NSND Tự Long: “Về nhà tôi là người đàn ông rất ngoan ngoãn, vợ mắng cũng phải nghe”

Những ngày cuối năm 2025, ai cũng tất bật và hối hả với những việc đang dang dở. NSND Tự Long cũng vậy! Thời gian với anh còn quý hơn cả những thứ vật chất được đo đếm bằng con số. Bởi anh có quá nhiều việc phải giải quyết, phải “phân thân” với rất nhiều vai trò và thoắt ẩn thoắt hiện ở rất nhiều địa điểm xa xôi. Việc ngồi trò chuyện một cách thoải mái, nhìn lại những được mất của một năm đã qua với Tự Long vì thế cũng khó khăn vô cùng.

Phóng viên đã phải “canh” lúc Tự Long ngồi một chỗ thực hiện việc hóa trang để chuẩn bị ra phim trường mới có thể trò chuyện được với anh một vài tiếng đồng hồ trọn vẹn. Thời gian trò chuyện dẫu không dài nhưng Tự Long đã trải lòng hết tất thảy những điều có thể, như bản tính cởi mở của anh khi chuyện trò với “người nhà”.

Trong năm con rắn (2025) đã qua, Tự Long ghi dấu ấn mạnh mẽ trên mọi “mặt trận”. Từ các concert âm nhạc gây sốt như “Anh trai vượt ngàn chông gai”, đến dàn dựng các vở chèo ở Nhà hát Chèo Quân đội nơi anh đang làm lãnh đạo, đến việc hoàn thành luận án nghiên cứu sinh và tham gia bộ phim điện ảnh đầu tay “Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh”. Có lẽ niềm cảm hứng với những thành công cũng khiến Tự Long bội phần hứng thú để nhìn lại một năm của mình.

Có vẻ như năm 2025 là năm của Tự Long khi không chỉ hoạt động hết công suất mà còn làm được bao nhiêu việc lớn?

- Đúng vậy, năm 2025 là năm tôi gần như hoạt động hết công suất. Từ công việc chuyên môn ở Nhà hát, đến việc tham gia các concert của “Anh trai vượt ngàn chông gai”, rồi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ và tham gia bộ phim điện ảnh “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh”.

Ngoài ra, tôi còn phải lo rất nhiều công việc khác ở Nhà hát Chèo Quân đội với vai trò giám đốc và chăm lo cho gia đình nhỏ của mình. Tất cả đều quan trọng và đều phải giải quyết đồng thời trong một khoảng thời gian. Có thể nói, đây là năm tôi buộc phải đi đến tận cùng trách nhiệm và sự lựa chọn.

Những việc đã làm được thì tôi thực sự hài lòng. Điều quan trọng lúc này là phải giữ gìn sức khỏe để hoàn thành trọn vẹn những công việc đã đang dở dang, bởi đã nhận trách nhiệm thì phải làm đến cùng trong năm.

Anh có nói đến trách nhiệm và sự lựa chọn. Có sự lựa chọn nào hơi quá sức với anh?

- Thực tế, có nhiều việc mình không lường trước được dù đã làm nghề lâu năm, chỉ khi bắt tay vào làm mới hình dung ra hết được hết mức độ vất vả và khó nhọc.

Cụ thể như khi tham gia dự án điện ảnh “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh” của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình, chỉ khi trực tiếp trải nghiệm tôi mới cảm nhận hết được sự vất vả của công việc này. Một cảnh quay trên phim có thể chỉ xuất hiện 20 giây, nhưng tôi mất tới hàng giờ để chuẩn bị. Riêng thời gian di chuyển từ Hà Nội về Ninh Bình đã mất 2 tiếng, rồi mất thêm 2 tiếng để các chuyên gia hoá trang.  Đây là bộ phim lịch sử - cổ trang nên từ khâu hóa trang, trang phục, phụ kiện… đều phải rất chỉn chu, cẩn thận và chân thực.

Có những cảnh tôi xuất hiện một mình, chỉ cần nói một vài câu thoại nhưng vẫn phải chờ đợi suốt đêm, từ khoảng 1 giờ sáng cho tới 4 giờ sáng mới được quay, quay xong lại ra về ngay để kịp có mặt ở cơ quan. Thực sự, chỉ khi bước vào thực tế mới thấy hết được áp lực, sự căng thẳng và mức độ lao động nặng nề của công việc làm phim.

