Bình luận
0
Cuốn sách “Làng Phong Lai xưa và nay” (NXB Thanh Hóa, 2022) dày 200 trang đã dựng lại một bức tranh khá toàn diện, hệ thống về quá trình hình thành và phát triển của làng từ quá khứ đến hiện tại.
Theo tục truyền, làng Phong Lai ngày nay được hình thành từ đầu triều Đinh, do một nhóm dân cư ngoài Bắc chạy loạn 12 sứ quân vào đây khai hoang lập nghiệp.
Lúc đầu có tên là trang Cổ Duệ (cổ là lâu, duệ là đời) với ý nghĩa là con cháu của những dòng họ đã sinh sống lâu đời trên đất Đại Cồ Việt. Sau này do thổ âm của địa phương gọi chệch thành Cổ Dệ (Kẻ Dệ). Cuối thời Trần vì địa thế cận lộ, cận giang, người từ các nơi về ngày một đông nên đổi tên thành thôn Thái Lai.
Năm Tự Đức thứ 14 (1861) đổi tên thành thôn Hương Lai (vì chữ Thái phạm húy chúa Nguyễn Phúc Thái). Đến năm 1910, đời vua Duy Tân tên làng được đổi sang là Phong Lai và được giữ nguyên đến ngày nay.
Cư dân Phong Lai thuở xưa sống quần tụ xung quanh đê sông Chu. Qua quá trình chuyển dịch, các hộ dân dần quần tụ trong nội đê. Đê sông Chu chạy dài từ đầu đến cuối làng uốn lượn theo hình bán nguyệt giống như tấm bình phong che chắn, tạo cho làng cảm giác ấm cúng, bình an mà trong vùng ít làng có được.
Nhà văn hóa làng Phong Lai-một làng cổ ở xã Xuân Lai, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
Đến nay làng cổ Phong Lai có 43 họ thuộc 12 dòng, trong đó chỉ có 9 họ mới đến sinh cơ lập nghiệp sau năm 1945. Họ duy nhất ở làng Phong Lai còn giữ được bản tộc phả là họ Hoàng Viết (dòng họ có 14 thế hệ sống ở làng cho đến nay).
Dựa vào năm lập tộc phả (1915), người lập là đời thứ 8 của dòng họ mà người ta khẳng định dòng họ này đến sinh sống ở làng khoảng năm 1750 - 1780 dưới triều Lê Hiển Tông.Nhắc đến các công trình đậm chất văn hóa xưa, trong nhiều tài liệu ghi chép rất kỹ về nghè Hạ (đình làng) gồm 5 gian, có gác thượng để cất giữ đồ thờ của làng.
Xung quanh được bao bọc bằng tường xây, có nhiều cây cổ thụ, có sân rộng để dân làng sinh hoạt văn hóa trong các ngày lễ, tết theo phong tục. Không chỉ vậy, một thời gian dài sau năm 1945, đình làng còn là nơi học văn hóa. Thầy giáo được tổ chức cách mạng và dân làng cử ra để dạy học theo lời kêu gọi “diệt giặt dốt” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trong làng còn có nghè Thượng vừa thờ nhân thần, thiên thần. Tương truyền, vào thời Trần, đoạn đê làng vỡ đi vỡ lại nhiều lần. Không đầy 1.000m mà có đến mấy cái hồ do vỡ đê tạo thành. Mỗi lần có lũ là đoạn đê của làng vỡ, mùa màng mất mát, dân tình đói kém phiêu bạt khắp nơi.
Lúc bấy giờ có một đạo sĩ đi qua, nhìn thế đất này, nói: Trong làng phải có người hiến thân làm thần thì đê mới đắp được và không bị vỡ.
Lúc đó có ông đồ mù đang dạy chữ cho con cháu họ Trịnh Văn và các trẻ nhỏ trong làng đã nhận hiến thân làm thần để chống lũ. Nhớ ơn ông, dân đã lập đền thờ, người thì gọi là nghè Thượng, người lại gọi là đền thờ ông Tối.
Bia “Trùng tu Thiên Phúc tự sức kỷ điền bi” ghi công tôn tạo chùa Thiên Phúc, làng Phong Lai, (xã Xuân Lai, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa) khắc năm 1849.
