Bình luận
0
Tháp Pô Klong Garai là tên gọi chung của một cụm tháp gồm ba đền tháp: tháp chính; tháp cổng và tháp lửa.
Các vị lớn tuổi người Chăm theo Bàlamôn trong Lễ hội Katê tại tháp Po Klong Garai. Ảnh: Núi Xanh
Một ngày trung tuần tháng 8/2022, theo chân đoàn du khách đến từ Hà Nội, chúng tôi lên tham quan tháp Pô Klong Garai. Đứng trên đỉnh đồi Trầu, chúng tôi và nhóm du khách nhìn thấy toàn cảnh TP. Phan Rang-Tháp Chàm và xa hơn nữa là bờ biển Ninh Chử- Bình Sơn đẹp và thơ mộng…
Chị Nguyễn Thị Mai Khuê, du khách đến từ Hà Nội cho biết, chị đã từng đi nhiều tháp Chăm ở các tỉnh miền Trung nhưng chưa lần nào chị thấy lối kiến trúc, trang trí trên và bên ngoài tháp độc đáo như tháp Pô Klong Garai này.
"Điều tôi bất ngờ là không biết ngày xưa các nghệ nhân xây bằng chất liệu gì mà đến nay, đã hơn 800 năm rồi mà từng viên gạch vẫn nằm chồng lên nhau từ chân đến đỉnh tháp. Đặc biệt là những thanh đá đứng và nằm như khung cửa ở ra vào (giống như xà bê tông nhà ở hiện nay) họ làm bằng cách nào mà nét khắc chữ (chữ cổ của người Chăm) vẫn còn sắc nét đến thế…", chị Mai Khuê đặt dấu hỏi.
Du khách vào tham quan tháp chính trong cụm tháp Pô Klong Garai. Ảnh: Bùi Phụ
Trao đổi với chúng tôi, ông Thành Nhảy - Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận cho biết, tính đến nay rất có nhiều đoàn nghiên cứu khảo cổ về đây tìm hiểu nhưng vẫn chưa ai giải mã được cụm tháp xây dựng bằng chất liệu gì. Tương tự, những dòng chữ khắc trên các thanh đá cũng chưa lý giải được nội dung…
Cũng theo ông Thành Nhảy, hằng năm tại tháp diễn Pô Klong Garai diễn ra nhiều sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng của cộng đồng người Chăm. Nhưng thu hút khách thập đến rất đông nhất là lễ hội Katê (Tết của người Chăm theo đạo Bàlamôn). Lễ hội Katê thường diễn ra vào ngày 30/6 - 10/7 theo lịch Chăm, tương ứng với khoảng thời gian vào tháng 9, 10 hoặc tháng 11 (Dương lịch).
Vào những ngày này, tại tháp diễn ra nhiều nghi lễ và biểu diễn nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa của người Chăm. Ngày đầu tiên ở trên các đền - tháp; ngày thứ hai ở ngôi nhà chung của làng; ngày thứ ba ở nhà cả sư; từ ngày thứ tư đến hết ngày 10/7 lịch Chăm, thường dành cho các hộ gia đình.
Theo phân tích của các nhà nghiên cứu, thời điểm này là dịp cuối mùa Thu, mùa màng đã thu hoạch xong, là lúc nhàn rỗi, nghỉ ngơi để chuẩn bị bước vào vụ mùa tiếp theo. Vì vậy, bà con lên tháp Pô Klong Gia Rai để mừng lễ hội Katê…
"Trong tháng 7/2022 vừa qua có trên 18 nghìn lượt khách đến tham quan tháp Pô Klong Garai, còn tính từ đầu năm đến cuối tháng 7 này có khoảng 68 nghìn khách đến tham quan. Ở đây bán đủ các đồ lưu niệm đậm bản sắc văn hóa người Chăm như các mặt hàng dệt, gốm và những đặc sản của quê hương Ninh Thuận nên du khách rất thích…", ông Thành Nhảy cho biết.
Các thôn nữ người Chăm Bàlamôn biểu diễn nghệ thuật trong Lễ hội Katê tại tháp Po Klong Garai. Ảnh: Núi Xanh
Nhiều nhà nghiên cứu, khảo cổ đã xếp Pô Klong Garai vào nhóm tháp cổ như Mỹ Sơn E1 - Hòa Lai - Đồng Dương - Mỹ Sơn A1 - Bình Định bởi đây là nhóm đền- tháp có lối kiến trúc, nghệ thuật hoàn mỹ đạt đến đỉnh cao trong nền nghệ thuật, được xây dựng hoàn chỉnh, cuối cùng trong tổng thể các kiến trúc tháp Champa xưa.
