Phó Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Ninh Bình: Ý thức con người ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả phân loại, xử lý rác thải

Thực trạng rác thải, môi trường tại Ninh Bình

Tại tỉnh Ninh Bình, tính đến cuối năm 2025, thực trạng rác thải sinh hoạt được ước tính và công bố khoảng 1100 tấn tại đô thị và 1400 tấn tại khu vực nông thôn.

Trong sinh hoạt hằng ngày, rác thải hữu cơ chiếm tỷ lệ lớn, chủ yếu là thức ăn thừa, vỏ rau củ quả, lá cây và các loại chất thải dễ phân hủy.

Hiện nay nhiều hộ gia đình đã có ý thức nâng cao và mang tinh thần trách nhiệm, lan tỏa tích cực tinh thần ấy bằng cách tiến hành phân loại ủ men vi sinh các loại rác hữu cơ thành các loại phân bón có thể dùng trực tiếp cho nông nghiệp trồng trọt.

Cách làm này dù chỉ chiếm kết quả rất nhỏ trong công tác xử lý rác nhưng lại mang lại kết quả xoay vòng rất lớn đối với tình trạng môi trường khu vực sống của người dân.

Các dung dịch phân bón này không có hại trực tiếp cho môi trường sinh vật trong đất hay nước, thậm chí người dân tiếp xúc trực tiếp cũng không gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe.

Ngoài ra, nhờ có cải tạo rác hữu cơ, công nghệ biogas còn cho phép biến rác hữu cơ thành khí đốt, cung cấp năng lượng cho sinh hoạt. Như vậy, thay vì là gánh nặng, rác hữu cơ hoàn toàn có thể trở thành nguồn lợi ích thiết thực nếu được cải tạo đúng cách.

Đây được coi như một tín hiệu tích cực và phổ biến trong các cách quản lý và xử lý rác thải sinh hoạt hàng ngày được triển khai bởi các hội đoàn thể tại khu vực nông thôn, giúp các gia đình tiết kiệm được rất nhiều chi phí trong nông nghiệp, tạo nên một môi trường xanh, sạch, đẹp đồng thời giảm thiểu được số lượng rác rất lớn tại các điểm tập kết.

Tuy nhiên, khác với rác hữu cơ, rác vô cơ như nhựa, kim loại, thủy tinh, giấy…thường khó phân hủy trong tự nhiên, tồn lưu hàng trăm năm và gây áp lực lớn cho môi trường.

So với phương pháp ủ men làm thành dung dịch phân bón, hiện nay tại Ninh Bình, phương pháp chôn lấp rác thải vô cơ chiếm tới 75%, bởi vậy mà tình trạng ô nhiễm môi trường thứ cấp ngày càng trở nên nghiêm trọng.

Ninh Bình khuyến khích người dân biến rác thải tái chế thành sản phẩm hữu ích

Trao đổi với PV Dân Việt, ông Lê Hùng Thắng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cho biết, hiện nay, tại phường Trung Sơn đang có hai dự án xử lý rác thải rắn với quy mô công suất khoảng 500 tấn/1 ngày đi vào hoạt động khoảng cuối 2026.

Ngoài ra còn có dự án xử lý đốt rác thải hàng ngày và rác thải tồn đọng với công suất như trên dự kiến hoạt động vào cuối năm 2028. Bên cạnh đó, tỉnh đang đẩy mạnh xây dựng khẩn trương nhà máy xử lý rác thải đặt tại tỉnh Nam Định cũ với mục tiêu xử lý lên đến 950 tấn/1 ngày.

Các dự án này nếu hoàn tất và đi vào hoạt động, tình trạng xử lý rác thải rắn sinh hoạt trên địa bàn sẽ đỡ phức tạp hơn.

Theo ông Thắng, vấn đề xử lý rác thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Ninh Bình hiện rất nan giải, không chỉ dừng lại ở việc xử lý trước mắt mà còn là các vấn đề mang tính toàn diện, lâu dài.

Như thực trạng được nghiên cứu và điển hình tại một số khu vực dân cư sinh sống tại đô thị và nông thôn đã tái hiện rõ ràng được bản chất, nguyên nhân, thực trạng xử lý rác thải thô, hay các biện pháp mang tính giải pháp trước mắt.

Bởi bản chất ý thức con người ảnh hưởng trực tiếp đến tiến trình xử lý rác thải rắn, các giả định được đặt ra như nếu con người sống có ý thức cao, có trách nhiệm với môi trường sống đó chính là phân loại rác hữu cơ và vô cơ trực tiếp trước khi mang rác đến các khu tập kết rác.