Việc học tiến sĩ cũng vậy. Đó là một quá trình kéo dài nhiều năm và đến năm nay thì bắt buộc phải hoàn thành. Không có cách nào khác ngoài việc tự gồng mình lên, sắp xếp lại toàn bộ thời gian và sức lực để đi đến đích đúng thời hạn.

Ở Nhà hát, năm nay tôi cùng anh em bắt tay dựng tới 6 vở diễn, trong khi những năm trước chỉ dựng khoảng vài vở. Có một thực tế nữa là nhiều kịch bản cũ của Nhà hát đã không còn phù hợp. Muốn có tác phẩm mới để anh em có điều kiện biểu diễn, chúng tôi buộc phải chủ động chia sẻ công việc, phát huy nội lực sáng tạo, thay vì phụ thuộc vào việc thuê mướn kịch bản với chi phí lớn. May là các vở diễn khi tham gia hội diễn, liên hoan sân khấu toàn quốc đều đoạt huy chương. Coi như đó cũng là sự bù đắp cho sự nỗ lực và tận hiến của cá nhân tôi và tập thể Nhà hát Chèo Quân đội.

Nhưng có vẻ dấu mốc lớn nhất trong sự nghiệp của anh năm qua phải kể đến trước hết là việc hoàn thành luận án tiến sĩ, chính thức nhận học vị Tiến sĩ?

- Việc hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh là một cột mốc đặc biệt quan trọng đối với tôi. Đây là việc lớn tôi phải thực hiện xong bằng mọi giá vào giai đoạn cuối năm, đúng thời điểm khối lượng công việc dồn dập nhất. Cùng thời điểm, tôi lại đang dở dang chương trình học Cao cấp lý luận chính trị.

Việc cùng lúc sắp xếp nhiều công việc như vậy để có thể hoàn thành trọn vẹn nhiệm vụ chuyên môn, đồng thời vẫn giữ được nhịp sinh hoạt gia đình, vẫn có thể đưa con đi học mỗi ngày, với tôi thực sự là một nỗ lực rất lớn, thậm chí có thể coi là một “kỳ tích”.

Điều gì đã thôi thúc anh, một nghệ sĩ đã hoạt động nghệ thuật lâu năm, đã thành danh trên sân khấu, vẫn quyết định theo đuổi và hoàn thành luận án tiến sĩ?

- Bởi vì trong hơn 70 năm hình thành và phát triển, Nhà hát Chèo Quân đội chưa có ai đạt học vị ở lĩnh vực này. Hơn nữa, trong bối cảnh phải sáp nhập các đơn vị nghệ thuật, tôi mong muốn hoàn thiện một luận án có tính thực tiễn cao. Nếu sau này có sự hợp nhất giữa các đơn vị thì hơn 70 năm ấy cũng cần được nhìn nhận như một quá trình trưởng thành, lớn mạnh và phát triển của một Nhà hát.

Thông qua luận án, mọi người có thể có được một hệ thống tư liệu tương đối đầy đủ, từ các bước đi, quá trình hình thành đến lịch sử phát triển của Nhà hát Chèo Quân đội. Đó không chỉ là việc học cho bản thân tôi, mà còn là việc học cho cả một đơn vị.

Tôi cũng dự định sau này sẽ phát triển luận án nghiên cứu thành sách. Ngoài việc trình bày nội dung học thuật, cuốn sách sẽ giúp người đọc nhìn rõ hơn những bước trưởng thành của một đơn vị nghệ thuật có bề dày hơn 70 năm, gắn liền với sự phát triển của Quân đội, với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bản thân tôi cũng tự hào vì mình là một người lính nhưng trên cả lĩnh vực nghệ thuật và học thuật đều gặt hái được những thành tựu.

Việc trở lại vai trò của một nghiên cứu sinh, ngồi bên trang sách, tư liệu, có khiến anh nhìn lại con đường nghệ thuật của mình bằng một con mắt khác?

- Có chứ. Bởi khi tiếp cận ở góc độ nghiên cứu khoa học, cách nhìn vấn đề buộc phải khác đi. Nếu ở góc độ người nghệ sĩ, người làm nghề hay đạo diễn, khi phân tích một hình tượng nghệ thuật hoặc một vở diễn, mình thường lý giải bằng cảm nhận và trải nghiệm cá nhân.

