Bài dự thi "Việt Nam trong tôi": Tết Độc lập 02/9/1969 và Tết Nguyên Đán 1970

Hè năm 1969, cơ quan ba mẹ tôi chuyển từ Hưng Xá, Hưng Nguyên (Nghệ An) về Bệnh viện Ba Lan ở Hưng Dũng. Đây là Bệnh viện do Ba Lan giúp ta xây dựng từ trước chiến tranh, bị bom Mỹ đánh sập nham nhở. Gia đình tôi có bảy người, gồm ba mẹ và năm anh em tôi, được bố trí ở trong một gian đầu hồi phía ngoài cùng của ngôi nhà tập thể 5 gian mái lợp tranh ở thôn Phong Lộc, xã Hưng Lộc. Cũng giống như những ngày Tết Độc lập trước đây, khi chưa có chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, ba mẹ tôi nghỉ làm việc, chúng tôi chưa bước vào năm học mới nên được ba mẹ cho đi chơi. Các em tôi chỉ chơi quanh quẩn gần nhà, một mình tôi đạp xe gần 5 km lên tận chợ Vinh. Lúc này Mỹ đang ngừng ném bom miền Bắc nên không khí chợ Vinh nói riêng và thành phố Vinh nói chung cũng đông vui và tấp nập giống như thời bình vậy. Ba mẹ tôi ở nhà làm thịt gà, rán bánh đa nem, nấu xôi lạc và chè đậu xanh, chờ anh em chúng tôi về rồi cả nhà cùng ăn.

Tết Độc lập rồi cũng qua nhanh và hầu hết người dân Việt Nam không ai biết rằng trái tim lớn của vị Cha già dân tộc, lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam đã ngừng đập đúng vào ngày lễ trọng đại này. Sáng ngày 4/9, tôi đi nhổ cây màn màn về làm củi đun ở đám ruộng hoang ven bờ Kênh Bắc. Tôi đang chăm chú nhổ cây thì bạn Quyền, học cùng lớp với tôi ở Trường Cấp 2 Hưng Lộc, từ thôn Phong Lộc đi ra gặp tôi và hỏi:

- Bạn biết tin chi chưa?

- Chưa! Tin chi?

- Bác Hồ mất rồi.

- Thật à? Mất khi mô?

- Mất bựa qua, sáng ni đài mới đưa tin.

Chỉ nghe được có vậy, tôi vội bỏ hết mọi thứ trên tay rồi chạy ngay đến cơ quan ba mẹ tôi là Trạm may mặc điện ở Bệnh viện Ba Lan (Sau này là Xí nghiệp may Việt - Đức). Tôi chạy thẳng lên tầng 2 nơi văn phòng ba tôi làm việc. Lúc đó bác Tuyên là Trạm trưởng, ba tôi là Trạm phó kiêm Bí thư Chi bộ. Khi đến nơi, tôi thấy mẹ tôi cùng rất nhiều cô chú trong cơ quan đang đứng khóc ngoài hành lang. Trong phòng làm việc, bác Tuyên, ba tôi và một số chú nữa đang ngồi xung quanh chiếc bàn rộng với vẻ mặt buồn rười rượi. Chiếc đài bán dẫn hiệu Orionton để chính giữa bàn vẫn đang phát đi phát lại bản tin đặc biệt của Đài Tiếng nói Việt Nam về tin Bác Hồ mất. Dù xung quanh nhiều người khóc rất to nhưng tôi vẫn nghe được giọng phát thanh viên nói rằng sáng ngày 3/9, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đích thân đến tận Đài Tiếng nói Việt Nam ở số 58, phố Quán Sứ, Hà Nội. Với giọng rất xúc động, ông thông báo rằng Bác Hồ đã mất lúc 9 giờ 47 phút sáng ngày 3 tháng 9. Tôi không khóc nhưng nước mắt cũng chực ứa ra và cứ thấy chân tay mình bủn rủn.

Trưa hôm đó, từ cơ quan về đến nhà, mẹ tôi không vào bếp nấu cơm ngay như mọi khi mà nằm vật ra giường khóc nức nở. Tôi nghe mẹ tôi nói trong nước mắt: 

- Bác mất rồi thì lấy ai làm Chủ tịch nước được đây?

Nghe mẹ nói vậy bỗng dưng nước mắt tôi cứ rưng rưng. Một lúc sau ba tôi về, thấy mẹ tôi nằm khóc vậy thì ông vội vào bếp nấu cơm. Bữa cơm trưa hôm đó chỉ có ba tôi và tôi là không khóc, còn mẹ tôi và các em đều vừa ăn vừa khóc.

