Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn: Chế độ đãi ngộ, đầu tư cho đội ngũ nhà giáo rất quan trọng nhưng việc "tiêu tiền" không dễ

Quốc hội thảo luận tại tổ về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035 sáng 25/11. Các đại biểu Quốc hội đã bày tỏ sự đồng thuận cao với tính cấp thiết của chương trình, coi đây là bước cụ thể hóa các chỉ đạo chiến lược của Đảng vào đời sống.

Còn những ngôi trường xuống cấp, học sinh xắn quần lội nước vào lớp

Đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn TP.Hà Nội) bày tỏ đồng tình với sự cần thiết phải triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục. Theo ông, muốn có một nền giáo dục thực sự là hiện đại, đồng bộ, đạt chuẩn quốc tế thì cơ sở vật chất là điều kiện tiên quyết.

Ông cho rằng, trường học phải là nơi có điều kiện tốt nhất tại mỗi địa phương. Khi nhìn vào một xã, phường hay một vùng quê, trụ sở khang trang nhất, sạch đẹp nhất phải là cơ sở giáo dục.

"Tôi đi vào vùng Đồng bằng sông Cửu Long hoặc miền núi, thì nói thật là tôi vô cùng thấy e ngại khi mà các cháu đến trường thậm chí phải xắn quần lên, lội qua một đoạn ngập, xong bắt đầu mới vào trường. Nhìn cảnh quan ngôi trường rêu mốc, xuống cấp, thậm chí có phần hoang tàn, tôi cho rằng điều kiện như vậy không thể nào tạo được sự phấn khởi cho các cháu khi đến trường", ông Cường chia sẻ.

Đại biểu cũng đề nghị ưu tiên nguồn kinh phí cho việc nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên, bởi máy móc dù hiện đại đến đâu cũng sẽ vô nghĩa nếu người vận hành không đủ năng lực.

Đáng chú ý, ông Cường đề xuất bổ sung cấu phần đầu tư cho "hệ thống giáo dục thông minh", nơi công nghệ và trí tuệ nhân tạo được ứng dụng để người học chủ động khai thác tri thức, vượt qua các giới hạn hành chính của lớp học truyền thống, đồng thời chia sẻ tài nguyên dữ liệu giữa các trường để tối ưu hóa nguồn lực.

Đồng quan điểm về tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo, đại biểu Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, kiến nghị cần có cơ chế thí điểm tự chủ mạnh mẽ hơn ("Sandbox") cho các trường đại học trọng điểm và hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc gia.

Bà Lan chỉ ra khoảng trống chính sách trong dự thảo khi chưa làm rõ vai trò của khoa học công nghệ trong nông nghiệp, vốn là trụ đỡ của nền kinh tế.

Bà đề xuất bổ sung hợp phần riêng về khoa học nông nghiệp, tập trung vào giống, công nghệ sinh học và chế biến sâu, học tập mô hình thành công của Israel hay Hà Lan.

Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cũng đề xuất xây dựng bản đồ dự báo kỹ năng quốc gia và các cơ chế đặc thù để thu hút nhân tài, cấp học bổng sau đại học.

Cùng tham gia đóng góp ý kiến, đại biểu Nguyễn Anh Trí (đoàn TP.Hà Nội) bày tỏ sự vui mừng khi giáo dục và y tế được Đảng và Nhà nước quan tâm đặc biệt.

Ông Trí bức xúc nhắc lại các vụ việc bạo lực học đường nhắm vào giáo viên gần đây và nhấn mạnh không thể để người thầy bị đe dọa hay tổn hại danh dự.

Ông cũng gay gắt phản ánh tình trạng cắt giảm biên chế cơ học tại các địa phương thường nhắm vào y tế và giáo dục, cũng như sự bất cập trong cơ chế hợp đồng khiến giáo viên thấp thỏm không biết có được tiếp tục đứng lớp hay không ngay trước thềm khai giảng.

Đại biểu kiến nghị cần có sự thống kê rà soát từ Chính phủ để chấm dứt tình trạng này, đảm bảo giáo viên được yên tâm công tác và biên chế phải được chuẩn bị chủ động, sớm hơn.

Còn khoảng 13% trường học là nhà tạm

Giải trình làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn bày tỏ niềm vinh dự khi quá trình xây dựng và thảo luận nghị quyết nhận được sự quan tâm, chỉ đạo trực tiếp và sâu sắc từ Tổng Bí thư.