Nhưng với khoa học thì không thể chỉ nhìn bằng cảm tính. Mọi nhận định đều phải cụ thể, rõ ràng, dựa trên các tiêu chí khoa học, bảo đảm tính khách quan, toàn diện, lịch sử và tính cụ thể của vấn đề. Nghiên cứu khoa học đòi hỏi cách tiếp cận như vậy.

Có những nội dung, khi trình bày thì có thể viết rất dài, vài trang giấy, nhưng khi rút lại mệnh đề cốt lõi thì chỉ còn vài dòng. Hàm lượng nghiên cứu nằm ở chính sự cô đọng và chặt chẽ đó. Việc học tập và nghiên cứu giúp tôi vỡ ra rất nhiều điều, cả trong tư duy lẫn cách nhìn nhận lại chính con đường nghệ thuật của mình.

Khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, điều gì khiến anh xúc động nhất?

- Thực ra tôi cũng đã đón chờ khoảnh khắc này từ lâu. Với tôi, đây là mục tiêu đã đặt ra và đến lúc phải thực hiện được. Trong quá trình đó, luận án không chỉ đơn thuần là một nhiệm vụ riêng lẻ mà phải được hoàn thành song song với rất nhiều công việc khác. Chính vì vậy, khi bảo vệ thành công, cảm xúc lớn nhất là sự nhẹ nhõm và hạnh phúc.

Bên cạnh tôi luôn có đồng đội, bạn bè và gia đình âm thầm ủng hộ, dõi theo. Là một nghệ sĩ trong quân đội, khối lượng công việc và những ràng buộc về thời gian là rất lớn, nhưng vẫn có thể hoàn thành được các mục tiêu và định hướng của mình, từ con đường nghệ thuật, đạo diễn đến học thuật, đó là điều không hề dễ dàng. Tôi không dám nói là tự hào nhưng thực sự cũng không nhiều người có thể cùng lúc đảm đương nhiều công việc như vậy.

Song song với đó, tôi vẫn cố gắng cống hiến bằng các sản phẩm nghệ thuật, vẫn tiếp cận với giới trẻ thông qua việc tham gia các chương trình, concert âm nhạc; đồng thời thực hiện vai trò lãnh đạo một đơn vị nghệ thuật. Trách nhiệm của tôi là bảo đảm đời sống, tinh thần, điều kiện vật chất, giữ vững chuyên môn và vị thế của Nhà hát; bên cạnh đó còn phải gìn giữ được hơi thở của chèo trong quân đội, giữ hình ảnh người chiến sĩ hát chèo trong lòng công chúng và nhân dân. Những điều ấy không hề dễ.

Trong quá trình làm nghiên cứu sinh, đã có lúc tôi nghĩ đến việc bỏ dở vì áp lực công việc quá lớn, thời gian kéo dài, nhất là khi tôi đi từ bậc cử nhân lên thẳng tiến sĩ nên càng vất vả hơn. Rất may mắn là trong suốt chặng đường đó, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ tận tình của thầy hướng dẫn, sự ủng hộ của đồng đội và sự sẻ chia của gia đình, để có thể cùng lúc làm được nhiều việc.

Động lực lớn nhất với tôi là niềm vui này không chỉ dành cho bản thân. Tôi muốn chia sẻ niềm vui ấy với cơ quan, đơn vị, bởi nó mang trong đó màu cờ sắc áo. Chính điều đó khiến tôi không thể buông tay mà tiếp tục đi đến cùng chặng đường đã chọn.

Trong thời gian tới, tôi vẫn ấp ủ nhiều dự án dành cho Nhà hát, đặc biệt là những vở diễn mang tính đặc thù của từng quân, binh chủng trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Mỗi lực lượng đều có sức mạnh và tiếng nói riêng, từ hải quân, lục quân, không quân, pháo binh, bộ binh, cơ giới, cảnh sát biển đến biên phòng. Tôi mong muốn xây dựng những tác phẩm phản ánh được đặc trưng ấy, để dù tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn quân, mỗi lực lượng vẫn có dấu ấn và tiếng nói riêng trên sân khấu nghệ thuật.

Anh dành nhiều thời gian cho công việc như vậy, còn quỹ thời gian cho gia đình thì ra sao?