Đây tuy là hành động nhỏ, nhưng lại là biện pháp mang tính chiến lược xây dựng được hình ảnh con người văn minh, vì cộng đồng xanh. Nếu hành động phân loại rác tại đầu nguồn được tiến hành, kiểm soát chặt chẽ thì bài toán xử lý rác thải rắn cuối nguồn sẽ bớt khó khăn.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình chia sẻ, theo mục tiêu đề ra tại Đại hội Đảng bộ lần thứ I của tỉnh Ninh Bình, đến năm 2030 việc xử lý, thu gom rác thải rắn khu vực đô thị đạt 97% và nông thôn chiếm 92%.

Hiện nay, HĐND tỉnh đã có những hành động triển khai đồng bộ và mang tính chất thiết thực ngày càng lớn, các dự án nhà máy xử lý rác được đầu tư nhanh chóng nhằm hướng đến mục đích nhiệt điện phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế của tỉnh nhà.

Bên cạnh đó, tỉnh huy động dòng vốn mạnh mẽ từ các doanh nghiệp tại địa bàn để hỗ trợ kinh phí, cung cấp các dòng công nghệ xử lý rác thải, hạn chế khí thải ra môi trường.

Đồng thời, các doanh nghiệp có thể thực hiện các dự án đầu tư vào nhà máy xử lý rác, trong khi người dân tham gia các mô hình “đổi rác lấy quà”, “rác thải tái chế thành sản phẩm hữu ích”. Sự phối hợp này sẽ giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước và tạo động lực xã hội hóa mạnh mẽ.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình cho rằng, điều quan trọng nhất đó là ý thức của người dân đóng vai trò quyết định. Nếu mỗi cá nhân có thói quen giảm thiểu rác thải nhựa, sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường và tuân thủ quy định phân loại rác, thì khối lượng rác phát sinh sẽ giảm đáng kể.

Các chiến dịch truyền thông, giáo dục trong trường học và hoạt động cộng đồng cần được duy trì thường xuyên để hình thành văn hóa sống xanh. Cuối cùng, tỉnh Ninh Bình sẽ xây dựng hệ thống chính sách đồng bộ từ quy định bắt buộc phân loại rác, chế tài xử phạt hành vi vi phạm, đến cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ xử lý.

Chính sách rõ ràng, minh bạch sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho công tác quản lý rác thải sinh hoạt. Quan tâm hơn nữa đến tình hình xử lý rác thải rắn sinh hoạt theo từng khu vực dân cư đông đúc, tiến hành các buổi trao đổi về tình trạng ô nhiễm để người dân dễ dàng nắm bắt thông tin và có ý thức chấp hành mạnh mẽ hơn nữa.

Ninh Bình đã thông qua Đề án thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt giai đoạn 2026 - 2030.

Theo Đề án, toàn tỉnh sẽ bố trí 1.190 điểm tập kết chất thải rắn sinh hoạt, gồm 314 điểm tại khu vực đô thị và 876 điểm ở khu vực nông thôn. Tổng kinh phí dự kiến để triển khai Đề án khoảng 119 tỷ đồng.

Đáng chú ý, kể từ ngày 1/1/2026, ngân sách tỉnh sẽ hỗ trợ 100% kinh phí cho hoạt động vận chuyển rác từ các điểm tập kết đến khu xử lý tập trung và chi phí xử lý chất thải rắn sinh hoạt, rác công cộng tại các cơ sở tập trung.

Chính sách này được xem là bước đi quan trọng trong bảo đảm an sinh, hướng tới thống nhất cơ chế quản lý môi trường trên phạm vi toàn tỉnh, đồng thời nâng cao chất lượng xử lý rác theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường.

Đối tượng thụ hưởng bao gồm hộ gia đình, cá nhân cư trú trên địa bàn tỉnh và UBND các xã, phường đối với rác phát sinh tại khu vực công cộng. Theo đó, ngân sách sẽ đảm nhận toàn bộ chi phí xử lý ở khâu cuối, người dân chỉ phải thanh toán chi phí thu gom từ hộ gia đình đến điểm tập kết chung.

Để được hưởng chính sách hỗ trợ, việc xử lý chất thải phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật. Rác thải được xử lý tại các cơ sở tập trung bằng công nghệ đốt thu hồi năng lượng phát điện, đốt không thu hồi năng lượng, sản xuất mùn hữu cơ hoặc chôn lấp hợp vệ sinh. Đặc biệt, khí thải lò đốt và nước rỉ rác phải được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trước khi xả thải ra môi trường.

×