El Mencho: Từ cảnh sát thành trùm ma túy khét tiếng nhất hành tinh và cái chết làm rung chuyển Mexico

Học sinh bỏ học thành cảnh sát, rồi lại thành ông trùm tội phạm khét tiếng

Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, được thế giới biết đến với cái tên El Mencho, là một trong những trùm ma túy khét tiếng nhất trong lịch sử tội phạm thế giới. Hắn sinh ngày 17/7/1966 tại khu vực nông thôn nghèo Aguililla của bang Michoacán – nơi được mệnh danh “cái nôi” của các hoạt động buôn lậu ở Mexico.

Sinh trưởng trong môi trường phức tạp như vậy dường như đã định sẵn tương lai của El Mencho: Một học sinh bỏ học, làm việc trong những vườn trồng trái cây đến kẻ đứng đầu một đế chế ma túy tàn bạo, gây chấn động cả hai bờ biên giới Mexico - Mỹ.

El Mencho từng sang Mỹ từ những năm 1980 với tư cách lao động nhập cư và sớm vướng vào các hoạt động buôn bán ma túy để kiếm sống. Trong thời gian ở California, El Mencho bị bắt nhiều lần vì các tội nhỏ liên quan đến ma túy và hàng hóa bị đánh cắp, rồi bị kết án và ngồi tù ở Mỹ trước khi bị trục xuất về Mexico đầu những năm 1990.

Lạ đời hơn, sau khi trở về quê hương, El Mencho từng làm cảnh sát ở bang Jalisco, một công việc mà ít ai có thể ngờ lại thuộc về người đàn ông sau này sẽ trở thành một trong những tội phạm bị truy nã gắt gao nhất hành tinh.

Sau khi rời ngành cảnh sát, El Mencho nhanh chóng lấn sân vào thế giới tội phạm có tổ chức. Hắn gia nhập Milenio Cartel, một nhóm tội phạm liên quan đến buôn bán ma túy. Ban đầu, hắn là một sát thủ cừ khôi, sau đó nhanh chóng thăng tiến trở thành chỉ huy lực lượng vũ trang, trước khi quyết tâm “ra riêng” và xây dựng quyền lực riêng cho mình.

Thập niên 2000 là thời điểm hỗn loạn của các nỗ lực triệt phá các băng đảng ma túy (Cartel) bạo lực ở Mexico. Sau khi các thủ lĩnh của Milenio Cartel bị bắt hoặc bị tiêu diệt, El Mencho cùng đồng minh của mình thành lập Cartel de Jalisco Nueva Generación (CJNG) vào khoảng năm 2009 tại bang Jalisco – một trung tâm buôn lậu ma túy chiến lược, nơi có cảng biển và các tuyến đường chính dẫn vào Mỹ.

Trong những năm tiếp theo, CJNG dưới sự lãnh đạo của El Mencho phát triển nhanh chóng, trở thành một trong những tổ chức tội phạm quyền lực nhất Mexico và thế giới, với mạng lưới buôn lậu ma túy xuyên quốc gia, các tuyến đường vận chuyển đến Mỹ, Canada, châu Âu và châu Á.

Chỉ trong vài năm, CJNG không còn đơn thuần là một tổ chức buôn bán cocaine hay methamphetamine – mà băng đảng ma túy này đã mở rộng sang fentanyl, một loại thuốc tổng hợp cực kỳ mạnh và là nguyên nhân dẫn đến làn sóng tử vong do quá liều ở Mỹ.

Biệt danh “El Mencho” và cuộc đời bí ẩn, giấu mình trong bóng tối

Trong thế giới ngầm Mexico, cái tên Nemesio Rubén Oseguera Cervantes hiếm khi được nhắc đến đầy đủ. Người ta gọi hắn bằng một biệt danh ngắn gọn nhưng đầy ám ảnh: El Mencho.

Biệt danh El Mencho bắt nguồn từ cách rút gọn tên thật của ông trùm băng đảng ma túy Mexico. Trong thế giới cartel Mexico, việc có một biệt danh không chỉ là truyền thống mà còn là cách tạo dựng danh tính quyền lực và sự sợ hãi.