Những tháng cuối năm, việc cân bằng thời gian cho gia đình thực sự rất vất vả. Có những giai đoạn tập concert “Anh trai vượt ngàn chông gai” đến 6 giờ sáng. Có hôm diễn kết thúc lúc khoảng 12 giờ 30, nhưng do tắc đường nên về đến nhà cũng gần sáng. Vì vậy, thời gian dành cho con và gia đình là rất ít.

Dù vậy, nếu buổi sáng đủ sức dậy sớm, tôi vẫn cố gắng dậy đưa con đi học rồi lại tiếp tục vào cơ quan làm việc. Công việc đóng phim “Hộ linh tráng sĩ” ở tận Ninh Bình lại thường quay đêm nên lịch sinh hoạt càng bị đảo lộn. Có những chuyến bay vào TP.HCM quay quảng cáo xong khi bay ra là đi thẳng xuống Ninh Bình quay cả đêm, sáng lại quay về cơ quan làm việc. Thời gian ngủ vì thế cũng rất ít.

Nhiều khi việc trò chuyện với con chủ yếu là qua video call (cuộc gọi video). Nhưng những lúc tranh thủ về nhà được, tôi cố gắng về ngủ cùng các con, sáng dậy đưa con đi học để các cha con được gần nhau. Tôi luôn tự nhủ rằng, dù mệt đến đâu, nếu còn làm được thì vẫn cố gắng tự mình làm, thay vì giao cho người khác, chỉ để có thể ở gần con thêm một chút.

Việc anh đi công tác, vắng nhà nhiều như vậy, vợ và các con có bao giờ phàn nàn hay than phiền?

- Trước đây thì hầu như không. Về cơ bản, vợ con đều hiểu tính chất và khối lượng công việc của tôi. Chỉ có các con là hay nói: “Bố ơi, bố về sớm ngủ với con nhé”, rồi dặn thêm “bố đừng uống rượu”.

Thực ra, với vai trò người chỉ huy một đơn vị, công việc không chỉ dừng lại ở chuyên môn nghệ thuật mà còn rất nhiều việc không tên. Từ chuyện hiếu hỉ, ốm đau, bệnh tật của anh em… đến các mối quan hệ đối ngoại, tất cả đều phải trực tiếp quan tâm. Cuộc sống cuốn mình đi như vậy nên nếu nói là vất vả thì cũng khó nói cho hết, vì nhiều khi tự làm thì tự chịu, không ai ép mình cả. Tôi thường chỉ nói mình bận rộn chứ ít khi nhắc đến sự vất vả.

Trên sân khấu, anh đảm nhận rất nhiều vai diễn. Ngoài xã hội cũng gánh vác nhiều trọng trách. Vậy khi về nhà anh thường bỏ lại hào quang để trở thành một người bố, người chồng bình thường nhất?

- Đúng vậy. Khi về nhà, tôi chỉ muốn cởi bỏ tất cả để trở lại với đời sống gia đình. Tôi vào bếp nấu cơm, cho con ăn, rồi nằm ngủ cùng các con. Ngoài những việc đó, tôi không muốn làm thêm điều gì liên quan đến công việc nữa.

Thường thì khi về nhà, tôi để điện thoại ở chế độ chỉ những người thực sự cần mới liên lạc được. Ngoài ra, tôi muốn dành trọn thời gian ở nhà, không đi đâu và cũng không làm thêm việc gì khác.

Nhiều người vẫn thắc mắc, bên ngoài anh hoạt ngôn, duyên dáng và tràn đầy năng lượng, vậy khi về nhà anh có còn như thế không?

- Khi về nhà, tôi trở thành một người rất khác. Có hôm tranh thủ được buổi chiều, khoảng 5 - 6 giờ là tôi đã có mặt ở nhà. Tôi nấu cơm cho con, đến khoảng 7 giờ thì xong việc bếp núc, rồi đi tắm, chuẩn bị bữa ăn cho cả nhà.

Nói chung, về nhà tôi là một người đàn ông rất “ngoan ngoãn”. Vợ nhắc nhở hay mắng thì cũng phải nghe, ngoài ra thì phải giải quyết những “tranh chấp” của các con: cãi nhau, giành đồ chơi, giành sữa… Thấy vậy chứ về nhà tôi cũng không hẳn là được nghỉ ngơi đâu (cười).