Theo tư lệnh ngành giáo dục, Chương trình mục tiêu quốc gia này bám sát Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị - một văn kiện mà trong quá trình xây dựng, Tổng Bí thư đã dành nhiều tâm huyết với ba cuộc làm việc trực tiếp cùng tổ soạn thảo.

Nghị quyết này không chỉ thể hiện tầm nhìn, mối quan tâm đặc biệt của người đứng đầu Đảng đối với sự nghiệp trồng người mà còn đặt ra những nhiệm vụ cụ thể để giáo dục trở thành động lực phát triển đất nước. Toàn ngành giáo dục đang quán triệt tinh thần này với một tâm thế phấn khởi chưa từng có, dù áp lực và kỳ vọng đặt ra là rất lớn.

Phần lớn nguồn lực trong chương trình được phân bổ cho những mục tiêu cấp bách, trong đó nhiệm vụ kiên cố hóa trường lớp là ưu tiên hàng đầu.

Bộ trưởng cho biết, hiện cả nước vẫn còn khoảng 13% trường học là nhà tạm. Dù Việt Nam đã cơ bản xóa được nhà tạm cho người dân, nhưng ngành giáo dục xác định quyết tâm "dứt khoát phải xóa trường tạm cho học sinh". Con số 13% này tuy tính bình quân cả nước nhưng lại tập trung cục bộ tại các tỉnh khó khăn, có nơi tỷ lệ phòng học chưa kiên cố lên tới hơn 40%, chủ yếu rơi vào cấp mầm non và tiểu học.

Bên cạnh đó, việc hiện đại hóa cơ sở vật chất còn nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới, phục vụ giảng dạy STEM, ngoại ngữ và tin học, chấm dứt thời kỳ "dạy chay" vốn khó đạt được các mục tiêu giáo dục hiện đại.

Giải trình về mối quan tâm của đại biểu đối với chế độ đãi ngộ và đầu tư cho đội ngũ nhà giáo, Bộ trưởng khẳng định đây là một nội dung rất quan trọng.

"Tuy nhiên cũng phải nói thật với các đại biểu, việc chi cho con người, mặc dù rất quan trọng nhưng tiêu tiền không dễ", Bộ trưởng bộc bạch.

Mặc dù vậy, ông Sơn khẳng định, ngành giáo dục sẽ huy động thêm các nguồn lực khác từ kinh phí khoa học công nghệ và các đề án chuyên biệt, như đề án phát triển ngoại ngữ sắp được Thủ tướng phê duyệt, để đảm bảo chăm lo và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên, chuyên gia và các nhà khoa học.

Đối với các nội dung chuyên môn sâu như kiến nghị về nông lâm nghiệp của đại biểu Nguyễn Thị Lan, Bộ trưởng cho biết sẽ được cụ thể hóa chi tiết trong thuyết minh của từng dự án thành phần tại các cơ sở thụ hưởng.

Về vấn đề phân bổ vốn mà đại biểu ví von là "đầu chuột đuôi voi" khi giai đoạn 1 thấp hơn giai đoạn 2, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn lý giải đây là bài toán cân đối nguồn lực chung của Chính phủ.

Tổng nhu cầu để thực hiện cơ bản các mục tiêu của Nghị quyết 71 ước tính khoảng 500.000 tỷ đồng, nhưng trong bối cảnh nguồn lực có hạn, Chính phủ đã trình Bộ Chính trị tổng gói cho các chương trình mục tiêu quốc gia khoảng 250.000 tỷ đồng. Việc dành 100.000 tỷ đồng vốn đầu tư công cho giáo dục trong giai đoạn đầu đã thể hiện sự ưu tiên rất lớn.

Bộ trưởng đưa ra dẫn chứng, chỉ riêng việc xây dựng hệ thống trường học tại các vùng biên giới đã cần tới gần 50.000 tỷ đồng, do đó con số 100.000 tỷ đồng thực tế vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu bức thiết.

"Đây mới chỉ là mức đầu tư tối thiểu và thực sự còn rất khiêm tốn. Chính phủ đang nỗ lực cân đối nguồn thu hàng năm để có thể bố trí thêm, bởi nếu nguồn lực dồi dào hơn, tiến độ thực hiện các mục tiêu sẽ nhanh hơn", Bộ trưởng nói.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư và các đại biểu, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cam kết sẽ hoàn thiện chi tiết các đề án, đảm bảo chương trình đi vào thực tiễn đạt hiệu quả cao nhất.

×