Khác với nhiều trùm ma túy thích phô trương, El Mencho gần như biến mất khỏi ánh đèn truyền thông. Nếu Joaquín Guzmán (El Chapo) từng xuất hiện trong các cuộc phỏng vấn đình đám và thậm chí tìm cách kể lại cuộc đời mình như một kịch bản Hollywood, thì El Mencho chọn chiến lược hoàn toàn trái ngược: ẩn mình tuyệt đối. Số lượng hình ảnh được xác thực của hắn chỉ đếm trên đầu ngón tay. Không có những đoạn video tuyên bố rầm rộ, không những cuộc gặp gỡ báo chí, không những màn “diễn” trước ống kính.

Chính sự im lặng đó khiến hắn trở nên khó nắm bắt hơn bao giờ hết. Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) từng xếp El Mencho vào danh sách truy nã gắt gao nhất, treo thưởng hàng chục triệu USD, nhưng suốt nhiều năm, hắn vẫn bặt vô âm tín. Những tin đồn về sức khỏe suy yếu, về việc hắn đã chết hoặc rút lui, liên tục xuất hiện rồi lại bị phủ nhận bởi các vụ bạo lực mang dấu ấn của Jalisco New Generation Cartel (CJNG) – tổ chức mà hắn cầm đầu.

Cuộc đời riêng tư của El Mencho cũng được che chắn kỹ lưỡng. Hắn ít khi xuất hiện cùng gia đình, dù người ta biết rằng mối quan hệ hôn nhân đã giúp hắn củng cố quyền lực trong thế giới cartel. Không giống nhiều “ông trùm” xây dựng hình ảnh hào nhoáng, El Mencho dường như tin rằng quyền lực thực sự nằm trong sự vô hình.

Chính lối sống ẩn dật đó đã tạo nên một huyền thoại đen tối: một kẻ gần như không tồn tại trên bề mặt xã hội, nhưng lại thao túng cả một đế chế ma túy trị giá hàng tỷ USD trong bóng tối. Và khi hắn cuối cùng bị tiêu diệt trong một chiến dịch quân sự, cái tên El Mencho - từng được thì thầm trong sợ hãi – bỗng chốc bùng nổ trên mọi mặt báo, như một bóng ma vừa bị kéo ra ánh sáng.

"Ông trùm không thể bắt giữ”

Trong nhiều năm, El Mencho nằm trong danh sách những tên trùm ma túy bị truy nã gắt gao nhất của cả Mexico lẫn Mỹ, với phần thưởng lên đến 15 triệu USD do chính phủ Mỹ treo cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ ông ta.

Không chỉ buôn bán ma túy, El Mencho còn được biết đến qua các tài liệu điều tra liên quan đến buôn lậu vũ khí, lãnh đạo mạng lưới sát thủ và gieo rắc bạo lực khắp các vùng miền đất nước Mexico.

Trong quá trình xây dựng CJNG, El Mencho không chỉ tập trung vào buôn bán ma túy mà còn tham gia vào các hoạt động như đòi tiền bảo kê, đánh cắp nhiên liệu, rửa tiền, lừa đảo du lịch và thậm chí sử dụng các chiến thuật quân sự để đối phó với chính quyền lẫn đối thủ.

Mặc dù bị truy lùng quyết liệt, ông ta thường xuyên trốn tránh bằng sự khéo léo, bóp méo dấu vết, lợi dụng các khu vực rừng núi hiểm trở ở Jalisco, Michoacán và các bang lân cận, cũng như dựa vào mạng lưới bảo vệ cứng của mình.

Trong nhiều năm, cơ quan điều tra Mỹ và Mexico không chỉ tìm kiếm ông ta qua các tuyến buôn lậu - từ Mỹ, châu Âu đến các mối liên hệ ở châu Á – mà còn thông qua các chiến dịch theo dõi và bắt giữ các thành viên cấp cao trong CJNG.

Cái chết định mệnh và sự sụp đổ của một tội phạm "huyền thoại"

Ngày 22/2/2026 trở thành một ngày rúng động trong lịch sử an ninh Mexico. Trong một chiến dịch quân sự phối hợp giữa Quân đội Mexico, Lực lượng Vệ binh Quốc gia và các đơn vị đặc nhiệm, cùng với tình báo từ phía Mỹ, lực lượng an ninh phát hiện nơi ẩn náu của El Mencho tại một khu villa xa hoa ở Tapalpa, bang Jalisco – mặc dù đây vốn là một vùng yên bình gắn với du lịch sinh thái.

