Bài dự thi "Việt Nam trong tôi": Nâng niu tiếng Việt

Tôi đã từng được nghe ai đó nói về công việc hành chính như tôi đang làm, đó là soạn thảo văn bản tiếng Việt thì chỉ việc lấy mẫu ra mà làm, có gì đâu mà phải suy nghĩ. Nhưng với tôi, mỗi lần nhận nhiệm vụ soạn thảo một văn bản nào đó tôi đều phải cân nhắc rất kĩ càng, không phải văn bản nào cũng giống văn bản nào.

Có những văn bản ngôn từ cần trang trọng nhưng có những văn bản cần thân thiện, gần gũi, cũng có văn bản cần nghiêm khắc và có văn bản cần mềm dẻo, nhẹ nhàng…, chỉ thay đổi có khi một từ thôi hoặc diễn đạt khác đi chút thôi cũng làm ý nghĩa biểu đạt của văn bản khác đi rồi. Có những lần tôi phải nâng lên, đặt xuống mãi mới lựa chọn được từ ưng ý, phù hợp, với mong muốn người nhận được văn bản thấy mình được tôn trọng.

Ban Giám hiệu hiểu sự khó tính, cẩn trọng của tôi trong từng câu chữ nên khi giao việc bao giờ cũng cho tôi một khoảng thời gian đủ để trau chuốt văn bản trước khi ban hành. Với tôi, mỗi một văn bản phát hành ra phải cố gắng để không chỉ không được viết sai chính tả mà phải đảm bảo chuẩn chỉnh cả câu từ lẫn nội dung biểu đạt.

Tôi nhớ mãi một lần tôi đã xem xét rất kĩ tờ rơi của trường và cho in gần 10.000 bản. Sau đó tôi mới phát hiện ra bạn thiết kế đã viết từ “dây cót” thành “giây cót. Mặc dù mất một số tiền khá lớn để in lại nhưng chúng tôi vẫn quyết định huỷ toàn bộ số tờ rơi đó vì không thể để tờ rơi có lỗi sai chính tả phát cho phụ huynh và học sinh được.

Khi tôi thấy nhiều người, trong đó có cả các em học sinh, dùng từ lóng, từ viết tắt, nửa tiếng Việt nửa tiếng nước ngoài, viết sai chính tả, câu từ cụt ngủn, văn phong lộn xộn, ngôn ngữ tiếng Việt không còn trong sáng trong các văn bản chính thống tôi thấy rất buồn. Những ai có thể góp ý được với họ tôi đều góp ý mà không sợ người đó phật lòng.

Có lần một giáo viên người Anh của trường tôi, thầy Carl, có kể với tôi thầy và một số thầy cô giáo nước ngoài đang cùng nhau học tiếng Việt. Thầy và các thầy cô học vì muốn hiểu ngôn ngữ tiếng Việt, muốn hiểu văn hóa của người Việt và để phục vụ công việc dạy học sinh của mình được tốt hơn, kiểm soát hành vi của học sinh trong lớp được thuận lợi hơn. Thấy nhận xét càng học càng thấy tiếng Việt thật khó nhưng cũng vô cùng thú vị. Thầy hỏi tôi tại sao cùng để chỉ “mẹ” nhưng tiếng Việt có người gọi là mẹ, có người gọi là má hay u, rồi cùng một từ “chết” nhưng có người lại dùng từ mất, hi sinh hay từ trần… Nhìn một người nước ngoài cố gắng học tiếng Việt bằng cái giọng lơ lớ để hiểu người Việt cũng như văn hóa Việt, tôi đã tự hỏi xem tất cả người Việt ta đã đủ yêu tiếng mẹ đẻ của mình chưa, tại sao vẫn còn có người Việt lại sao nhãng tiếng Việt?

Tôi vừa kết thúc một khóa học về viết văn. Những điều thầy dạy cả lớp tôi vô cùng tâm đắc, trong đó có một ý đó là chúng ta phải có ý thức, trách nhiệm gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt, đồng thời, trong thời đại hội nhập quốc tế mạnh mẽ như hiện nay nếu có thể hãy cố gắng sáng tạo những từ tiếng Việt thật hay, ý nghĩa để làm giàu thêm kho tàng ngôn ngữ tiếng Việt của chúng ta, và phải nhớ hòa nhập ngôn ngữ nhưng không được hòa tan, không được quên giữ chuẩn mực.

Tôi chợt nhận ra, giữ gìn và mở rộng tiếng Việt một cách chuẩn mực không phải chỉ là chuyện của các nhà ngôn ngữ học hay nhà văn, nhà thơ mà là của tất cả những ai đang chảy trong mình dòng máu “con Lạc - cháu Hồng” dù ở bất cứ đâu. Tôi rất vui khi thấy hiện nay một bộ phận giới trẻ đang làm rất tốt việc này.

Với tôi, tiếng nước ngoài chỉ là phương tiện để làm việc với giáo viên nước ngoài, để tra cứu thông tin trên internet nhằm mở mang kiến thức, phục vụ cho công việc của mình, còn tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp, là cầu nối giữa Nhà trường và Phụ huynh, giữa thầy cô và học sinh, giữa tôi và các đồng nghiệp mà còn là một phần quê hương, đất nước của mình.

Năm 2018 tôi được Nhà trường cử sang Vương quốc Anh công tác, khi dạo bước một mình trên đường phố ở Luân Đôn, xung quanh chỉ có tiếng những người ngoại quốc, tôi cảm thấy mình thật lẻ loi, cô đơn, lạc lõng trong từng bước chân, từng hơi thở. Bỗng có tiếng hát khe khẽ “Hà Nội mùa này vắng những cơn mưa. Cái rét đầu đông khăn em bay hiu hiu gió lạnh” của mấy du học sinh người Việt vang lên khiến tim tôi đập rộn ràng, cảm xúc dâng trào, cảm giác như được thấy quê hương, tổ quốc mình vậy.  

Nếu ai đó hỏi “Việt Nam trong tôi” là gì và tôi đã làm gì để thể hiện tình yêu nước thì tôi có thể tự hào trả lời người đó rằng tôi yêu nước thông qua việc tôi yêu tiếng Việt, yêu tiếng nói của dân tộc. Tôi gìn giữ tiếng nói của dân tộc mình trong công việc soạn thảo văn bản hàng ngày của mình, đồng thời lan tỏa tiếng Việt, tình yêu tiếng Việt đến với bạn bè quốc tế bằng cách chỉnh cho người nước ngoài phát âm và dùng từ, đặt câu bằng tiếng Việt sao cho thật chuẩn.

Còn bạn, “Việt Nam trong bạn” là gì vậy?

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh, Báo NTNN/Điện tử Dân Việt tổ chức cuộc thi viết Việt Nam trong tôi, nhằm tạo một bức tranh đa sắc về hành trình 80 năm của đất nước – từ ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến một Việt Nam hòa bình, vươn mình mạnh mẽ hôm nay.
Xem Thể lệ cuộc thi tại đây.

×