Trong làng cổ Phong Lai còn có chùa Thiên Phúc. Dù ở trong khuôn viên khá nhỏ, chỉ 2 sào Trung bộ và có duy nhất một nhà thờ Phật 5 gian 4 mái, cấu trúc theo kiểu đầu đao kẻ góc, nhưng dân làng còn xây bệ thờ lộ thiên, thờ đức Khổng Tử và thường được gọi là Văn chỉ hay nghè Thánh.
Giới thiệu với chúng tôi tấm bia “Trùng tu Thiên Phúc tự sức kỷ điền bi” (Khắc bia trùng tu chùa Thiên Phúc ghi sở ruộng của chùa), báu vật duy nhất của làng còn lại đến ngày nay, ông Trịnh Duy Châu, trưởng làng Phong Lai đồng thời là trưởng thôn 1, nói: Do bị đem ra làm cầu bắc qua rãnh nước nên toàn bộ chữ ở giữa bia đã bị mất, chỉ còn lại bên trái bia 5 dòng và bên phải 4 dòng, trong đó nhiều chữ rất khó đọc.
Tuy nhiên, bia cũng để lại cho người dân chúng tôi những thông tin cần thiết như người cung tiến bia đá cho làng, và thời gian khắc bia vào tháng 5/1849...
Cũng bởi xưa kia làng Phong Lai có nhiều đền, miếu và lại có tiếng linh thiêng nên việc tổ chức các lễ hội rất được coi trọng. Trước khi kết thúc năm cũ, chuẩn bị năm mới, ngày 30 tháng Chạp, làng tổ chức hội làng.
Đêm 30 tháng Chạp, làng tổ chức lễ giao thừa tại đình Trung. Hết 3 ngày tết, ngày mùng 4 tháng Giêng, làng tổ chức lễ kỵ điền (lễ hạ điền) để kính báo với trời đất mong một năm mới trời đất giao hòa, dân làng làm ăn thuận lợi, mùa màng tươi tốt...
Đến ngày mùng 7 tháng Giêng, các ngõ làm lễ khai hạ (tức lễ hạ nêu). Riêng các gia đình, từ ngày 23 tháng Chạp đến mùng 7 tháng Giêng lúc nào cũng phải giữ lửa trong bếp.
Ngoài ra, các lễ hội như Giao điệt (hội vật và tung cù); lễ Tiên hiền hay còn gọi là lễ kỵ bách tính, cúng giỗ chung những người đã khuất để họ phù hộ làng yên ổn, mạnh khỏe; lễ cầu phúc đều diễn ra trong mùa xuân. Câu nói tháng Giêng là tháng ăn chơi có thể áp dụng cho dân làng Phong Lai xưa.
Không khí rộn ràng chơi xuân ở làng Phong Lai hiện nay được người dân tổ chức đơn giản, chủ yếu trong quy mô gia đình. Một phần vì hầu hết các công trình tâm linh đã không còn, một phần bởi người dân phải đi làm ở các công ty, xí nghiệp ngay sau thời gian nghỉ tết.
Là một làng cổ nên đời sống kinh tế, văn hóa ở Phong Lai sớm phát triển hơn các làng trong khu vực. Tuy nhiên, đường học hành khoa bảng ở đây lại phát triển khá muộn, mãi đến cuối thời Lê Trung hưng, đời vua Lê Dụ tông, mới có ông Trịnh Nông đỗ hương cống khoa Canh Tý (1720) và ông là vị khai khoa của làng.
Điều này đã ghi rõ trong sách “Những nhà khoa bảng xứ Thanh” (NXB Thanh Hóa, 2011). Ngoài ra còn có Nguyễn Huy Bích đỗ hương cống khoa Quý Hợi (1743); Nguyễn Đức Bảng đỗ hương cống khoa Đinh Mão (1747); Hà Khiên Hanh, đỗ hương cống khoa Canh Ngọ (1750)...
Rất kỳ lạ là gần 150 năm ở thời Nguyễn, cả làng không có ai đỗ đạt trong các kỳ thi hương, thi hội. Đến khi thực dân Pháp đặt ách đô hộ lên đất nước ta, một số trai làng thuộc tầng lớp trung lưu hoặc giàu có tuy có theo học Quốc ngữ song trình độ cao nhất cũng chỉ tương đương với lớp 5 hiện nay. Càng về sau này, việc học càng được người dân trong làng chú ý và quan tâm hơn. Vì thế mà đến nay, ở làng, nhiều gia đình có 2 - 3 thế hệ có trình độ đại học và trên đại học...
