Bình luận
0
Đầu tháng 7 thời tiết nắng nóng gay gắt nhưng khi bước vào không gian của ngôi nhà cổ của Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến ở làng Vị Hạ, xã Trung Lương, chúng tôi cảm thấy rất dễ chịu. Làng Vị Hạ tục còn gọi là làng Và vốn là quê nội của nhà thơ Nguyễn Khuyến.
Từ chiếc cổng cổ kính dẫn vào vườn Bùi với căn nhà gỗ được xây dựng theo lối cổ, phía trước là sân gạch rộng có 2 cây nhãn già to cổ thụ (hơn 2 người ôm) rất xanh mát, bình yên.
Ông Nguyễn Thanh Tùng hơn 80 tuổi là hậu duệ đời thứ 5 của cụ Nguyễn Khuyến kiêm luôn vai trò ‘hướng dẫn viên’, kể cho chúng tôi nghe các câu chuyện liên quan đến lịch sử của ngôi nhà cổ đặc biệt này.
Theo ông Tùng, cụ Tam nguyên Yên Đổ (tức nhà thơ Nguyễn Khuyến) sinh năm 1835, mất năm 1909. Ban đầu nhà thơ có tên là Nguyễn Thắng, hiệu là Quế Sơn, tự Miễn Chi. Cụ sinh ở quê mẹ, làng Hoàng Xá, huyện Ý Yên (tỉnh Nam Định) nhưng lớn lên và sống chủ yếu ở quê cha, làng Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Xuất thân trong một gia đình nhà Nho nghèo (cha ông đỗ ba khóa tú tài, làm nghề dạy học), bản thân Nguyễn Khuyến thông minh, chăm học và học giỏi.
Bên trên lối cổng và ngôi nhà cổ có khắc 3 chữ Nho xưa. Theo ông Tùng, 3 chữ nho trên là "Môn Tử Môn" có nghĩa là lối ra vào của học trò. Đây là lời răn dạy nghiêm khắc về đạo làm trò của cụ Nguyễn Khuyến. Trước khi vào nhà thầy cho dù là quan lớn hay thứ dân đều phải đúng lễ nghĩa, xuống ngựa, xuống xe đi bộ vào viếng thầy.
Năm 1864, Nguyễn Khuyến đỗ đầu thi Hương (Giải nguyên) ở trường Nam Ðịnh; năm 1871, ông đỗ Hội nguyên và tiếp tục thi Ðình đỗ Ðình nguyên. Từ đó, người ta gọi ông là “Tam nguyên Yên Ðổ” (tức người đỗ đầu ba kỳ thi làng Yên Đổ).
Nguyễn Khuyến làm quan ở nội các Huế, rồi làm Đốc học Thanh Hóa, Án sát Nghệ An, rồi Biện lý Bộ Hộ,... Thời gian ông ra làm quan, Pháp đánh chiếm sáu tỉnh Nam Kỳ và tiến đánh ra miền Bắc. Sống giữa bối cảnh nước mất nhà tan, các phong trào đấu tranh yêu nước bị dập tắt, nhiều kẻ làm tay sai cho thực dân, Nguyễn Khuyến không thể làm được gì để thay đổi thời cuộc nên xin từ quan về làng Vị Hạ dựng nhà, dạy học, làm thơ cho đến khi mất năm 1909.
Khu nhà cụ Nguyễn Khuyến được dựng theo lối kiến trúc: Ngoài là nhà đại tế, trong là hậu cung. Nhà đại tế gồm 7 gian, xây gạch, lợp ngói và có 4 hàng cột. Hậu cung được làm bằng gỗ, theo kiến trúc đồng bằng Bắc Bộ.
"Ngôi nhà cổ của cụ đặc biệt ở chỗ, có lưỡng long chầu nguyệt, 9 bậc đặt ở dưới đất. Bình thường, hình lưỡng long chầu nguyệt hay được đặt ở trên nóc nhà", ông Tùng-hậu duệ của nhà thơ Nguyễn Khuyến giới thiệu.
