HoREA: Không cần thêm “siêu trung tâm” giao dịch bất động sản

Từ góp ý gửi Chính phủ về dự thảo Nghị quyết thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước thành lập, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) cho rằng đề xuất này chưa thật sự phù hợp trong bối cảnh hiện nay.

Theo HoREA, mục tiêu dự thảo việc tạo môi trường giao dịch liên thông, minh bạch là cần thiết. Nhưng việc lập thêm một mô hình hành chính mới lại dẫn đến nguy cơ tăng đơn vị sự nghiệp công lập, kéo theo biên chế và chi ngân sách thường xuyên. Đáng nói, nhiều chức năng dự kiến giao cho Trung tâm đã được thực hiện tại Bộ phận Một cửa, Trung tâm phục vụ hành chính công, văn phòng đăng ký đất đai hay hệ thống công chứng, những thiết chế vốn đã hoạt động ổn định theo Nghị định 118/2025.

Hiệp hội phân tích rằng việc đưa thêm 5 bộ phận nghiệp vụ vào một trung tâm mới từ tiếp nhận hồ sơ giao dịch, thu thuế, cấp giấy chứng nhận cho đến tư vấn, đồng nghĩa với việc tái lập những cấu trúc đang có. Điều này tạo nguy cơ chồng chéo trách nhiệm, phân tán nguồn lực và không phù hợp với yêu cầu tinh gọn bộ máy được nêu tại nhiều Kết luận của Trung ương trong năm 2025.

Ngoài ra, nếu Trung tâm giao dịch đảm nhiệm cả việc thẩm tra, thẩm định pháp lý nguồn cung thì khối lượng công việc sẽ rất lớn, thậm chí vượt chức năng của các cơ quan chuyên môn như Sở Xây dựng. Trong khi đó, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 đã quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong công bố thông tin dự án và sản phẩm trước khi đưa vào kinh doanh; các đơn vị môi giới, tổ chức dịch vụ cũng đã được xã hội hóa mạnh, không cần Nhà nước “ôm” toàn bộ quy trình.

HoREA đề xuất tập trung minh bạch hóa giao dịch, tránh phình bộ máy. Ảnh: Gia Linh

Theo HoREA, vấn đề lớn nhất của thị trường hiện nay không phải thiếu một “trung tâm giao dịch” mới, mà là thiếu quy định buộc chủ đầu tư phải công bố đầy đủ, chính xác thông tin trên hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản trước khi mở bán. Đây lẽ ra phải là điều kiện bắt buộc, nhưng Luật Kinh doanh bất động sản 2023 chưa quy định rõ.

Thực tế, tình trạng giao dịch “giữ chỗ”, “đặt cọc” cho sản phẩm chưa đủ điều kiện pháp lý vẫn diễn ra phổ biến. HoREA chỉ ra rằng luật chỉ giới hạn tỷ lệ đặt cọc 5% đối với nhà ở hình thành trong tương lai đã đủ điều kiện kinh doanh, nhưng lại không có quy định đối với trường hợp sản phẩm chưa đủ điều kiện, tạo kẽ hở để nhiều chủ đầu tư huy động vốn trái phép, thậm chí thu đến 90% giá trị hợp đồng dưới dạng “cọc”.

Bên cạnh đó, các mô hình kinh doanh mới như condotel, sở hữu kỳ nghỉ, phân lô bán nền ngoài dự án… vẫn chưa có hành lang pháp lý để bảo vệ khách hàng. Nhiều vụ lừa đảo, dự án chậm tiến độ, không giao nhà đúng cam kết tiếp tục xảy ra vì thiếu quy định ràng buộc trách nhiệm của chủ đầu tư và thiếu chế tài minh bạch thông tin.

HoREA cũng đề nghị bổ sung khung xử phạt mạnh đối với hành vi không công bố hoặc công bố sai thông tin. Đây là điểm mấu chốt bảo đảm mọi giao dịch được kiểm soát qua hệ thống chính thức, hạn chế tình trạng “thổi giá”, “bán lúa non”, giao dịch ảo.

Qua đó, ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch HoREA kiến nghị chưa nên triển khai thí điểm Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước thành lập. Thay vào đó, cần sớm sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, nhằm tăng minh bạch, lành mạnh hóa thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chủ đầu tư và các bên tham gia giao dịch.

×