TP.Hồ Chí Minh lên phương án ứng phó rác thải đại dương, chặn lục bình trôi vào bãi biển Vũng Tàu

Tình trạng rác thải đại dương và lục bình dạt vào bờ đang trở thành bài toán môi trường cấp bách tại khu vực biển Vũng Tàu – nay thuộc TP.HCM. Không chỉ gây ô nhiễm, làm xấu cảnh quan, hiện tượng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động du lịch, sinh kế của người dân ven biển.

Thành phố biển đối diện “làn sóng” rác thải đại dương

Phường Vũng Tàu nhiều năm qua thường xuyên đối mặt với cảnh rác thải trôi dạt phủ kín bãi cát, đặc biệt tại khu vực Bãi Trước – nơi được xem là “bộ mặt” du lịch của địa phương. Dưới tác động của sóng, gió và thủy triều, rác từ các hệ thống sông lớn như Đồng Nai – Sài Gòn, Vàm Cỏ, sông Tiền, sông Hậu liên tục bị đẩy ra biển rồi dạt ngược vào bờ.

Thành phần rác thải rất đa dạng, từ phao xốp, lưới đánh cá, khay nhựa đến các loại nhựa sinh hoạt. Trong đó, lục bình – một loại thực vật thủy sinh – lại chiếm khối lượng lớn nhất và có tính chất “theo mùa”. Mỗi năm, khu vực này phải đối mặt với hai đợt lục bình trôi dạt quy mô lớn: Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7 (nguồn từ sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ) và từ cuối tháng 8 đến cuối tháng 10 (nguồn từ hệ thống sông Tiền, sông Hậu).

Số liệu thống kê cho thấy chỉ riêng năm 2025, tổng lượng lục bình và rác thải thu gom tại bãi biển Vũng Tàu đã lên tới hơn 5.300 tấn, với chi phí xử lý gần 586 triệu đồng. Con số này phản ánh quy mô và mức độ nghiêm trọng của vấn đề, đồng thời đặt ra áp lực lớn cho công tác thu gom, xử lý môi trường ven biển.

Không chỉ dừng lại ở lục bình, các khảo sát cũng chỉ ra rằng nhiều khu vực cửa sông, điểm neo đậu tàu thuyền và các đoạn bờ biển thường xuyên xuất hiện rác nhựa trôi nổi. Nguồn phát sinh không chỉ đến từ sinh hoạt dân cư mà còn từ hoạt động đánh bắt, nuôi trồng thủy sản và du lịch ven biển.

Trước thực trạng này, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) đã triển khai các nghiên cứu, đánh giá nhằm tìm kiếm giải pháp lâu dài. Trong đó, một đề tài trọng điểm tập trung vào việc đánh giá và thí điểm hệ thống thu gom rác trôi dạt tại bờ biển Vũng Tàu, dự kiến hoàn thành vào năm 2027.

Mục tiêu của nghiên cứu không chỉ dừng ở việc thu gom mà còn làm rõ nguyên nhân, cơ chế phát sinh rác thải đại dương, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý và kỹ thuật phù hợp. Đáng chú ý, mô hình thí điểm hệ thống thu gom tại Bãi Trước được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở để nhân rộng tại các khu vực ven biển khác.

Song song đó, một nhiệm vụ khác ứng dụng công nghệ viễn thám để giám sát rác thải đại dương tại vùng biển Côn Đảo cũng đang được triển khai. Hệ thống thu gom xa bờ được thiết kế theo hướng sử dụng vật liệu tái chế, phù hợp với mô hình kinh tế tuần hoàn, không chỉ góp phần giảm ô nhiễm mà còn mở ra hướng tái chế rác thành các sản phẩm có giá trị.

Các kết quả nghiên cứu này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng khoa học cho việc xây dựng các mô hình quản lý rác thải đại dương hiệu quả, đồng thời có khả năng chuyển giao, áp dụng cho nhiều địa phương có điều kiện tương tự.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM chỉ đạo gấp “chặn từ nguồn”

Trong khi các đề tài nghiên cứu vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, áp lực thực tiễn – đặc biệt khi mùa du lịch biển đang đến gần, buộc TP.HCM phải triển khai ngay các giải pháp cấp bách.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh đã chỉ đạo hàng loạt nhiệm vụ cụ thể. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao nghiên cứu đặt hàng các đề tài khoa học nhằm kiểm soát sự sinh trưởng của lục bình ngay từ nguồn phát sinh, thay vì chỉ xử lý khi đã trôi ra biển.