Để giữ gìn, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa lâu đời, ngày 20/12/2001, làng Phong Lai thông qua hương ước làng văn hóa. Sau đúng 4 năm, năm 2005, làng đón nhận Bằng công nhận làng văn hóa cấp huyện, công bố hương ước làng văn hóa, như một sự ghi nhận, tiếp nối mạch nguồn văn hóa từ nghìn năm trước.
Xã Xuân Lai hiện có 7 thôn, được chia thành 2 làng. So với làng Canh Hoạch thì làng Phong Lai nhỏ hơn nhiều vì chỉ chiếm 2/7 thôn, song mặt bằng thu nhập của người dân khá đồng đều. Với 1.600 khẩu/900 hộ, thu nhập bình quân đạt trên 63 triệu đồng/người/năm. Có được kết quả đó là do người dân chuyển đổi từ làm nông nghiệp sang kinh doanh buôn bán.
“Tự hào với truyền thống lịch sử văn hóa của quê hương Xuân Lai nói chung, làng Phong Lai nói riêng đang quyết tâm phát triển kinh tế - xã hội, đời sống ngày một nâng cao, từ đó đáp ứng yêu cầu xây dựng tiêu chí phường trong tương lai”, ông Trịnh Bá Hiền, Chủ tịch UBND xã cho biết.
* Bài viết sử dụng tư liệu sách: Làng Phong Lai xưa và nay, NXB Thanh Hóa, 2022; Lịch sử Đảng bộ xã Xuân Lai, 1953-2023, NXB Thanh Hóa, 2023.
Theo Bloomberg, Trung Quốc có ý định phối hợp với Nga để chấm dứt vị thế bá quyền của Mỹ.
Chia sẻ
Sau khi vô địch V.League 2025/2026 sớm trước 3 vòng đấu, CLB CAHN đã nhanh chóng bắt tay vào xây dựng lực lược cho mùa giải tới. Họ đã lên phương án mua đứt Stefan Mauk từ Adelaide United (A League - Australia)
Chia sẻ
Đồng Nai và TPHCM đang cùng kiến nghị Bộ Xây dựng cho phép mở nút giao Long Thành nhằm kết nối trực tiếp giữa cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Chia sẻ
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine, ông Heorhii Tykhyi vừa gửi lời xin lỗi tới Estonia sau khi một UAV tấn công - "sát thủ trên không" của Ukraine bị bắn hạ trên lãnh thổ nước này - sự cố đầu tiên kiểu này từng được ghi nhận.
Chia sẻ
Luật sư cho biết, theo quy định pháp luật, đất bị thu hồi không đồng nghĩa với khoản vay được xóa bỏ, người vay vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng.
Chia sẻ
Xưa kia, loại ốc này là nỗi ám ảnh của nhiều nông dân nhưng từ khi nhìn thấy giá trị về dinh dưỡng, có thể chế biến thành nhiều món ngon nên nó đã trở thành thứ đặc sản mà nhiều người mong muốn được thưởng thức một lần.
Chia sẻ
CLB Công an TP.HCM lên kế hoạch chiêu mộ Nguyễn Nhật Minh; Chelsea sắp du đấu ở Malaysia; vợ sắp cưới của Ronaldo đeo kim cương hàng triệu USD; M.U “bật đèn xanh” cho Bayindir ra đi; Rodri sẵn sàng đầu quân cho Real.
Chia sẻ
Hơn 350 đơn vị máu an toàn đã được tiếp nhận tại Ngày hội hiến máu tình nguyện năm 2026 ở Bắc Hà (Lào Cai), góp phần bổ sung nguồn máu phục vụ cấp cứu, điều trị người bệnh và lan tỏa tinh thần nhân ái, sẻ chia vì cộng đồng.
Chia sẻ
UBND tỉnh Lai Châu vừa tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn.