Sau nhiều năm làm nghề, đã chạm tới đỉnh cao của vinh quang, anh có thấy gia đình mới là giá trị lớn lao mà mình không thể đánh mất trên hành trình theo đuổi nghệ thuật?

- Với những người làm nghệ thuật, gia đình vốn đã rất quan trọng. Nhưng với tôi, gia đình là điều quan trọng hơn tất cả. Gia đình chính là bệ phóng, là đòn bẩy, là máu thịt của mình. Những buồn phiền, trắc trở trong gia đình sẽ tác động trực tiếp đến tư duy sáng tạo và cảm xúc của người nghệ sĩ.

Khi gia đình vui vẻ, công việc cũng thuận lợi hơn. Đến cơ quan, nhìn mọi người cũng thấy nhẹ nhõm, tích cực hơn. Ngược lại, nếu buổi sáng thức dậy trong gia đình còn những việc chưa giải quyết ổn thỏa, tâm trạng không thoải mái thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả công việc, đến năng suất, tư duy sáng tạo và cả cảm xúc nghề nghiệp. Gia đình, với tôi, thực sự vô cùng quan trọng.

Từ những trải nghiệm của mình, anh muốn gửi gắm điều gì tới những người trẻ đang loay hoay giữa việc lựa chọn sự nghiệp và gia đình?

- Hai điều đó là hai việc khác nhau. Bản thân tôi lớn lên trong một gia đình thiếu thốn tình cảm, rồi sớm bươn chải với cuộc đời. Trải qua nhiều cung bậc cảm xúc và trải nghiệm, tôi càng thấm thía vai trò của gia đình. Không có gia đình thì cũng không có con người của tôi ngày hôm nay.

Gia đình, cả gia đình nhỏ và gia đình lớn đều là nền tảng để tôi phát triển. Khi còn trẻ, còn khỏe, việc nghĩ đến tương lai, vị thế, sự nghiệp là điều đương nhiên. Nhưng dù làm gì đi nữa, con chim cũng phải có tổ, cây phải có cội. Con người không thể chỉ sống cho riêng mình, mà còn phải nghĩ đến cha mẹ, vợ con và những người thân yêu.

Làm đẹp cho cuộc đời trước hết là phải làm đẹp cho chính bản thân, cho gia đình, cho dòng họ, cho làng xóm. Nếu chỉ chạy theo vinh danh cá nhân mà quên đi những giá trị ấy thì mọi danh hiệu cũng trở nên vô nghĩa.

Trong ba người con của anh, ai là người giống anh nhất về tính cách và sở thích?

- Cả ba đều có những nét giống tôi, cả điểm mạnh lẫn điểm chưa hay. Các con đều thân thiện, dễ gần, hoạt bát, ăn nói tốt, nhưng cũng có lúc cáu gắt, tự ái, thậm chí hơi gia trưởng.

Nếu nói giống nhất thì đứa con thứ hai giống tôi nhiều hơn cả. Từ nhỏ đã khá tự lập, thích làm theo cách của mình, có sự tự tin rất lớn, đôi khi là tự tin đến mức muốn đi con đường riêng, không dễ khuất phục hay làm theo khuôn mẫu có sẵn.

Điểm này cũng giống tôi trong nghệ thuật. Ngay cả khi đã làm đúng, tôi vẫn muốn thử thêm những cách khác. Sống theo ý chí và cảm xúc cá nhân giúp mình có bản sắc, nhưng cũng dễ khiến người khác khó chịu, bởi đôi khi mình phá vỡ những quy luật quen thuộc. Tuy vậy, đó cũng là cách để khẳng định cá tính và dấu ấn riêng của mỗi người.

Táo Quân là chương trình anh đã gắn bó suốt nhiều năm, cùng với cả một đại gia đình nghệ sĩ. Năm nay không còn Táo Quân, cảm xúc của anh ra sao? Anh có thấy buồn khi không được tham gia một chương trình đã gắn bó với mình suốt từng ấy năm?

- Buồn chứ. Tôi có khoảng 21 năm gắn bó với Táo Quân. Để một món ăn tinh thần như Táo Quân tồn tại bền bỉ trong tâm trí người Việt, thì việc phải rời xa nó chắc chắn là điều rất tiếc nuối.

