Nhà giáo Nhân dân duy nhất Hà Nội 2024, từng làm hiệu trưởng năm 20 tuổi, tiếp tục đón tin vui dịp Tết Bính Ngọ 2026

Thầy Nguyễn Trọng Vĩnh, sáng lập Trường Nguyễn Siêu: Người thầy – chiến sĩ

Trao đổi với PV Báo Dân Việt, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Trọng Vĩnh, nhà sáng lập Hệ thống trường Nguyễn Siêu, chia sẻ niềm xúc động khi đón nhận Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng vào dịp Tết Nguyên đán 2026.

“Tôi vinh dự được đón nhận Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng – một niềm xúc động rất sâu sắc đối với cá nhân tôi khi tôi vừa bước sang tuổi 93. Hai dấu mốc đến gần nhau khiến tôi có dịp nhìn lại một chặng đường rất dài của đời mình và của một người Đảng viên”, ông nói.

Được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam từ năm 1957, từng được đào tạo tại Khu học xá Nam Ninh (nay là Đại học Quảng Tây, Trung Quốc), trải qua cả hai môi trường giáo dục và quân đội, ông luôn tâm niệm mình là một “nhà giáo – chiến sĩ”. Với ông, dạy học trước hết là dạy làm người; tri thức phải đi cùng đạo đức, năng lực phải gắn với trách nhiệm.

Sinh năm 1934 tại thôn Vụ Nông, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương (nay là Hải Phòng), Nguyễn Trọng Vĩnh lớn lên trong hoàn cảnh đặc biệt khắc nghiệt. Mới 13 tuổi, cậu bé Trọng Vĩnh đã mồ côi cả cha lẫn mẹ vì chiến tranh. Chính trong những năm tháng mất mát ấy, ông sớm tham gia cách mạng, làm liên lạc cho Việt Minh tại địa phương.

Với dáng người nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn, gan dạ, ông từng vượt hàng chục cây số, vừa đi bộ vừa bơi sông để hoàn thành nhiệm vụ. Từ Văn phòng huyện ủy, Tỉnh ủy đến Thành ủy, ông được giữ lại làm việc, rồi được cử đi học bổ túc văn hóa tại chiến khu Việt Bắc. Sau ngày Hà Nội giải phóng năm 1954, ông được đặc cách tốt nghiệp và cùng 14 cán bộ trẻ trở về tiếp quản công tác thanh thiếu niên trường học.

Năm tròn 20 tuổi, Nguyễn Trọng Vĩnh được phân công làm Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Ngạc – một ngôi trường cổ kính với 5–6 lớp học. “Đó là vinh dự lớn nhưng cũng là trách nhiệm nặng nề. Thời kỳ ấy, anh em chúng tôi làm việc bằng tất cả sự hăng say của tuổi trẻ cách mạng”, ông nhớ lại.

Sau đó, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí trong ngành giáo dục Thủ đô: chuyên viên Sở Giáo dục Hà Nội, giảng viên Triết học tại Trung sơ cấp Sư phạm Hà Nội (nay là Trường Đại học Thủ đô Hà Nội). Năm 1965, ông “gác bút nghiên lên đường ra trận”, công tác suốt 25 năm tại Bộ Tư lệnh Công binh, được phong quân hàm Đại tá.

Trở về đời thường năm 1989, người thầy – chiến sĩ ấy lại ấp ủ một giấc mơ mới: xây dựng trường học. Năm 1991, Trường Phổ thông dân lập cấp 2 và 3 Nguyễn Siêu ra đời, tiếp đó là Trường Tiểu học Nguyễn Siêu (1993), hình thành hệ thống Trường Nguyễn Siêu từ tiểu học đến lớp 12.

“Những ngày đầu mới thành lập, nhà trường đối mặt với vô vàn khó khăn, thách thức do thiếu cơ sở vật chất, chưa có kinh phí hoạt động và chưa có đất để xây dựng trường, phải đi thuê ở 8 địa điểm khác nhau nhưng vợ chồng tôi đã phấn đấu vượt qua từ hai bàn tay trắng”, ông cho biết.

Từ năm 2014, Trường Nguyễn Siêu trở thành trường chất lượng cao đầu tiên theo Luật Thủ đô, gia nhập hệ thống Cambridge quốc tế, được công nhận là trường học điển hình của Microsoft và vinh dự đón nhận nhiều Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba.

