội ô. Từ thành phố Mỹ Tho có thể dễ dàng đi bằng đường thủy hay bằng đường bộ lên thành phố Hồ Chí Minh hoặc xuống các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long ra biển, hay thủ đô Phnongpenh (Campuchia).

Theo nhiều tài liệu khoa học, thì đô thị Mỹ Tho được hình thành khá sớm và liên tục phát triển cho đến nay.

Từ năm 1623 một bộ phận người Việt từ miền Bắc và miền Trung vào lập nghiệp ở vùng tả ngạn sông Bảo Định (phường 2, xã Mỹ Phong, xã Tân Mỹ Chánh và Đạo Thạnh trước sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã).

Đến năm 1679, có một nhóm khoảng 3.000 người Minh Hương (từc người Hoa) được chúa Nguyễn cho định cư ở vùng đất này. Từ đây Mỹ Tho là Chợ phố lớn được lập ra ở làng Mỹ Chánh, huyện Kiến Hòa, mà theo cách gọi lúc bấy giờ là Mỹ Tho đại phố.

Khu đại phố này kéo dài đến cầu Vĩ, Gò Cát (khu vực xã Mỹ Phong hiện nay). Vào cuối thế kỷ thứ XVII, Mỹ Tho đã trở thành một trong hai trung tâm thương mại lớn nhất Nam Bộ lúc bấy giờ.

Dấu ấn của đô thị Mỹ Tho trong lịch sử hình thành và phát triển 340 năm qua là phố thị, là những công trình kiến trúc, công trình quân sự...

Những dấu ấn này nói lên sự phồn thịnh và vai trò của Mỹ Tho trong mối tương quan với những vùng đất mới (tức khu vực Tây - Nam bộ bây giờ).

Trong quyển Gia Định thành thông chí, Trịnh Hoài Đức mô tả sự phồn thịnh của Mỹ Tho đại phố như sau: "... Mỹ Tho đại phố có nhà ngói cột chạm, đình cao, chùa rộng ... ghe thuyền sông biển ở các ngã đến đậu đông đúc, làm thành một chốn đại đô hội, phồn hoa huyên náo ..."

Vào năm 1808, trấn Định Tường được thành lập, Mỹ Tho vẫn là lỵ sở của trấn Định Tường.

Thành phố Mỹ Tho, trung tâm hành chính của tỉnh Tiền Giang cũ, sau sáp nhập tỉnh Đồng Tháp, phạm vi các phường mới sau khi bỏ đơn vị hành chính cấp huyện là vùng trung tâm hành chính của tỉnh Đồng Tháp mới. Ảnh: Nguyễn Trung Hậu.

Năm 1826, vua Minh Mạng lại cho dời lỵ sở trấn Định Tường sang phía Tây sông Bảo Định thuộc hai thôn Điều Hòa và Bình Tạo của huyện Kiến Hưng (nay thuộc phường 1 và phường 4-trước sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã), phủ Kiến An, tỉnh Định Tường.

Trong thời kỳ Pháp, tại Mỹ Tho có đường xe lửa dài 70km Sài Gòn – Mỹ Tho, đây là tuyến đường sắt sớm nhất ở Đông Dương.

Với vai trò là trung tâm của tỉnh, trong hơn một thế kỷ qua, các phong trào yêu nước và cách mạng của nhân dân TP Mỹ Tho chống đế quốc xâm lược, liên tục nối tiếp nhau kết lại thành dòng chảy xuyên suốt chiều dài lịch sử đấu tranh của địa phương.

Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3/2/201930) thì chỉ sau 2 tháng (tháng 4/1930) tại TP Mỹ Tho một số chi bộ đảng cũng được ra đời như: chi bộ Hảng Xáng, chi bộ trường Collégede My Tho (trường THPT Nguyễn Đình Chiểu hiện nay), chi bộ Xóm Dầu (phường 3-trước sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã), chi bộ Hóc Đùn (xã Đạo Thạnh-trước sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã)…

Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, thành phố Mỹ Tho đóng góp rất lớn sức người, sức của cho sự nghiệp cách mạng chung.

Toàn thành phố Mỹ Tho có 1942 hộ liệt sĩ, 954 hộ thương binh; được Nhà nước tuyên dương nhân dân và lực lượng vũ trang, nhân dân thành phố Mỹ Tho anh hùng trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.

Năm 1976, sau ngày thống nhất đất nước, thành phố Mỹ Tho được Chính phủ công nhận là đô thị loai III.

Năm 2005, Thành phố Mỹ Tho đựợc Chính phủ công nhận là đô thị loại II thuộc tỉnh Tiền Giang tại Quyết định số 248/TTg ngày 7 tháng 10 năm 2005.

Và vào tháng 4 năm 2016, thành phố Mỹ Tho vinh dự được Chỉnh phủ công nhận đô thị loại I trực thuộc tỉnh Tiền Giang. Thành phố Mỹ Tho là thành phố đạt chuẩn văn minh đô thị và hoàn thành xây dựng nông thôn mới.

Đường về Tiền Giang. Ảnh: VOV.