Theo sử sách của bà con người Chăm, tháp Pô Klong Garai được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XII đầu thế kỷ XIII do vua Jaya Simhavarman III (vua Chế Mân) để thờ vị vua Champa Po Klong Garai (Jaya Simhavarman), người có nhiều công lao trong vùng Panduranga và giúp người Chăm trong việc dẫn thủy nhập điền, khai mương, đắp đập làm cho ruộng đồng tươi tốt…
Theo các nhà nghiên cứu, khảo cổ, tháp Pô Klong Garai được xây dựng bằng kỹ thuật độc đáo, huyền bí nên đến nay đã hơn 800 năm, tháp vẫn năm tồn tại với thời gian, tương đối nguyên vẹn như xưa.
Theo Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận, cụm tháp Pô Klong Garai có 3 tháp gồm tháp chính (KaLan), tháp cổng (Gopura) và tháp lửa.
Tháp chính, trong cụm tháp cụm tháp Pô Klong Garai có lối kiến trúc và rất tinh xảo. Ảnh: Bùi Phụ
Tháp chính cao trên 20m, bình đồ mặt bằng hình vuông, kích thước 10,5 x 10,5 m. Đế tháp là một khối hộp xây gạch, hình dáng như một bệ thờ, thắt ở khoảng giữa. Dưới chân cột có các khối ốp trang trí hình trụ thon, phía trên đỡ khối xây hình mũi lao nhọn, áp vào chân cột. Cột cửa ngoài cùng bằng chất liệu đá khối ghép lại thành khung cửa, với chân và đầu mũ cột vuông, mặt đứng cột khắc chữ Chăm cổ.
Cửa ra vào quay về hướng Đông, bên trên cửa có phù điêu thần Siva có 6 tay đang uyển chuyển với những điệu múa thần bí. Ba cửa còn lại theo ba hướng Nam, Bắc, Tây là cửa giả có trụ ốp gạch lồi, lõm vào trong. Trên mỗi cửa giả có một tượng thần tư thế thiền. Trong lòng tháp chính hiện còn nguyên vẹn bệ thờ Yoni - Linga, trên Linga còn thể hiện MuKhaLinga, hình ảnh vị vua được thờ.
Theo ông Thành Nhảy- Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận, theo quan niệm của bà con người Chăm, hướng Đông là hướng sống, sinh tồn là hướng thần linh. Vì vậy tất cả đền tháp khi xây dựng đều quay về hướng Đông và tháp Pô Klong Garai cũng vậy.
Tháp cổng (trái), tháp lửa (phải) trong cụm tháp Pô Klong Garai. Ảnh: Bùi Phụ
Thấp hơn với tháp chính là tháp lửa, tháp có mặt bằng hình chữ nhật, dài 8m, rộng 4m, cao gần 10m. Tháp có 3 cửa thông nhau 3 hướng Đông, Bắc và Nam, riêng phía Nam là cửa sổ. Chức năng của tháp này là để các vị tu sĩ, các vị thầy bày các vật tế lễ và giữ ngọn lửa tế nên gọi là tháp lửa. Tháp lửa được xây dựng phía trước tháp thờ chính, nằm về phía Đông – Nam.
Trước tháp chính là tháp cổng, cao hơn 5m. Tháp cổng là cổng ra vào hành lễ, cúng tế và tiếp đón khách của vua khi xưa.
Trải qua hơn 800 năm mưa nắng, tháp Pô Klong Garai vẫn đứng uy nghi trước vạn vật thay đổi. Du khách đến đây ai cũng khen đây là một cụm đền tháp có lối kiến trúc, độc đáo đầy huyền bí mà đến nay chưa lời giải mã...
Theo tạp chí quân sự The War Zone, Bộ Chiến tranh Mỹ đang thúc đẩy một chiến lược vũ khí hoàn toàn mới, phát triển tên lửa giá rẻ có thể sản xuất hàng loạt để chuẩn bị cho các cuộc xung đột kéo dài.
Chia sẻ
Loại quả với vị chua thanh mát quen thuộc, đem lại sự ngon miệng và có rất nhiều lợi ích tốt cho sức khỏe. Bạn đừng bỏ lỡ nhé!
Chia sẻ
Hiện tại nút giao Phạm Tu - Xa La đã gần như hoàn tất việc giải phóng mặt bằng, chuẩn bị bàn giao mặt bằng sạch cho các đơn vị thi công. Nút giao này được coi là điểm đen về ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội trong nhiều năm qua.