Lý giải về điều này, ông Tùng hồ hởi cho biết, ngày xưa, cụ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến giải thích với các chức sắc rằng làm vậy để tránh nắng hướng đông và hướng tây. Thế nhưng, lý do ban đầu của cụ lại hoàn toàn khác.
"Cụ Nguyễn Khuyến để lưỡng long chầu nguyệt ở dưới đất nhằm ám chỉ vua nhà Nguyễn bán nước nên không cho cưỡi lên đầu rồng, chỉ chầu đằng trước nhà thôi", ông Tùng chia sẻ.
Bước qua cổng vào là nhà tiếp khách của cụ Nguyễn Khuyến. Ban đầu nhà có lưỡng long chầu nguyệt và 9 bậc thềm nhưng từ năm 2004, khi được tôn tạo lạ, gian nhà này chỉ còn lại 3 bậc.
Trong hậu cung vẫn lưu giữ hòm sách và ống quyển (ống dùng để chứa giấy thi và bài thi của thí sinh xưa) từ ngày cụ Nguyễn Khuyến còn dùi mài kinh sử.
"Đối với tôi và con cháu, ngôi nhà cổ này là nơi linh thiêng nhất. Bởi lẽ, đây là nơi thờ của cụ và cũng là nơi để lưu giữ những kỷ vật mà cụ Nguyễn Khuyến để lại", ông Tùng bộc bạch
Phía sau là hậu cung, nơi thờ cụ Nguyễn Khuyến, ngôi nhà cổ này vẫn được giữ nguyên bản lối kiến trúc nhà ở đồng bằng Bắc bộ truyền thống cho đến ngày hôm nay.
Cửa vào hậu cung là cửa bức bàn - loại cửa phổ biến trong các ngôi nhà truyền thống ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ xưa.
Ngói gian hậu cung là loại vảy cá đỏ đất nung thường thấy ở các ngôi nhà xưa ở miền Bắc.
Ông Tùng lên hương cho du khách, học sinh trong vùng đến thắp, tưởng nhớ cụ Nguyễn Khuyến. "Đối với tôi và con cháu, ngôi nhà cổ này là nơi linh thiêng nhất. Bởi lẽ, đây là nơi thờ của cụ và cũng là nơi để lưu giữ những kỷ vật mà cụ Nguyễn Khuyến để lại", ông Tùng bộc bạch
Lư hương trên ban thờ cụ Nguyễn Khuyến là cổ vật quý mà vua nhà Mạc đã ban cho tổ đời thứ 10 của cụ Nguyễn Khuyến. Trên thân bát hương khắc 4 chữ Nôm và có biểu tượng hình rồng, phượng, tượng trưng cho sự cao quý. "Lư hương và đôi rồng nạm ngọc là 2 cổ vật quý đã từng bị trộm lấy đi và thất lạc nhiều năm mới được trả về được chúng tôi đưa lên thờ cụ", ông Tùng tiết lộ.
Bức cuốn thư cả trăm năm tuổi treo ngay cửa ra vào là món quà mà cụ Dương Khuê - bạn thân cụ Nguyễn Khuyến tặng tỏ lòng tôn phục Nguyễn Khuyến vì ông đỗ đầu cả ba khoa thi Hương, thi Hội, thi Đình và giành bảng vàng tiến sĩ năm 1871.
Trong gian hậu cung còn có tù trưng bày, giới thiệu các kỷ vật của cụ Nguyễn Khuyến và bằng công nhận ngôi nhà là Di tích lịch sử cấp quốc gia do Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) trao cho gia đình năm 1991.
Trong ngôi nhà cổ còn lưu giữ nhiều hình ảnh, kỷ vật của cụ Nguyễn Khuyến trong kỳ thi và lễ xướng danh khóa thi năm xưa.
