Cấp xã có thể được ra quyết định cưỡng chế thu hồi đất theo đề xuất mới của Hà Nội

Đề xuất giao việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho cấp xã

UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi, bổ sung Quyết định số 56/2024/QĐ-UBND về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Một trong những điểm đáng chú ý là đề xuất mở rộng đáng kể thẩm quyền cho UBND cấp xã.

Cụ thể, tại Dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 56/2024/QĐ-UBND, UBND TP Hà Nội đề xuất điều chỉnh một số thẩm quyền từ cấp huyện xuống cấp xã.

Tại Điều 1 của dự thảo, UBND TP Hà Nội đề xuất: Chuyển thẩm quyền quyết định hỗ trợ quy định tại khoản 3 Điều 3 về UBND cấp xã; Giao UBND cấp xã quyết định hỗ trợ di dời vật nuôi theo Điều 15; Giao UBND cấp xã tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo điểm a khoản 1 Điều 23.

Tại Điều 2, dự thảo điều chỉnh trách nhiệm của UBND cấp huyện và Chủ tịch UBND cấp huyện sang Chủ tịch UBND cấp xã. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ:

Ra quyết định thu hồi đất; Phê duyệt phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; dự toán chi phí tổ chức thực hiện; quy chế bốc thăm và phương án bố trí tái định cư; Thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện giải phóng mặt bằng trong trường hợp cần thiết; Giải quyết khiếu nại, tố cáo của hộ gia đình, cá nhân, tổ chức; Ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định: kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế kiểm đếm, cưỡng chế thu hồi đất; thành lập Ban cưỡng chế thu hồi đất.

Tại Điều 3, dự thảo quy định cụ thể hơn quy trình lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ, dự toán trong công tác thu hồi đất:

Điều chỉnh Điều 7 theo hướng: Đơn vị làm nhiệm vụ bồi thường căn cứ biên bản điều tra hiện trạng (có xác nhận của UBND xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi), hồ sơ phù hợp công trình hiện trạng để lập hoặc thuê tư vấn có đủ tư cách pháp nhân thực hiện thiết kế công trình mới có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương, gửi cơ quan chuyên môn cấp xã thẩm định.

Hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư gửi cơ quan chuyên môn cấp xã thẩm định, trình Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt.

Điều chỉnh khoản 4 Điều 9: Đối với mộ xây có kiến trúc đặc biệt, đơn vị bồi thường lập dự toán hoặc thuê đơn vị tư vấn lập dự toán, gửi cơ quan chuyên môn cấp xã thẩm định trước khi trình Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt.

Khoản 2 Điều 10: Đối với tài sản của tổ chức như máy móc, dây chuyền có thể tháo dỡ và di chuyển, đơn vị bồi thường lập dự toán, gửi cơ quan chuyên môn cấp xã thẩm định, trình Chủ tịch UBND cấp xã quyết định.

Tại Điều 4, dự thảo bổ sung Điều 28 về điều khoản chuyển tiếp. Theo đó:

Trường hợp đã được UBND TP Hà Nội chấp thuận chính sách hỗ trợ khác, không trái với Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn, thì Chủ tịch UBND cấp xã căn cứ chính sách đó để phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Các trường hợp đang xử lý theo quy định tại Điều 108 Luật Đất đai mà chưa hoàn tất, Chủ tịch UBND cấp xã tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành.

Việc mở rộng thẩm quyền cho UBND cấp xã cho thấy xu hướng phân cấp rõ rệt trong lĩnh vực quản lý đất đai, tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, dự thảo cũng cụ thể hóa quy trình kỹ thuật, đảm bảo tính minh bạch, đồng bộ và sát thực tiễn triển khai.

Căn cứ pháp lý quy định rõ thẩm quyền cấp xã trong quản lý đất đai

Không chỉ tại dự thảo sửa đổi Quyết định 56/2024/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội, mà theo Điều 15 Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ban hành ngày 12/6/2025, Chủ tịch UBND cấp xã được giao nhiều trách nhiệm cụ thể trong công tác quản lý nhà nước về đất đai.

Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước đối với các nội dung được quy định tại Luật Đất đai 2024, gồm:

Tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc theo điểm đ khoản 2 Điều 87 và khoản 3 Điều 88 Luật Đất đai;

Tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất theo điểm b khoản 7 Điều 87 và khoản 3 Điều 89;

Tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định trưng dụng đất theo khoản 5 Điều 90;

Tham gia Hội đồng thẩm định bảng giá đất (khoản 1 Điều 161) và làm Chủ tịch Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể cấp xã (khoản 3 Điều 161);

Tổ chức thực hiện cưỡng chế thi hành quyết định giải quyết tranh chấp đất đai theo khoản 4 Điều 236;

Phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai tại địa phương theo điểm a khoản 1 Điều 241.

Ngoài ra, Chủ tịch UBND cấp xã còn được giao nhiệm vụ theo quy định tại Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, bao gồm:

Tham gia Hội đồng xác định mức bồi thường thiệt hại do trưng dụng đất gây ra (khoản 3, khoản 4 Điều 29);

Tham gia Ban Chỉ đạo cấp xã về trưng dụng đất (khoản 1 Điều 67).

Như vậy, khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, Chủ tịch UBND cấp xã có thể được giao thẩm quyền ra Quyết định cưỡng chế thu hồi đất, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện trong một số nội dung then chốt về quản lý, sử dụng đất đai tại cơ sở. Đây là bước đi phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền trong tổ chức chính quyền địa phương, góp phần rút ngắn quy trình và tăng hiệu quả thực thi pháp luật.

×