Chia sẻ
Trong cuộc gặp tại Bắc Kinh ngày 20/5, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng kêu gọi xây dựng “trật tự thế giới đa cực” nhằm thay thế hệ thống đơn cực do Mỹ dẫn dắt. Động thái được đánh giá sẽ khiến Washington đối mặt áp lực ngày càng lớn từ sự phối hợp giữa hai cường quốc.
Chia sẻ
Với 5/5 giải pháp đoạt giải tại Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk 2024-2025, PC Đắk Lắk tiếp tục khẳng định tinh thần đổi mới sáng tạo.
Chia sẻ
Chiều 20/5, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tiếp đồng chí Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Cuba tại Việt Nam.
Chia sẻ
Theo tử vi ngày mai, đầu tháng 4 Âm lịch, 3 con giáp đón vận may bất ngờ, quý nhân xuất hiện đúng lúc, tài lộc khởi sắc, tiền bạc ngày càng dư dả.
Chia sẻ
Lần thứ hai trực tiếp tham gia livestream bán vải thiều chín sớm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh gây chú ý khi cùng TikToker Chu Thanh Huyền – vợ cầu thủ Nguyễn Quang Hải – xuất hiện “chốt đơn”. Phiên bán nhanh chóng “bùng nổ” với hàng nghìn lượt xem, bình luận dồn dập, đơn hàng chốt liên tục.
Chia sẻ
Giữa những con đường đất đỏ quanh co và núi rừng trùng điệp của Tây Bắc, tôi luôn tin rằng rồi gia đình mình sẽ có một ngày mai tươi sáng hơn - ngày mà bố mẹ không còn gánh nặng mưu sinh đè lên đôi vai gầy guộc nữa.
Chia sẻ
Từ dữ liệu phục dựng đề thi đợt 1 kỳ thi Đánh giá Năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM (V-ACT), qua trải nghiệm thực tế của đông đảo học viên, đội ngũ chuyên môn của Empire Team đã khoanh vùng những "điểm nóng" khiến thí sinh mất điểm và đưa ra lời khuyên tinh gọn cho chặng nước rút.
Chia sẻ
Tổng Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi cho biết quân đội Ukraine lần đầu tiên thực hiện số lượng hoạt động tấn công và phản công vượt Nga trong 24 giờ, phản ánh sự suy giảm cường độ tiến công của Moscow trên chiến tuyến.
Chia sẻ
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố bổ sung 24 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) và các đơn vị liên quan, để điều tra nhiều tội danh như gây thất thoát tài sản Nhà nước, nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn và thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng.
Chia sẻ
Hai Thủ tướng cũng chia sẻ các biện pháp của mỗi nước trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, ứng phó với biến động của giá nhiên liệu, gồm các chính sách tài khóa, chính sách hỗ trợ phù hợp cho doanh nghiệp, người dân.
Chia sẻ
Bản tin Đời sống nông thôn hôm nay 20/5 có những thông tin đáng chú ý: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Nhà là để ở, không phải để đầu cơ; Nam sinh tự tử vì bị bạo lực học đường, quanh năm nhặt ve chai bán lấy tiền, "cống nạp" 50 nghìn/ngày cho các ''đại ca'' được yên thân; Hà Nội vừa "chốt" mức hỗ trợ tiền thuê nhà cao chưa từng có, lên tới 15 triệu đồng/tháng cho một hộ thuộc diện phải di dời, giải toả,...
Chia sẻ
Vụ Xuân 2026, mô hình ứng dụng giống lúa Ngọc Nương 9 kết hợp mạ khay cấy máy trên 100 ha tại xã Đại Xuyên (Hà Nội) cho năng suất đạt 61,9 tạ/ha, lợi nhuận cao hơn giống truyền thống Bắc Thơm số 7 tới 9,2–9,5 triệu đồng/ha/vụ, minh chứng rõ nét nhất cho hướng đi "vừa chất lượng vừa năng suất" mà ngành nông nghiệp Thủ đô đang theo đuổi.
Chia sẻ
Xưa và nay, miền quê Thái Bình từng vẫn được tôn vinh là quê lúa, đất nghề, đất chèo, quê hương của nhà bác học Lê Quý Đôn và nhiều bậc danh gia sáng láng khoa danh, lẫy lừng võ công văn nghiệp. Trải hơn nghìn năm, học phong truyền đời nổi trội và vùng đất Thái Bình vẫn từng được tôn vinh là đất học.
