Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng: Thúc đẩy kinh tế báo chí trong bối cảnh sắp xếp lại hệ thống chính trị

Sáng 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng thừa Uỷ quyền của Chính phủ trình bày tờ trình Luật Báo chí (sửa đổi).

Phát triển mô hình kinh tế báo chí

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng cho biết, Luật Báo chí (sửa đổi) được xây dựng nhằm hoàn thiện quy định pháp luật để thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng về báo chí; đồng thời, điều chỉnh, quản lý hoạt động báo chí một cách kịp thời, phù hợp trong bối cảnh sự phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng của khoa học - công nghệ và truyền thông hiện đại; khắc phục những hạn chế, bất cập trong quy định pháp luật về báo chí hiện hành.

Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời bổ sung, sửa đổi những nội dung quan trọng nhằm nâng cao chất lượng quản trị hệ thống báo chí quốc gia.

Dự thảo gồm 4 chương, 51 điều, giảm 2 chương và 10 điều so với luật hiện hành. Đây là một sự điều chỉnh toàn diện, không chỉ nhằm quy định lại các thủ tục pháp lý mà còn phát huy tinh thần kiến tạo, phát triển, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để báo chí phát triển trong giai đoạn mới.

Dự thảo Luật bám sát 4 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua và những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn theo chủ trương của Đảng và Nhà nước như việc sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, trong đó có sắp xếp tinh gọn cơ quan báo chí.

Về phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bốn nhóm chính sách chính trong dự án Luật bao gồm: Tăng cường công tác quản lý đối với hoạt động báo chí; Nâng cao chất lượng người làm báo, lãnh đạo cơ quan báo chí; Thúc đẩy phát triển kinh tế báo chí; Điều chỉnh hoạt động của cơ quan báo chí trên không gian mạng.

"Dự thảo Luật tiếp tục đảm bảo quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân", Bộ trưởng nêu rõ.

Về các nội dung bổ sung mới đáng chú ý, Dự thảo Luật đã bổ sung 3 điều mới quan trọng là Điều 20 về thu hồi giấy phép hoạt động báo chí. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng hiện nay chỉ có chế tài xử phạt hành chính nhưng chưa có biện pháp ngăn chặn triệt để các hành vi vi phạm.

Điều 30 về hoạt động báo chí trên không gian mạng và Điều 31 về trách nhiệm của cơ quan báo chí khi mở kênh nội dung trên không gian mạng). Hai điều này nhằm xác lập hành lang pháp lý cho báo chí số, quy định các nguyên tắc quản lý, trách nhiệm của các cơ quan vận hành nền tảng số, báo chí quốc gia, đảm bảo không gian báo chí chính thống được quản trị một cách minh bạch, an toàn, có khả năng chống lại tin giả và sự chi phối của các nền tảng xuyên biên giới.

Dự thảo Luật cũng có những điểm mới khác về phân cấp, phân quyền. Dự án Luật dự kiến phân quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thêm 10 thủ tục hành chính đối với các cơ quan báo chí, tổ chức, doanh nghiệp của địa phương.

Dự kiến, các văn bản hướng dẫn thi hành Luật sẽ cắt giảm 20 thủ tục hành chính. Theo đó, dự thảo Luật chỉ còn quy định tổng số 48 thủ tục hành chính (so với 68 thủ tục của luật hiện hành). Đồng thời, đơn giản hóa, giảm điều kiện, rút ngắn thời gian giải quyết và giảm chi phí tuân thủ.

Dự thảo Luật khẳng định "Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là báo chí cách mạng" nhằm nêu bật tính lịch sử, tính cách mạng của báo chí, hướng đến xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII.

Luật cũng bổ sung nguyên tắc phát triển báo chí gắn với trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ và đạo đức nghề nghiệp; quy định mở rộng không gian hoạt động của báo chí trên không gian mạng; tạo cơ chế, chính sách để thúc đẩy kinh tế báo chí trong bối cảnh sắp xếp lại hệ thống chính trị, đáp ứng yêu cầu thông tin, tuyên truyền trong kỷ nguyên mới.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng cho biết, với những nội dung sửa đổi toàn diện nêu trên, Luật Báo chí khi được Quốc hội thông qua sẽ có tác động tích cực trên nhiều phương diện.

Đối với Nhà nước, Luật đảm bảo công cụ pháp lý để quản trị rủi ro truyền thông, giữ vững an ninh tư tưởng và chủ quyền số quốc gia.

Đối với cơ quan báo chí, Luật mở ra hành lang pháp lý để phát triển mô hình kinh tế báo chí, chuyển đổi số, khai thác nội dung đa nền tảng, hình thành các cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện, và là tiền đề cho các tập đoàn báo chí quốc gia trong tương lai.

Đối với người làm báo, Luật nâng cao giá trị nghề nghiệp, bảo vệ quyền tác nghiệp hợp pháp, đồng thời loại bỏ những cá nhân lợi dụng báo chí để trục lợi.

Luật Báo chí sửa đổi cũng sẽ giúp công dân tiếp cận thông tin trung thực, chính xác, an toàn; góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh, củng cố niềm tin của người dân đối với Đảng và chế độ.

Tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí có thêm nguồn thu

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Giáo dục Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Báo chí.

Cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với phạm vi, đối tượng điều chỉnh của dự thảo Luật. Việc sửa đổi Luật nhằm tiếp tục thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại, khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật hiện hành và trong công tác báo chí thời gian qua.

Dự thảo Luật tiếp tục xác định có 4 loại hình báo chí, đồng thời, sửa đổi tên gọi thành báo chí in, báo nói, báo hình và báo chí điện tử.

"Ủy ban cho rằng việc thay đổi cách gọi trên cần xem xét kỹ lưỡng để bảo đảm thống nhất với thuật ngữ chuyên ngành, mang tính phổ quát; đề nghị nghiên cứu sử dụng các khái niệm báo in, phát thanh, truyền hình, báo điện tử để phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam và quốc tế", ông Vinh nói.

Về đối tượng được đề nghị cấp giấy phép hoạt động báo chí, cơ quan thẩm tra nhận thấy hiện nay, trong một số trường hợp, hoạt động của các cơ quan báo chí trực thuộc tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, viện nghiên cứu còn có những bất cập, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước.

Để khắc phục những tồn tại, hạn chế đó, Ủy ban nhất trí với cơ quan chủ trì soạn thảo về việc giao Chính phủ quy định cụ thể các điều kiện đối với tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khi đề nghị cấp giấy phép hoạt động báo chí.

Đối với các nội dung liên quan đến “kinh tế báo chí", Ủy ban nhất trí với các quy định nhằm tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí có thêm nguồn thu, tăng thêm nguồn lực tài chính để bảo đảm và nâng cao chất lượng hoạt động như dự thảo Luật. Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, làm rõ hơn khái niệm “kinh tế báo chí” và các quy định liên quan đến đầu tư công, cơ chế tự chủ, những quy định về nguồn thu từ hoạt động kinh doanh của cơ quan báo chí.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu, bổ sung các quy định nhằm thúc đẩy hoạt động của báo chí trên không gian mạng; Nghiên cứu có quy định nguyên tắc về cơ chế thực hiện thỏa thuận, trách nhiệm của cơ quan báo chí và cơ quan, tổ chức liên quan trong việc bảo đảm quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm báo chí trên không gian mạng, tác phẩm báo chí có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI)...

×