“Cú hích” chuyển đổi kép và kỳ vọng siêu đô thị xanh năm 2050

Cuối tháng 11/2025, Diễn đàn Kinh tế Mùa thu (tiền thân là Diễn đàn Kinh tế TPHCM) đã đánh dấu một bước ngoặt chưa từng có: Lần đầu tiên WEF đồng tổ chức một sự kiện quốc tế quan trọng tại Việt Nam.

Tại đây, TPHCM và WEF đã chính thức ký kết Tuyên bố chung về thúc đẩy sản xuất thông minh và công nghiệp có trách nhiệm. Thỏa thuận này không chỉ kết nối thành phố vào mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu mà còn định vị TPHCM là hình mẫu hợp tác tiên phong giữa Việt Nam và WEF trong việc định hình các mô hình công nghiệp bền vững cho các nước đang phát triển.

Chuyển đổi xanh: Gam xanh tại TPHCM tiệp với màu xe đạp và lối sống xanh. Ảnh: Q. Thanh

Cột mốc không thể nào quên được đối với TPHCM là tại diễn đàn, lần đầu tiên TPHCM và WEF đã ký Tuyên bố chung về sáng kiến thúc đẩy sản xuất thông minh và chuyển đổi công nghiệp có trách nhiệm tại Việt Nam. Dấu mốc này không chỉ giúp gắn kết Việt Nam với mạng lưới đổi mới toàn cầu mà còn là một sáng kiến hợp tác tiên phong giữa Việt Nam và WEF trong lĩnh vực chuyển đổi sản xuất thông minh tại các nước đang phát triển.

Từ cột mốc này, TPHCM bước vào mạng lưới đổi mới sản xuất toàn cầu với vai trò chủ động, góp phần định hình các mô hình công nghiệp tiên tiến phục vụ quá trình phát triển xanh và bền vững của quốc gia trong giai đoạn mới.

"Thỏi nam châm" thu hút 2,9 tỷ USD vốn FDI

Quyết tâm thực hiện chuyển đổi kép của lãnh đạo thành phố đã nhanh chóng chuyển hóa thành những con số thực tế. Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, TPHCM ghi nhận con số kỷ lục: Gần 2,9 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng ký, tăng mạnh 220% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, chất lượng dòng vốn có sự thay đổi rõ rệt. Theo ông David Jackson, Tổng Giám đốc Avison Young Việt Nam, các nhà đầu tư quốc tế hiện nhìn nhận TPHCM bằng một nhãn quan khác. Dòng vốn đổ vào không chỉ là tài chính thuần túy mà còn mang theo các công nghệ xanh, giải pháp số và tư duy đổi mới sáng tạo từ những tập đoàn hàng đầu thế giới.

Sự lạc quan của các chuyên gia quốc tế hoàn toàn có cơ sở thực tế khi nhìn vào lộ trình thực thi bài bản mà thành phố đang theo đuổi.

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM, cho biết TPHCM đã xác lập 49 giải pháp chiến lược và 48 dự án trọng điểm. Đây chính là bộ khung để hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2050, đưa TP.HCM trở thành một siêu đô thị cảng biển, trung tâm tài chính quốc tế dẫn đầu khu vực về kinh tế xanh và phát thải thấp.

Trong hành trình hướng tới Net Zero 2050 của cả nước, TPHCM không chỉ thay đổi công nghệ mà còn thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại. Kế hoạch này được cụ thể hóa bằng 5 mục tiêu cốt lõi, nơi kinh tế xanh không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn là động lực tăng trưởng mới.

Theo ông An, TPHCM cam kết nâng cao chất lượng môi trường sống, bảo vệ hệ sinh thái ven sông Sài Gòn và tăng khả năng chống chịu trước các biến đổi khí hậu khắc nghiệt như ngập lụt hay xâm nhập mặn. Đáng chú ý, chuyển dịch này còn mang tính nhân văn sâu sắc khi đảm bảo sự công bằng, để mọi tầng lớp cư dân và ngành kinh tế đều có thể tiếp cận cơ hội từ nền kinh tế mới, đồng thời xác lập vị thế của thành phố như một trung tâm đổi mới sáng tạo “xanh”.

Dữ liệu là "tiền tệ mới" trong nền kinh tế xanh

Ông An cho biết danh mục 48 dự án dự kiến thực hiện trong 10 năm tới đã được phân bổ khoa học trên nhiều lĩnh vực then chốt. Dẫn đầu về quy mô là hạ tầng đô thị và giao thông với 8 dự án cho mỗi lĩnh vực, song hành cùng các dự án về năng lượng, công nghiệp và nông nghiệp xanh. Điểm độc đáo của kế hoạch này chính là sự giao thoa giữa “xanh” và “số”, thể hiện qua các dự án đột phá về chuyển đổi số và tài chính xanh.

Với 49 giải pháp quản trị được chia đều cho 11 trụ cột, TPHCM kỳ vọng sẽ đảm bảo mỗi đồng vốn đầu tư đều được bảo chứng bằng dữ liệu minh bạch và hạ tầng thực thi tương xứng, tạo nên một hệ sinh thái cộng hưởng giữa khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, ông An nhấn mạnh.

Bài toán tài chính cho “bản giao hưởng” này cũng đi kèm với giải pháp tài chính dự kiến để thực hiện, với dự toán nguồn lực lên tới 900.000 tỷ đồng cho giai đoạn 10 năm tới. Trong cơ cấu huy động vốn này, ngân sách nhà nước chỉ đóng vai trò là “vốn mồi” chiếm khoảng 20%. Và 80% còn lại, tương đương hơn 700.000 tỷ đồng, sẽ được khơi thông từ các nguồn lực xã hội và định chế tài chính quốc tế. Đây là lúc các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98 của Quốc hội dành riêng cho TPHCM sẽ phát huy tác dụng, tạo đòn bẩy để thu hút dòng tiền từ các quỹ đầu tư xanh toàn cầu đang tìm kiếm những điểm đến bền vững.

Một trong những điểm sáng công nghệ của lộ trình này là sáng kiến xây dựng “Hồ dữ liệu xanh” và bảng điều khiển thông minh Dashboard ESG. Hệ thống này cho phép theo dõi các chỉ số về Môi trường, Xã hội và Quản trị của toàn thành phố theo thời gian thực.

Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM nhấn mạnh: "Đến cuối năm 2028, khi cổng dữ liệu mở vận hành, sự minh bạch sẽ trở thành một loại tiền tệ mới bảo đảm cho các giao dịch trên sàn tín chỉ carbon".

×