Chia sẻ
Cao Pendant Quang Vinh sẽ tổ chức đám cưới với bạn gái gốc châu Phi sau khi cùng CLB CAHN vô địch V.League 2025/2026 sớm 3 vòng đấu. Đám cưới của 2 người sẽ được tổ chức tại Đà Nẵng.
Chia sẻ
Sân bay Long Thành đang dần thành hình, mở ra kỳ vọng đưa Đồng Nai trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch mới của khu vực phía Nam. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia và doanh nghiệp, điều đáng lo lúc này không phải thiếu khách mà là Đồng Nai vẫn chưa có đủ sản phẩm và dịch vụ hấp dẫn để giữ chân dòng khách "khổng lồ" sẽ đổ về khi sân bay đi vào khai thác.
Chia sẻ
Liên quan đến việc sáp nhập thôn, sắp xếp lại tổ dân phố năm 2026, ông Phạm Văn Khéo, 64 tuổi, Trưởng ấp 5 (tương tự Trưởng thôn, Trưởng bản, Tổ trưởng Tổ dân phố, Trưởng khu phố, Trưởng khối phố...), xã Nhị Thành, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An cũ, nay là xã Thủ Thừa, tỉnh Tây Ninh) chuẩn bị hết nhiệm kỳ, khả năng sẽ không ra ứng cử. Gần 25 năm làm việc ấp, ông Khéo chỉ mong khi nghỉ việc được hưởng chế độ đãi ngộ tốt...
Chia sẻ
Việc đồng loạt thành lập 2 Cụm công nghiệp Bình Hòa Nam 1 và Cụm công nghiệp Bình Hòa Nam 2 tại xã Đức Huệ, tỉnh Tây Ninh mới (địa phận huyện Đức Huệ cũ, tỉnh Long An cũ) không chỉ mở rộng thêm 137ha quỹ đất công nghiệp cho Tây Ninh mà còn tạo thêm dư địa lớn để thu hút doanh nghiệp sản xuất.
Chia sẻ
Cặp tượng voi đá cổ xưa ở Thành Đồ Bàn (xưa kia thuộc Vương quốc Champa) sau tọa lạc tại phường An Nhơn, TX An Nhơn, tỉnh Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai mới) có niên đại hơn 1.000 năm, cao gần 2 m, giữ nguyên vị trí ở trung tâm tòa thành cho đến nay.
Chia sẻ
Tỉnh An Giang nói riêng và các địa phương vùng ĐBSCL nói chung đang đứng trước những cơ hội lớn từ ngành nuôi thủy sản, chế biến thủy sản. Thế nhưng, câu chuyện nâng cao chất lượng nguồn con giống – "chìa khóa" quyết định sự thành bại của mỗi vụ nuôi vẫn là một bài toán đầy trăn trở đối với cả người nông dân, doanh nghiệp lẫn các nhà quản lý.
Chia sẻ
Mô hình trồng dưa hấu với giống dưa hấu VT007 ở Hải Phòng cho kết quả khả quan nhờ ứng dụng công nghệ. Năng suất dưa hấu của mô hình đạt từ 45,36 đến 47,88 tấn/ha, lợi nhuận trung bình đạt khoảng 169-245 triệu đồng/ha/vụ. Ruộng trồng dưa hấu VT007 đẹp như phim, 10 quả ngon ngọt cả 10, dân thích mê...
Chia sẻ
Ủy ban Kiểm tra Trung ương đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét, kỷ luật nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang Bùi Văn Hải; Phó chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Đức Thành và Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy Quảng Ninh Điệp Văn Chiến.
Chia sẻ
Thời sự 
Thế giới 
Nhà nông 
Hội và Cuộc sống 
Đại đoàn kết dân tộc 
Kinh tế 
Thể thao 
Văn hóa - Giải trí 
Xã hội 
Bạn đọc 
Nhà đất 
Media 
Chuyển động Sài Gòn 
Pháp luật 
Dân Việt trò chuyện 
Gia đình 
Đông Tây - Kim Cổ 
Khoa học Công nghệ 
Radio Nông dân 
Doanh nghiệp 
Đăng nhập
Chi Anh