Sở Xây dựng được giao chủ trì nghiên cứu lắp đặt hệ thống ngăn lục bình, rác thải tại đầu nguồn các sông, kênh, rạch và trước các công trình cầu, cống. Đây được xem là giải pháp mang tính “chốt chặn”, giúp giảm đáng kể lượng rác trôi dạt về hạ lưu.

Ở cấp cơ sở, UBND các phường, xã, đặc khu phải tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi xả rác thải ra môi trường sông, kênh, mương và ven biển. Đồng thời, việc thu gom lục bình, rong, cỏ và rác thải trên các tuyến sông, kênh cũng được yêu cầu triển khai theo kế hoạch hàng năm, đặc biệt vào thời điểm lục bình phát triển mạnh.

Đáng chú ý, TP.HCM cũng đặt ra yêu cầu phối hợp liên vùng với các địa phương giáp ranh nhằm tổ chức thu gom đồng bộ từ thượng nguồn. Đây là yếu tố then chốt, bởi nếu không kiểm soát từ đầu nguồn, mọi nỗ lực làm sạch ở hạ lưu sẽ chỉ mang tính tạm thời.

Đối với rác thải trôi dạt vào bãi biển, TP.HCM đang hướng tới giải pháp mới, dựng “hàng rào mềm” ngay ngoài biển. Cụ thể, Sở Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp với Phân hiệu Trường Đại học Thủy lợi tại Bình Dương triển khai thí điểm hệ thống phao ngăn và thu gom rác, lục bình ngoài khơi khu vực Bãi Trước.

Nếu giải pháp này chứng minh được hiệu quả, thành phố sẽ xem xét nhân rộng tại các bãi tắm khác, tạo thành một “tuyến phòng thủ” ngay từ ngoài khơi, hạn chế tối đa rác thải dạt vào bờ.

Song song đó, công tác kiểm soát nguồn xả cũng được siết chặt. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao quản lý chặt các tàu cá, cơ sở nuôi trồng thủy sản ven biển, yêu cầu thu gom rác thải phát sinh trong quá trình hoạt động, nghiêm cấm hành vi xả rác xuống biển.

Các cảng cá cũng phải bố trí khu vực tiếp nhận rác thải từ tàu thuyền, ghi nhận khối lượng bàn giao và phối hợp xử lý theo quy định. Đây được xem là bước quan trọng nhằm khép kín quy trình quản lý rác thải từ nguồn phát sinh đến khâu xử lý.

Cách tiếp cận của TP.HCM không chỉ dừng ở việc “dọn rác” mà đang chuyển dần sang kiểm soát toàn diện, từ nguồn phát sinh, tuyến vận chuyển đến điểm tiếp nhận. Sự kết hợp giữa giải pháp công nghệ, quản lý và thay đổi hành vi cộng đồng được kỳ vọng sẽ tạo ra hiệu quả lâu dài.

Trong bối cảnh du lịch biển ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, việc giữ gìn môi trường sạch đẹp không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là yếu tố quyết định sức hấp dẫn của điểm đến. Bài toán rác thải đại dương vì vậy không chỉ là câu chuyện môi trường, mà là bài toán phát triển bền vững của TP.HCM trong giai đoạn mới.

TP.HCM có vùng biển mở rộng, đầy tiềm năng sau sáp nhập

TP.HCM thuộc Vùng Đông Nam bộ, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là Thành phố có vị trí trọng yếu về chính trị, kinh tế, quốc phòng an ninh và đối ngoại của đất nước.
Bên cạnh đó, TP.HCM có nhiều điều kiện thuận lợi trong việc phát triển kinh tế biển. Với đường bờ biển trải dài hơn 328km, trong đó khu vực Cần Giờ khoảng 23km và Bà Rịa - Vũng Tàu hơn 305km (riêng Côn Đảo chiếm khoảng 175km).
Đây là vùng biển có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, nằm trên tuyến hàng hải quốc tế huyết mạch, đồng thời hội tụ đầy đủ tiềm năng phát triển các ngành, lĩnh vực trụ cột như cảng biển, logistics, dầu khí, năng lượng tái tạo, đô thị ven biển, du lịch biển và nuôi trồng thủy sản.

×