Những ngày tháng tiếp theo là những chuỗi ngày tháng buồn. Các tờ báo Nhân dân, Quân đội nhân dân, Tiền phong đều lần lượt đăng các bài thơ viết về Bác. Đầu tiên là bài thơ “Bác ơi” của nhà thơ Tố Hữu. Ba tôi đã đóng một cuốn sổ rất dày khoảng hơn 400 trang bằng giấy ca rô. Ông đã chép tất cả các bài thơ viết về Bác đăng trong các báo. Chữ ba tôi viết rất đẹp, đều tăm tắp. Nhan đề các bài thơ được ông viết theo kiểu rất phóng khoáng, với mỗi đầu đề bài thơ là một kiểu khác nhau mà kiểu nào cũng đều rất đẹp. Sau này, bà chị con cô ruột (Chị gái đầu của ba tôi) học ở Khoa Văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội, khi về nghỉ Tết, cầm cuốn sổ chép thơ của ba tôi mà chị cứ tấm tắc khen lấy khen để: 

- Công nhận chữ cậu viết đẹp thật, trăm chữ như một, tròn và đều tăm tắp!

Rồi chiến tranh phá hoại lần thứ hai vào đầu năm 1972, gia đình tôi lại đi sơ tán theo cơ quan lên tận Nông trường 1/5 ở Nghĩa Đàn và cuốn sổ thơ đó đã bị thất lạc đâu mất? Đến tận bây giờ tôi vẫn tiếc hùi hụi.

Những ngày giáp Tết Nguyên Đán Canh Tuất 1970, ba tôi bảo tôi rằng nhà mình phải lập bàn thờ Bác. Ba giao cho tôi đạp xe lên chợ Vinh mua giấy màu đủ các loại. Sau đó, ông cắt giấy ra làm hoa hồng, hoa thược dược, làm đèn lồng và dây xúc xích đủ kiểu. Tôi cũng phụ cắt và dán theo hướng dẫn của ông. Hồi đó không có hồ hoặc keo sẵn như bây giờ mà phải hòa bột mì vào nước rồi nấu chín lên làm hồ dán. Nhà chỉ có vách nứa nên ba tôi đã tận dụng các mảnh vải lanh vụn bị thải loại ở phân xưởng cắt đưa về may ghép lại thành một tấm ri đô căng lên làm phông. Suốt hơn một tuần liền hai ba con tôi đêm nào cũng làm đến 12 giờ đêm mới đi ngủ. Đến chiều 30 Tết thì chúng tôi hoàn thành bàn thờ Bác. Cho đến tận bây giờ, tôi chưa nhìn thấy nhà ai có một cái bàn thờ Bác Hồ được trang trí đẹp và hoành tráng như bàn thờ Bác ở nhà tôi năm đó. Đêm giao thừa Tết Canh Tuất 1970, lần đầu tiên sau bao nhiêu năm, chúng tôi không được nghe Bác Hồ chúc Tết. Đài Tiếng nói Việt Nam chỉ phát lại bài thơ chúc Tết Nguyên Đán Kỷ Dậu 1969 của Bác. Khi nghe lại, tôi cũng cảm động rưng rưng nước mắt:

“Năm qua thắng lợi vẻ vang,

Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to.

Vì độc lập, vì tự do

Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào

Tiến lên! Chiến sĩ, đồng bào,

Bắc Nam sum họp, xuân nào vui hơn!”

Sau đó, Đài tiếng nói Việt Nam phát tiếp bài hát phổ nhạc bài thơ chúc Tết của Bác.

Mấy ngày Tết, các bác, các cô chú ở cơ quan ba mẹ tôi và cả hàng xóm xung quanh đến chúc Tết, ai ai cũng trầm trồ khen bàn thờ Bác quá đẹp. Rất tiếc là hồi đó nhà tôi không có máy ảnh để lưu giữ lại hình ảnh kỷ niệm về chiếc bàn thờ Bác trong nhà. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng trong ký ức của tôi, hình ảnh đó vẫn còn nguyên vẹn. 

Giờ đây, trên phòng thờ ở tầng hai nhà tôi, không có ảnh của ai ngoài ảnh Bác Hồ và ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp, hai con người mà tôi luôn kính trọng, ngưỡng mộ và tôn thờ. Còn trên bàn thờ ở nhà ba mẹ tôi, ngoài ảnh của ông bà và ba mẹ tôi được đặt ở giữa thì bên cạnh cũng có ảnh Bác Hồ và chiếc đĩa in hình Đại tướng Võ Nguyên Giáp ba tôi mang về từ Điện Biên Phủ. Nhân dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (07/5/1954-07/5/2004), ba tôi, một thương binh bị gãy chân trong chiến dịch Điện Biên Phủ và là một trong 34 chiến sĩ Điện Biên ở Khánh Hòa được Ủy ban Nhân dân tỉnh và Báo Thanh niên tài trợ cho chuyến đi thăm lại chiến trường xưa.

×