Chia sẻ
Giữa dòng lũ lớn cuồn cuộn, giao thông bị chia cắt hoàn toàn, các lực lượng chức năng đã phải dầm mình nhiều giờ đồng hồ, kết thành những "cây cầu người" cảm động để đưa cá tầm của bà con bản Siệc Lống Mìn (xã Quảng Tân, Quảng Ninh) sang bờ bên kia đem đi tiêu thụ.
Chia sẻ
Kết quả phân tích mẫu nước trên sông Lam, sông Đào nằm trong giới hạn an toàn. Kết quả xét nghiệm cũng không phát hiện ký sinh trùng trên mẫu ốc chết. Hiện chưa thể kết luận rõ nguyên nhân khiến thủy sản chết hàng loạt.
Chia sẻ
Cơn bão giá thanh long thấp kéo dài cộng với chi phí phân thuốc tăng vọt 40%-50% đang đẩy nhiều chủ vườn thanh long ở tỉnh Tây Ninh mới (địa phận tỉnh Long An cũ) vào cảnh kiệt quệ. Đã có những tiếng thở dài bất lực, những cái lắc đầu ngao ngán và cả quyết định đau lòng - phá bỏ vườn cây từng là kỳ vọng đổi đời.
Chia sẻ
Tại Vườn quốc gia Chư Mom Ray, tỉnh Quảng Ngãi mới (địa phận tỉnh Kon Tum cũ) lực lượng tuần tra và hệ thống bẫy ảnh đã ghi nhận sự xuất hiện của nhiều đàn gà rừng hoang dã quý hiếm, như tiền mặt đỏ, lôi vằn, lôi hồng tía…ung dung đi lại, kiếm thức ăn trên thảm cỏ và lá rừng.
Chia sẻ
Đội tuyển quốc gia Việt Nam có 6 học sinh được tham gia xét giải; kết quả 100% học sinh đều đoạt Huy chương tại kỳ thi Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương năm 2026.
Chia sẻ
Sau khi kết thúc bộ phim "Ngược đường ngược nắng", trên khung giờ 21h thứ Hai đến thứ Sáu kênh VTV1, từ ngày 27/5 sẽ phát sóng bộ phim "Phía bên kia thành phố".
Chia sẻ
Với độ sâu có nơi vượt hơn 220 mét, con sông này không chỉ giữ kỷ lục tự nhiên đặc biệt mà còn có tầm ảnh hưởng lịch sử – địa lý lớn đến mức hai quốc gia châu Phi cùng đặt tên theo tên theo dòng sông này.
Chia sẻ
“Pháo thủ”, “The Gunners” là biệt danh cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt của một đội bóng thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ người hâm mộ Việt Nam. Rạng sáng nay (20/5), thầy trò Mikel Arteta đã chính thức đăng quang tại Ngoại Hạng Anh 2025/2026 với niềm vui đan xen biết bao cảm xúc cay đắng, buồn tủi đã dồn nén nhiều năm qua.
Chia sẻ
Công an TPHCM vừa truy nóng, bắt giữ 9 đối tượng trong 2 vụ cướp manh động trên địa bàn phường Dĩ An và thành phố Tân Uyên (cũ).
Chia sẻ
Không lựa chọn đi thẳng vào con đường nghệ thuật giống gia đình, Trần Tú – con trai đạo diễn Trần Lực – quyết định theo học ngành Marketing và Truyền thông số với học bổng 50%.
Chia sẻ
Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố 2026 theo Kết luận 27-KL/TW được kỳ vọng sẽ tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở và tạo động lực phát triển mới. Tuy nhiên, phía sau câu chuyện hành chính không chỉ là việc nhập địa giới hay giảm đầu mối, mà còn là bài toán giữ gìn “hồn làng” – nơi lưu giữ ký ức, bản sắc và sức mạnh cộng đồng của người Việt suốt hàng nghìn năm lịch sử.
Chia sẻ
Để bảo đảm chỉ tiêu tối thiểu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học vào năm 2030, TPHCM cần đầu tư tăng thêm 17.483 phòng học. Áp lực lớn nhất tập trung ở bậc tiểu học, THCS và THPT, trong bối cảnh quy mô dân số và đô thị hóa tiếp tục tăng nhanh.