Nhưng có lẽ mọi thứ đều có niên hạn của nó. Khi đã đến lúc cần thay thế, tôi nghĩ nên chọn cách giữ Táo Quân ở khoảnh khắc đẹp nhất, ở đỉnh cao nhất, để chương trình tiếp tục sống trong lòng khán giả. Nếu cố kéo dài, giống như một chiếc xe cứ bị lôi ra chạy mãi, thì càng chạy lại càng hỏng, khi đó giá trị ban đầu sẽ không còn nguyên vẹn.

Nhưng bù lại, anh lại có một vai diễn điện ảnh trong bộ phim nặng ký. Điều gì khiến anh quyết định nhận lời tham gia dự án này?

- Việc tôi nhận lời tham gia bộ phim này không phải là ngẫu nhiên. Đạo diễn và ê-kíp đã gặp và trao đổi với tôi nhiều lần, bày tỏ mong muốn tôi tham gia dự án. Ban đầu, tôi cũng nói rất rõ là mình quá bận, đặc biệt là với một dự án điện ảnh thì yêu cầu về thời gian rất khắt khe. Thậm chí, phía nhà sản xuất có mời tôi tham dự các hoạt động giới thiệu phim, trong đó có sự kiện tại Busan (Hàn Quốc) vào khoảng tháng 9/2025, nhưng tôi cũng không thể thu xếp để đi được. Thời gian khi đó thực sự quá eo hẹp nên tôi đã từ chối.

Tuy nhiên, đạo diễn và ê-kíp tiếp tục thuyết phục. Tôi nói thẳng rằng nếu tham gia thì mọi người phải chấp nhận sắp xếp lịch quay theo điều kiện của tôi, vì tôi vẫn phải đi học và làm việc. Cuối cùng, ê-kíp đã thống nhất quay trong suốt ba tháng, chủ yếu vào các ngày nghỉ, thứ Bảy, Chủ nhật và những buổi tối tôi không phải làm việc. Chính sự tôn trọng và thiện chí đó khiến tôi quyết định cố gắng thu xếp để có mặt trong bộ phim.

Ngoài yếu tố con người, điều khiến tôi thực sự hứng thú là thông điệp và giá trị mà bộ phim hướng tới. Lịch sử của chúng ta trải qua hàng nghìn năm chịu sự đô hộ của phương Bắc, dẫn tới nhiều giai đoạn bị đứt gãy về văn hóa. Những triều đại có thời gian độc lập, tự chủ dài như Lý - Trần mới đủ điều kiện để hình thành bản sắc văn hóa rõ nét. Trong khi đó, có những triều đại tồn tại ngắn ngủi, như thời Đinh, dù có những dấu mốc quan trọng như cho đúc đồng tiền kim loại đầu tiên hay kinh đô đầu tiên, nhưng lại không để lại nhiều tư liệu minh chứng cụ thể về bản sắc văn hóa.

Điều đáng quý của bộ phim là cách làm, từ hiện tại, chúng ta tìm về quá khứ để định vị lại lịch sử. Thông qua điện ảnh, bộ phim góp phần khẳng định rằng, cha ông ta ở giai đoạn ấy đã có một thời rực rỡ như thế nào về văn hóa, kinh tế, chính trị. 

Tôi cho rằng, ngoài thông điệp nghệ thuật, bộ phim còn để lại giá trị lâu dài cho thế hệ sau, góp phần khẳng định bản sắc văn hóa, giúp người trẻ hôm nay hình dung rõ hơn về diện mạo của các triều đại trong quá khứ, dù những triều đại ấy chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian không dài. Đó chính là điều khiến tôi trân trọng và muốn đồng hành cùng dự án này.

Với vai diễn này, phần hóa trang của anh được cho là rất cầu kỳ, có khi mất tới hai tiếng. Cụ thể, những công đoạn nào khiến thời gian chuẩn bị kéo dài như vậy?

- Chủ yếu là phần tóc và râu. Toàn bộ đều phải sử dụng tóc giả, nhưng điều quan trọng là ê-kíp làm rất kỹ và rất cẩn thận. Họ không để xảy ra những hình ảnh giả tạo do hóa trang sơ sài như một số bộ phim cổ trang trước đây.

Sau này xem phim mợi người sẽ thấy, khi góc máy lia cận cảnh, khán giả có thể nhìn thấy rõ từng chi tiết đều rất chân thật. Ê-kíp đầu tư rất nghiêm túc, từ trang phục đến hóa trang, để mọi thứ lên hình đều thật.

