Kiểm tra khí thải xe động cơ diesel: Phó Cục Đăng kiểm "bác bỏ" nhiều đề xuất

Động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ là không chính xác

Ông An cho biết, phương pháp kiểm tra khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa thành tiêu chuẩn từ năm 1991. Được áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gần 30 năm nay.

"Đây là phương pháp chuẩn mực trên thế giới để đánh giá độ mờ khói của xe diesel lưu hành", ông An cho biết.

Theo ông An, phương pháp này đã được quy định tại: Quy định UNECE R24 của Liên Hợp Quốc; Chỉ thị 2014/45/EU của Châu Âu; Tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc. Tổ chức Kiểm định ô tô quốc tế (CITA) cũng có Khuyến nghị số 1 về kiểm định xe hạng M, N và O, trong đó có phương pháp đo khí thải động cơ cháy do nén bằng chu trình gia tốc tự do; các quốc gia trong khu vực ASEAN, Đông Nam Châu Á như Malaysia, Indonesia, Philippines ... đều thực hiện phương pháp đo khí thải động cơ cháy do nén bằng chu trình gia tốc tự do.

"Với quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ là chưa chính xác", ông An khẳng định.

Ông An lý giải: "Đặc thù của mọi động cơ diesel là điều khiển tốc độ qua lượng nhiên liệu phun. Do đó, 100% động cơ diesel (kể cả sử dụng bơm cao áp cơ khí PE, VE sản xuất từ các thập niên trước) bắt buộc phải được nhà sản xuất trang bị Bộ điều tốc (Governor)".

"Bộ điều tốc này có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt đến tốc độ thiết kế tối đa để bảo vệ lốc máy. Vòng tua tối đa này hoàn toàn nằm trong giới hạn chịu đựng an toàn của vật liệu do nhà sản xuất thiết kế", ông An nhấn mạnh.

"Bác bỏ" chỉ đạp ga đến 2.000 - 3.000 vòng/phút

Đối với kiến nghị chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình (tương đương 2.000 - 3.000 vòng/phút) đối với xe thế hệ cũ

Ông An cho rằng: "Cục Đăng kiểm không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận do kiến nghị chưa phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ".

Thứ nhất, có sự khác biệt hoàn toàn về nguyên lý giữa động cơ Diesel và động cơ Xăng: Động cơ xăng kiểm soát vòng tua bằng bướm ga (lượng không khí), trong khi động cơ diesel kiểm soát vòng tua hoàn toàn bằng lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt. Việc áp dụng phương pháp đo của động cơ xăng (đạp giữ ga ổn định ở 2000-3000 vòng/phút) sang động cơ diesel là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng.

Thứ hai, có sự nhầm lẫn về mặt kỹ thuật giữa trạng thái có tải (lưu thông trên đường) và không tải (khi kiểm định): Thực tế khi xe chở hàng nặng, leo dốc (có tải), người lái xe chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000 - 3.000 vòng/phút.

Tuy nhiên, khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm (trạng thái không tải, không gài số), động cơ không phải chịu lực cản. Nếu đăng kiểm viên (ĐKV) chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000 - 3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp.

Thứ ba, nhiệm vụ quan trọng nhất của công tác kiểm định là kiểm soát việc đảm bảo an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, phát hiện ra các lỗi, hư hỏng của phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Trong các lỗi của động cơ diesel có bao gồm cả lỗi của động cơ gây ra phát thải cao nhất tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình đạp ga tăng tốc động cơ.

Theo ông An, nếu chỉ đạp ga đến 2.000 - 3.000 vòng/phút khi không tải, sẽ không bao giờ kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa từ bơm cao áp, lượng khói đen sinh ra là sạch giả tạo, không phản ánh đúng thực tế phát thải của xe khi chịu tải nặng trên đường, không phát hiện ra trường hợp xe bị lỗi động cơ gây ra phát thải lớn nhất tại số vòng quay cao hơn.

Bên cạnh đó, việc giữ ga ổn định trong vòng tua này cũng rất khó, phụ thuộc vào thao tác của người thực hiện kiểm tra, dễ gây sai lệch kết quả kiểm tra giữa các lần đo làm giảm tính khách quan, độ tin cậy của phép đo.

Việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này sẽ dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp …, làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải và vô hiệu hóa mục tiêu bảo vệ môi trường của Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg ngày 28/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ.

×