Sau kỳ thi Tân Mùi (1872) cụ đã đỗ đầu 3 khoa, vua Tự Đức ban cho cụ hai tấm bảng “Ân tứ vinh quy” và “Nhị giáp tiến sĩ” để cụ trở về quê hương vinh quy bái tổ. Hiện vật nay vẫn còn được lữu giữ cẩn thận tại ngôi nhà cổ của cụ tại làng Vị Hạ, xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Bể nước cung cấp nguồn nước sạch cho gia đình cụ Nguyễn Khuyến ngày trước và hiện nay.
Con lạch trước cửa ngôi nhà tiếp khách của cụ Nguyễn Khuyến tượng trưng cho cây bút lông...
Ao nước bên cạnh con lạch tượng trung cho nghiên mực của các nhà nho xưa. Theo ông Tùng, cụ Nguyễn Khuyến giỏi về địa lý - phong thủy nên tính toán cho đào 1 cái ao và 1 con lạch cạnh nhau. Cụ mệnh Hỏa, trấn trạch 2 thủy 1 hỏa để cân bằng âm dương.(Trước đây, ao rộng 1,3 mẫu nhưng do nhiều lý do hiện giờ ao chỉ còn diện tích khoảng 6 sào Bắc Bộ).
Bên vườn Bùi còn lưu giữ một bia đá khắc bài "Thu Điếu" của nhà thơ Nguyễn Khuyến bằng chữ Nôm, chữ Quốc ngữ và tiếng Anh. Ông Tùng cho hay: Các sáng tác của cụ Nguyễn Khuyến hầu hết được làm sau lúc từ quan, hiện còn khoảng hơn 400 bài, gồm thơ, văn, câu đối bằng chữ Hán và chữ Nôm. Đáng kể hơn hết là “Quế Sơn thi tập” khoảng 200 bài thơ bằng chữ Hán. Sáng tác của Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến chủ yếu xoay quanh ba nội dung: Bộc bạch tâm sự của mình; viết về con người, cảnh vật và cuộc sống ở quê hương - một vùng đồng chiêm nghèo ở Bắc Bộ; chế giễu, đả kích những kẻ tham lam, ích kỷ, cơ hội lúc bấy giờ...
Ông Nguyễn Thanh Tùng hơn 80 tuổi là hậu duệ đời thứ 5 của cụ Nguyễn Khuyến cho biết, trung bình mỗi năm ngôi nhà cổ của cụ Nguyễn Khuyến đón tiếp hàng nghìn lượt khách du lịch, học sinh tại các tỉnh, thành khắp cả nước đến thắp hương, thăm quan, chiêm ngưỡng cảnh quan, không gian, cổ vật quý...
Đường dây lô đề hoạt động tinh vi, giao dịch gần 10 tỷ đồng vừa bị Công an TP Đà Nẵng triệt phá, nhiều đối tượng liên quan bị tạm giữ để điều tra.
Chia sẻ
Việc chính thức ra mắt Sala Sales Gallery cùng các dự án thế hệ mới không chỉ đánh dấu bước chuyển mình của Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Quốc tế THISO (thành viên Tập đoàn THACO) mà còn cho thấy nỗ lực hoàn thiện hệ sinh thái đô thị tích hợp tại lõi trung tâm Thủ Thiêm.
Chia sẻ
Vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La, xe khách chở 26 người lao xuống vực sâu, đến giờ đã có thêm 1 người tử vong và hàng chục người bị thương đang được cứu chữa.
Chia sẻ
Liên quan vụ nữ sinh ở Vĩnh Long bị tông tử vong, cựu Phó Viện trưởng Viện KSND và Kiểm sát viên Viện KSND huyện Trà Ôn cũ bị khởi tố về tội “Không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội”. Với tội danh này, các bị can có thể đối mặt mức hình phạt nào?
Chia sẻ
U17 Việt Nam vừa đoạt chức vô địch giải U17 Đông Nam Á 2026 và đang tự tin hướng tới VCK U17 châu Á 2026 với đội hình gồm nhiều cầu thủ tài năng, được đào tạo bài bản.
Chia sẻ
Một bác sĩ của Bệnh viện Đà Nẵng đã kịp thời thực hiện hồi sinh tim phổi, cứu sống người đàn ông hơn 50 tuổi bị ngưng tim đột ngột khi đang chơi thể thao.