Năm 2016, ông được thành phố Hà Nội phong tặng danh hiệu Công dân Thủ đô ưu tú trong lĩnh vực giáo dục. Năm 2024, ông cũng là thầy giáo duy nhất của Hà Nội và nằm trong 20 nhà giáo được phong tặng Nhà giáo Nhân dân.

Nhìn lại chặng đường đã qua, nhà giáo Nguyễn Trọng Vĩnh bày tỏ: "Cuộc đời hoạt động của tôi luôn luôn gắn với công việc giáo dục ở trong nhà trường cũng như ở trong quân đội. Trong suốt 25 năm tham gia quân đội, tôi là một cán bộ chính trị làm công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho bộ đội từ cấp đại đội đến trung đoàn và sư đoàn. Chính nền tảng ấy đã giúp tôi làm tốt nghề giáo. Vì vậy việc tham gia xây dựng và phát triển Trường Nguyễn Siêu đối với tôi không đơn thuần là mở một ngôi trường mà là kiến tạo một môi trường giáo dục có lý tưởng, có kỷ cương, có chiều sâu văn hóa và tư tưởng.

Tôi luôn quan niệm: dạy học trước hết là dạy làm người; tri thức phải đi cùng đạo đức, năng lực phải gắn với trách nhiệm. Trong bối cảnh đất nước hội nhập mạnh mẽ và bước vào kỷ nguyên số, tôi cho rằng giáo dục càng cần giữ vững trục giá trị cốt lõi. Công nghệ có thể thay đổi phương thức dạy và học nhưng không thể thay thế vai trò định hướng của người thầy trong việc hình thành tư duy, bản lĩnh và nhân cách cho học sinh - những chủ nhân tương lai của đất nước trong hành trình vươn mình".

Giữ Tết trong nhà trường và lời chúc gửi thế hệ trẻ

Ở tuổi ngoài 90, thầy Nguyễn Trọng Vĩnh vẫn giữ cho mình một nếp sống Tết rất riêng, giản dị mà sâu sắc. Ông cho rằng, dù xã hội hiện đại đến đâu, Tết cổ truyền vẫn là gốc rễ văn hóa cần được gìn giữ một cách sống động trong giáo dục.

Trước Tết, Trường Nguyễn Siêu theo thông lệ hàng năm vẫn duy trì các hoạt động thường niên như Ngày hội Ấm áp mùa Xuân, liên hoan trò chơi dân gian Việt Nam, sơ kết học kỳ I, tri ân và chăm lo Tết cho cán bộ, giáo viên, nhân viên; đồng thời thăm hỏi, chúc Tết các đối tác, bạn hữu và cựu giáo chức.

"Nhiều năm qua, tôi vẫn giữ thói quen thắp sáng toàn trường trong thời khắc giao thừa, bày mâm cúng ngay tại sân trường, hai bên là đào và quất, để đón giờ phút linh thiêng ấy.

Sáng mùng 1, tôi đi lễ chùa, cầu cho quốc thái dân an, cho giáo dục nước nhà ngày càng phát triển bền vững. Khi có điều kiện, tôi cũng dành thời gian đi dọc đất nước, để cảm nhận mùa xuân trên từng miền quê, thêm yêu Tổ quốc mình.

Còn sau Tết, tôi tham gia cùng nhà trường tổ chức sinh hoạt dưới cờ với chủ đề “Mừng Đảng - Mừng Xuân” tạo nhịp nối liền mạch giữa truyền thống và tinh thần học tập đầu năm mới. Với tôi, giữ Tết trong nhà trường chính là giữ nếp văn hóa, giữ đạo lý và bồi đắp nhân cách cho học trò bằng những việc làm cụ thể", Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Trọng Vĩnh cho biết.

Lời chúc gửi tới thế hệ trẻ và ngành giáo dục năm 2026, thầy Vĩnh nhắn nhủ: "Nhân dịp năm mới, tôi mong các thế hệ học sinh, thầy cô giáo và những người làm giáo dục luôn giữ được tinh thần học hỏi không ngừng, biết tận dụng thành tựu của thời đại số nhưng không để mình lạc mất giá trị cốt lõi của con người Việt Nam.

Tôi tin rằng, khi mỗi người trẻ có tri thức, có bản lĩnh, có lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm với cộng đồng, đó chính là nền tảng vững chắc để đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới - một kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ, tự tin hội nhập mà vẫn giữ trọn bản sắc dân tộc".

×