Theo Reuters, căn biệt thự này từng là sào huyệt an toàn được chọn lọc cẩn thận của El Mencho. Các lực lượng an ninh xác định vị trí dựa trên manh mối từ người tình của El Mencho.

Trong cuộc bao vây, khi lính Mexico tiến vào khu compound, El Mencho cùng các vệ sĩ cố gắng chạy trốn qua vườn sau và rồi bị bắn trọng thương. Hắn ta sau đó được trực thăng đưa tới Mexico City để cấp cứu nhưng tử vong trên đường.

Làn sóng báo thù - Mexico như "nổ tung" vì bạo lực

Tin tức về cái chết của El Mencho không khép lại một chương tội phạm, mang đến cuộc sống yên bình mà ngược lại châm ngòi một làn sóng bạo lực chưa từng có trên khắp Mexico. Hàng loạt vụ nổ súng, đốt xe, chặn đường và các cuộc đối đầu dữ dội với lực lượng an ninh diễn ra tại nhiều bang từ Jalisco, Michoacán, Guanajuato đến Tamaulipas.

Du khách nước ngoài tại những khu du lịch như Puerto Vallarta phải chứng kiến cảnh xe buýt bị thiêu rụi, cửa hàng bị cướp bóc và các tuyến đường chính bị phong tỏa, buộc nhiều hãng hàng không phải hủy chuyến, khuyến cáo hành khách ở lại nơi trú ẩn để đảm bảo an toàn.

Các báo cáo ban đầu cho biết ít nhất hơn 70 người thiệt mạng, trong đó có nhiều thành viên của lực lượng Vệ binh Quốc gia Mexico khi đối đầu với nhóm vũ trang trung thành với El Mencho.

Khi còn sống, không chỉ là một ông trùm buôn lậu ma túy, El Mencho và CJNG còn nổi tiếng với kỹ năng tổ chức xã hội ngầm. Khác với một số cartel khác, CJNG thường xuyên huy động lực lượng vũ trang bán quân sự, sử dụng drone gắn thuốc nổ, súng chống tăng và phương tiện hạng nặng trong các cuộc đối đầu với đối thủ và chính quyền.

Theo các chuyên gia, CJNG dưới thời El Mencho không chỉ là một tổ chức buôn bán ma túy đơn thuần – cartel này còn là một hệ thống quyền lực song hành, vừa gieo rắc sợ hãi bằng bạo lực, vừa thu hút người dân qua các chương trình trợ giúp cộng đồng khi chính phủ thất bại, từ đó tạo nên một mạng lưới xã hội đen phức tạp, có ảnh hưởng sâu rộng ở nhiều vùng Mexico. 

Mặc dù El Mencho đã chết, CJNG không tự động sụp đổ. Nhiều nguồn tin cho rằng các tay súng cấp cao và các thành viên gia đình – như Rubén Oseguera González, con trai El Mencho, từng ở tù tại Mỹ – có thể trở thành ứng viên kế nhiệm. Cá biệt còn có tin đồn về các chỉ huy khu vực đang tranh chấp, nhằm lấp vào khoảng trống quyền lực.

Những nhóm con này có thể biến CJNG thành một liên minh nhiều bộ phận hơn là một tổ chức thống nhất, khiến cuộc chiến giành quyền lực hậu El Mencho có thể đẫm máu không kém thời ông ta nắm quyền.

Cái chết của El Mencho là một dấu mốc lịch sử trong cuộc chiến dài chống ma túy của Mexico – mặc dù đây không chắc là cột mốc kết thúc. Một cái giá vô cùng đắt đã phải trả: không chỉ những sinh mạng đã bị cướp đi, mà còn là một quốc gia luôn phải đối mặt với bạo lực, nỗi sợ và hệ quả của việc một tổ chức tội phạm phát triển mạnh mẽ đến mức có thể thách thức cả chính quyền.

×