Chia sẻ
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Phạm Văn Hải về hành vi Giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.
Chia sẻ
Sầu riêng Đắk Lắk bước vào giai đoạn nuôi trái với nhiều tín hiệu tích cực. Nhờ áp dụng quy trình chăm sóc đồng bộ, có sự đồng hành kỹ thuật từ Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại Xuất nhập khẩu Nông Hóa Xanh, nhiều nhà vườn đang nâng cao tỷ lệ đậu trái, giảm chi phí và hướng tới một vụ được mùa, được giá.
Chia sẻ
Sự kết hợp giữa thiết kế ấn tượng cùng các tính năng an toàn vượt trội và chi phí sở hữu dễ tiếp cận đang giúp VinFast Amio trở thành “lựa chọn quốc dân” mới của các bậc phụ huynh dành cho con em trong độ tuổi học sinh. Nếu mua ngay trong tháng 4, giá lăn bánh sau ưu đãi của mẫu xe này chỉ còn khoảng 12 triệu đồng.
Chia sẻ
Từ những cọc tiêu khảo sát cô đơn giữa sóng nước đến một đại công trường rực sáng ánh đèn xuyên đêm. Từ những ánh mắt hoài nghi đến tiếng thốt lên đầy thán phục. Chỉ 1 năm sau ngày khởi công, siêu đô thị Vinhomes Green Paradise Cần Giờ đang hiện hữu ngày càng rõ nét, trở thành câu chuyện đầy cảm hứng về tốc độ thi công thần tốc và uy tín của thương hiệu phát triển bất động sản hàng đầu Việt Nam.
Chia sẻ
Với khả năng tiết kiệm chi phí sở hữu và vận hành, VinFast Limo Green được đánh giá là khoản đầu tư sinh lời “siêu tốc” cho các tài xế dịch vụ.
Chia sẻ
Sự giao thoa giữa thực cảnh kỵ binh hùng hậu, công nghệ Mapping 3D kỳ ảo và bản phối Rock bùng nổ hứa hẹn biến concert Quốc gia - "Âm vang Tổ quốc" thành siêu đại nhạc hội, định nghĩa lại khái niệm nghệ thuật chính luận Việt Nam.
Chia sẻ
Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Tuyên Quang vừa thi hành kỷ luật Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình số 01 Nguyễn Ngọc Trí bằng hình thức Khiển trách.
Chia sẻ
Trong ngày đầu kỳ nghỉ lễ, toàn tỉnh Quảng Ninh đón hơn 160.000 lượt du khách, tổng doanh thu ước đạt 496 tỷ đồng.
Chia sẻ
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia thực phẩm cho rằng, việc lò sản xuất 2.800 tấn mì tươi tẩm hàn the, thuỷ linh lỏng âm thầm đầu độc cơ thể người, có thể gây tổn thương gan, thận, làm suy nhược cơ thể, và có thể làm sa sút trí tuệ, rối loạn tâm thần...
Chia sẻ
Cục Hàng không Việt Nam vừa đề nghị Bộ Xây dựng phê duyệt Quy hoạch Cảng hàng không Buôn Ma Thuột thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Chia sẻ
Chỉ với mưu kế nhỏ, Tào Tháo đã dễ dàng chia rẽ được mối quan hệ ngày càng khăng khít của Lã Bố và Lưu Bị.
Chia sẻ
Các nước châu Âu có thể phải đối mặt với sự trả đũa của Nga vì ủng hộ Ukraine, theo tuyên bố của Armando Mema, một thành viên của đảng Liên minh Tự do Phần Lan.
Chia sẻ
Xe khách 26 chỗ, có 25 người trên xe lao xuống vực thuộc địa bàn xã Văn Hồ (Sơn La) gây hậu quả nghiêm trọng với 1 người tử vong và nhiều người bị thương.