Thực hiện Nghị quyết số 1202/NQ-UBTVQH15, ngày 28/9/2024 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2023 – 2025, thành phố Mỹ Tho có 14 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 8 phường và 6 xã.

Ngày 29.4, Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Tiền Giang đã thông qua Nghị quyết tán thành chủ trương sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Tiền Giang năm 2025.

TP Mỹ Tho thành lập 5 phường mới trên cơ sở sáp nhập các phường, xã. Phường Mỹ Tho được thành lập từ việc sáp nhập phường 1, 2 và Tân Long.

Sáp nhập phường 4, 5 và xã Đạo Thạnh thành phường Đạo Thạnh. Phường Mỹ Phong sẽ được hình thành từ việc sáp nhập phường 9 và các xã Mỹ Phong, Tân Mỹ Chánh.

Sáp nhập phường 6 và xã Thới Sơn thành phường Thới Sơn. Phường Trung An sẽ được hình thành từ việc sáp nhập phường 10 và các xã Trung An, Phước Thạnh.

Trong thành phố có con rạch quan trọng là Bảo Định chia thành phố Mỹ Tho thành 2 khu vực tả ngạn và hữu ngạn. Đặc điểm nổi bật trong cảnh quan địa lý là vườn cây ăn trái ở các xã thuộc thành phố Mỹ Tho.

Vườn đã tạo thành vành đai xanh của thành phố, bao bọc khu nội ô, tạo nên địa hình khá đặc biệt. Trong nội ô có hồ nước Mỹ Tho được đào năm 1927, hiện là công viên Tết Mậu Thân, nơi điều hòa nhiệt độ và là lá phổi của thành phố.

Cảnh quan thành phố càng nên thơ hơn với sự tiếp nối đan xen giữa phố phường, vườn cây, đồng ruộng với ưu thế nêu trên.

Ngay từ những năm đầu mới hình thành đô thị Mỹ Tho, cũng như trước ngày 1/7/2025, thành phố Mỹ Tho luôn là trung tâm kinh tế chính trị, văn hóa của toàn tỉnh Tiền Giang.

Đồng thời Mỹ Tho còn là trung tâm giao lưu quan trọng của miền Trung Nam bộ, đã từng là trung đô của Trung Nam bộ, là cầu nối giữa các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long với thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Đông Nam bộ.

Cơ cấu kinh tế của thành phố Mỹ Tho trước sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bỏ cấp huyện là chuyển dịch theo hướng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, thương mại - dịch vụ, nông nghiệp và thủy sản. Tốc độ phát triển kinh tế bình quân 13,34%/năm; thu nhập bình quân đầu người 1728USD/năm.

Về văn hóa nghệ thuật, vùng đô thị Mỹ Tho có những công trình kiến trúc tôn giáo như: chùa Bửu Lâm, chùa Thiên Phước, chùa Vĩnh Tràng, nhà thờ Chánh Tòa…

Du lịch là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang trước khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bỏ cấp huyện, sáp nhập tỉnh Tiền Giang với tỉnh Đồng Tháp thành tỉnh Đồng Tháp mới.

Vùng đất Mỹ Tho còn được xem là một trong nhũng nơi nghệ thuật cải lương ra đời sớm nhất như: ban nhạc Ca ro bô của ông Nguyễn Tổng Triều (Tư Triều), gánh hát thầy Năm Tú, gánh hát Nam Đồng Ban, gánh hát Tái Đồng Ban…

Các ban nhạc, gánh hát cải lương là nơi sản sinh ra nhiều danh tài cải lương tiêu biểu như: NSND Năm Châu (Nguyễn Thành Châu), Năm Phỉ (Lê Thị Phỉ), Bảy Nam (Lê Thị Nam), Phùng Há (Trương Phụng Hảo),… đồng thời Mỹ tho cũng là quê hương của họa sĩ tài danh Nguyễn Sáng…

Ở vị trí chiến lược quan trọng, thành phố Mỹ Tho là nơi tập hợp nhiều anh hùng hào kiệt kháng chiến chống phong kiến, chống thực dân pháp ngay khi chúng vừa đặt chân lên đất Nam kỳ.

Qua các giai đoạn lịch sử, bao giờ thành phố Mỹ Tho cũng là nơi đụng đầu ác liệt gồm lực lượng cách mạng chính nghĩa với các thế lực thực dân, đế quốc và phản động.

Nhân dân thành phố Mỹ Tho mang trong mình truyền thống yêu nước, truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc trong xây dựng và bảo vệ đất nước, đã xây dựng trên quê hương Mỹ Tho nếp sinh hoạt văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc và nêu cao tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất hơn 3 thế kỷ qua.

Trải qua hơn 340 năm hình thành và phát triển Đô thị Mỹ Tho, nhân dân thành phố Mỹ Tho luôn nêu cao tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất và viết lên nhiều trang sử hào hùng, góp phần làm phong phú thiên lịch sử tỉnh Tiền Giang trước thời điểm sáp nhập tỉnh Đồng Tháp thành tỉnh Đồng Tháp mới.

×