Tham gia bộ phim này, tôi cũng có dịp gặp lại nhiều gương mặt quen thuộc của điện ảnh Việt Nam như: Johnny Trí Nguyễn, Lê Vũ Long, Tuấn Trần. Đặc biệt, Lê Vũ Long đã khá lâu rồi mới trở lại điện ảnh và lần này đóng một vai rất đẹp. Cách chọn diễn viên của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình cũng khiến tôi rất ấn tượng. Anh ấy là người đã làm nhiều phim điện ảnh mang tính nghệ thuật, có dấu ấn riêng.

Khi trực tiếp làm việc, tôi mới thấy rõ sự khác biệt trong cách làm phim của đạo diễn. Anh không quá câu nệ về tiến độ kiểu “bao nhiêu ngày phải xong”, mà đặt nặng yếu tố sáng tạo. Có những phân đoạn, diễn viên đề xuất cách xử lý mới ngoài kịch bản, cả ê-kíp sẵn sàng dành trọn một ngày quay để thử nghiệm nếu thấy hợp lý. Đó là cách làm phim thực sự đặt nghệ thuật lên hàng đầu.

Bộ phim cũng có những cảnh quay rất đặc biệt, chúng tôi phải vào sâu trong núi đá, gần như không có sóng điện thoại, không bị chi phối bởi những yếu tố sinh hoạt thường ngày. Cảnh trí rất đẹp và mang lại cho người làm nghề cảm giác được sống trọn vẹn với điện ảnh.

Rõ ràng, mấy chục năm làm nghề nhưng đến thời điểm này anh mới thực sự đi đến tận cùng những trải nghiệm với nghệ thuật?

- Có lẽ là như vậy. Tôi nghĩ mình sống tử tế, làm nghề nghiêm túc nên được “thử thách” liên tục, để xem khả năng của mình làm được đến đâu (cười). Với chèo, tôi đã được trải nghiệm gần như đầy đủ các dạng vai, từ đào, kép, hề, cho tới các vai biến hóa khác nhau. 

Còn với điện ảnh, dù không đảm nhận vai chính theo nghĩa thông thường, nhưng đây là một vai xuyên suốt từ đầu đến cuối bộ phim, xuất hiện nhiều và có vai trò quan trọng trong mạch truyện. Có những vai chính nhưng thời lượng lại không nhiều, còn vai của tôi thì đi cùng câu chuyện gần như trọn vẹn. Với tôi, đó cũng là một trải nghiệm rất đáng giá.

Có thể nói, đây là giai đoạn tôi được sống và được đi khá sâu vào nhiều không gian nghệ thuật khác nhau. Dù rất vất vả, rất căng thẳng, nhưng tôi cảm nhận rõ một niềm hạnh phúc khi được làm nghề, được trải nghiệm và được cống hiến. Có lẽ các cụ cũng thương nên cho mình được “hưởng” những hành trình như vậy.

Cảm ơn NSND Tự Long đã chia sẻ thông tin.

Nghệ sĩ Nhân dân Tự Long sinh năm 1973 tại Bắc Ninh. Anh là con trai cả của Nghệ sĩ Ưu tú Vũ Tự Lẫm và Nghệ sĩ Ưu tú Minh Phức, đều là những nghệ sĩ hát quan họ nổi tiếng của xứ Kinh Bắc. Tự Long từng tốt nghiệp khoa Chèo của trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội năm 1998. Một năm sau, anh về công tác tại Đoàn Chèo Tổng cục Hậu cần, bắt đầu từ những vai cầm cờ chạy hiệu rồi dần khẳng định mình. Tới năm 2000, Tự Long bén duyên với chương trình Gặp nhau cuối tuần, Gặp nhau cuối năm và nhanh chóng được khán giả cả nước biết đến. Vào tháng 12/2025, Nghệ sĩ Nhân dân Tự Long bảo thành công luận án Tiến sĩ “Đặc điểm nghệ thuật chèo của Nhà hát Chèo Quân đội”, chuyên ngành Lý luận và Lịch sử sân khấu. Nghệ sĩ Tự Long được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2012, Nghệ sĩ Nhân dân năm 2015. Tháng 7/2020, anh được phong quân hàm Đại tá. Tháng 12/2024, anh được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội.

×