Chia sẻ
Sáng 26/4, trao đổi với phóng viên Dân Việt, ông Nguyễn Văn Văn, Chủ tịch UBND xã Cô Tô (tỉnh An Giang) cho biết, các lực lượng chức năng đã nỗ lực xuyên đêm để khống chế và dập tắt hoàn toàn vụ cháy rừng tràm tại tiểu khu 26. Hiện, lực lượng túc trực vẫn đang tiếp tục xử lý các gốc than cháy ngún để đảm bảo an toàn tuyệt đối. Nguyên nhân bước đầu xác định khả năng do người dân ở các khu vực sản xuất lúa lân cận đốt rơm rạ, khiến tàn lửa theo gió bay vào rừng gây cháy lan.
Chia sẻ
Sáng nay (26/4), tại vùng đất Khổng Lào (Lai Châu), UBND tỉnh Lai Châu đã long trọng khai mạc Lễ hội Then Kin Pang năm 2026. Đây không chỉ là ngày hội của đồng bào Thái, mà còn là không gian hội tụ sắc màu văn hóa của các tỉnh Tây Bắc.
Chia sẻ
Khám phá lá khoai lang - loại rau trường thọ giúp sạch ruột, bổ dạ dày, và tăng cường miễn dịch. Chỉ vài ngàn đồng cho nhiều món ngon!
Chia sẻ
Lũy kế giải ngân vốn đầu tư công từ đầu năm đến hết ngày 31/3/2026 mới chỉ đạt vỏn vẹn 4,2% kế hoạch đã phân bổ. Bộ Tài chính cho rằng Bộ Xây dựng, VEC, các địa phương là cơ quan chủ quản, cơ quan có thẩm quyền của dự án có trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ nếu không hoàn thành kế hoạch giải ngân 2026.
Chia sẻ
Biển người từ khắp mọi miền đất nước đổ về Đền Hùng trong ngày Giỗ Tổ. Giữa dòng người đông đúc, ai nấy đều thành kính hướng về cội nguồn, tưởng nhớ các Vua Hùng, những người đã có công dựng nước. Nhiều người vượt hàng trăm km về Đền Hùng dâng hương trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương.
Chia sẻ
Sau những tuần giao dịch đầy biến động, giá vàng tuần từ 19 - 25/4 đã ghi nhận xu hướng giảm sâu và mất mốc 170 triệu đồng/lượng, khiến nhà đầu tư đu đỉnh lỗ hơn 20 triệu đồng. Còn nhà đầu tư mua vàng đầu tuần, đến cuối tuần lỗ gần 6 triệu đồng.
Chia sẻ
Ukraine đã ghi nhận sự sụt giảm của lực lượng Nga trong việc sử dụng các UAV tấn công đắt tiền. Hiện quân đội Nga đang chuyển hướng sang các hệ thống giá rẻ hơn như drone “Molniya”, theo ông Serhii “Flash” Beskrestnov – cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine.
Chia sẻ
Giám đốc Công ty Bất động sản Thuận Thành bị Cơ quan điều tra Bộ Quốc phòng khởi tố với cáo buộc lừa đảo huy động vốn tại dự án Khu nhà ở Binh đoàn 12 và trước đó, vị này đã bị phạt 18 năm tù trong một vụ án khác.
Chia sẻ
Chia sẻ về tâm huyết hơn hai thập kỷ gắn bó với bóng đá Việt Nam, Chủ tịch CLB HAGL - ông Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) đã nhấn mạnh triết lý phát triển bền vững phải luôn bắt đầu từ việc ươm mầm tài năng.
Chia sẻ
Nhóm ngành Kinh doanh và Quản lý chiếm vị thế áp đảo, bỏ xa nhóm ngành còn lại có thể cho thấy nhóm ngành này tiếp tục là "vùng xanh" an toàn nhưng nhưng cũng đối mặt với tỷ lệ cạnh tranh gay gắt nhất.
Chia sẻ
Tối 25/4, lễ hội ánh sáng 3D mapping cầu nguyện hòa bình thế giới đã mang đến một không gian nghệ thuật linh thiêng hào hùng tại Bảo tháp Mandala Tây Thiên (Phú Thọ).
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Trần Quang