Chia sẻ
Xuất phát từ mâu thuẫn trên mạng xã hội, nữ sinh lớp 8 ở xã Quế Phong, tỉnh Nghệ An bị nhóm nữ sinh khác đánh hội đồng. Nữ sinh đến cơ sở y tế để thăm khám với nhiều vết xây xát ở vùng mặt, tay, chân; tinh thần hoảng loạn và nôn mửa.
Chia sẻ
Vừa qua, Thiếu tướng Nguyễn Đình Cương, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã đến kiểm tra, nắm tình hình quốc phòng, an ninh tại xã biên giới Sơn Vĩ; động viên cán bộ, chiến sĩ và nhân dân tiếp tục giữ vững chủ quyền, an ninh tuyến biên giới.
Chia sẻ
Thực hiện kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã giao các bộ, ngành xem xét, xử lý kiến nghị của tỉnh Quảng Trị, trả lời trong tháng 6.
Chia sẻ
Đúng dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890/19/5/2026), tối qua (19/5), tại Hà Nội, thực hiện chỉ đạo của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam, Báo QĐND chủ trì, phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MB) tổ chức tổng kết và trao giải Cuộc thi viết với quy mô toàn quốc về đề tài “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới” lần thứ 5 (2025-2026); phát động Cuộc thi viết lần thứ 6 (2026-2027).
Chia sẻ
Dự án điện ảnh "Mẹ đến từ trại giam" đã phải hủy lịch ra rạp vì làn sóng phẫn nộ dữ dội trong dư luận Trung Quốc. Khán giả cho rằng tác phẩm đang cố tình tẩy trắng tội ác cho nữ diễn viên chính từng là một tù nhân mang án giết người.
Chia sẻ
Bị cấp sơ thẩm phạt tù vì nhận hối lộ hàng chục tỷ đồng khi giữ vị trí lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm, các bị cáo Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt và được xét xử theo trình tự phúc thẩm.
Chia sẻ
Nga và Belarus đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự chung nhằm thể hiện sự sẵn sàng đáp trả những gì Moscow mô tả là các hành động khiêu khích ngày càng gia tăng từ NATO gần biên giới của quốc gia này.
Chia sẻ
Từng "rơi vào vực sâu" sau tai nạn giao thông kinh hoàng, người đàn ông này đã kiên cường đứng dậy, khiến cộng đồng mạng thán phục.
Chia sẻ
HLV Cristiano Roland đồng hành cùng U17 Việt Nam đến… World Cup 2034?; Rodri sẽ đầu quân cho Real Madrid?; Barcelona tìm cách chiêu mộ Joao Pedro.
Chia sẻ
TPHCM ban hành kế hoạch phát triển kinh tế tầm thấp đến năm 2030, định hướng khai thác không gian dưới 1.000m như một động lực tăng trưởng mới, từng bước dịch chuyển hoạt động kinh tế từ mặt đất lên không gian đa tầng, hướng tới hình thành trung tâm nghiên cứu, sản xuất và cung cấp dịch vụ đầu tiên của cả nước.
Chia sẻ
Hà Nội đề xuất nhiều chính sách đặc thù cải tạo chung cư cũ, mở rộng lựa chọn tái định cư, tăng hỗ trợ người dân và tạo cơ chế thu hút nhà đầu tư.
Chia sẻ
Sau kỳ thi “chép phao”, chờ thêm 5 tháng, học viên được cấp bằng tốt nghiệp loại giỏi cùng bảng điểm siêu đẹp. Các "tư vấn tuyển sinh" tiếp tục mời chào đảm bảo sẽ trúng tuyển vào ngành y khoa của trường đại học - hướng tới hành trình trở thành bác sĩ đa khoa trong tương lai.
Chia sẻ
Trước thông tin thu hồi đất phục vụ dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, nhiều hộ dân tại phường Bồ Đề và Hồng Hà không giấu được tâm trạng nặng trĩu. Điều họ lo lắng không chỉ là rời căn nhà cũ, mà còn là nỗi băn khoăn về đền bù, tái định cư và cuộc sống phía trước.
Chia sẻ
Việc đưa Đơn vị Thận nhân tạo của Trung tâm Y tế đặc khu Côn Đảo vào hoạt động đã mở ra cơ hội mới cho nhiều bệnh nhân suy thận tại Côn Đảo.
Chia sẻ
Hàng nghìn khu chung cư cũ tại Hà Nội đang đứng trước kế hoạch cải tạo quy mô lớn sau nhiều thập kỷ xuống cấp. Cùng với đó, thành phố đề xuất loạt chính sách mới về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Bùi Phụ
