Thị trường tín chỉ carbon: Giá tín chỉ carbon tăng mạnh từ sáng kiến "Tree bank"

Chấm dứt kỷ nguyên tự nguyện

Dự luật mang tên Luật Biến đổi khí hậu, đặt mục tiêu cắt giảm khí nhà kính và nâng cao khả năng chống chịu của đất nước trước các tác động của biến đổi khí hậu. Đây được xem là một công cụ then chốt trong nỗ lực của Thái Lan nhằm ứng phó với hiện tượng ấm lên toàn cầu. Dự thảo này có một số điểm mới đáng chú ý.

Trong đó gồm ETS, là cơ chế bắt buộc nhằm kiểm soát phát thải bằng cách áp trần phát thải cho các ngành công nghiệp nhất định, phù hợp với mục tiêu quốc gia. Doanh nghiệp sẽ được phân bổ hạn ngạch phát thải thông qua cấp miễn phí hoặc đấu giá.

Nếu phát thải thấp hơn hạn ngạch, doanh nghiệp có thể bán phần dư cho đơn vị khác. Các ngành chịu điều chỉnh chưa được xác định trong dự thảo, song nhiều khả năng sẽ tương thích với tiêu chuẩn ETS của EU, tập trung vào các ngành sử dụng nhiều năng lượng.

Thứ hai là cơ chế CBAM, nhằm ngăn doanh nghiệp trong nước chuyển sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường lỏng lẻo, đồng thời bảo đảm hàng hóa nhập khẩu có cường độ carbon cao phải chịu chi phí tương đương hàng nội địa. Cơ chế này yêu cầu nhà nhập khẩu đăng ký, báo cáo lượng phát thải ẩn trong hàng hóa và mua chứng chỉ điều chỉnh carbon tương ứng. Trường hợp đã nộp phí carbon ở nước xuất xứ, doanh nghiệp có thể xin khấu trừ.

Dự thảo cũng đưa ra yêu cầu bắt buộc báo cáo phát thải GHG, là các doanh nghiệp thuộc nhóm đối tượng quy định phải thực hiện báo cáo phát thải GHG theo quy trình kiểm chứng rõ ràng và công khai dữ liệu. Thông tin này sẽ là cơ sở để hoạch định chính sách và triển khai các biện pháp giảm phát thải, trong đó có ETS. Chi tiết về phạm vi và thủ tục báo cáo sẽ được quy định tại văn bản dưới luật.

Dự luật Biến đổi khí hậu của Thái Lan sẽ đánh dấu một cột mốc mang tính bước ngoặt, chấm dứt kỷ nguyên tự nguyện và mở ra kỷ nguyên bắt buộc doanh nghiệp phải tuân thủ các tiêu chuẩn xanh.

Giá tín chỉ carbon tăng mạnh từ sáng kiến "Tree bank"

Trong một diễn biến liên quan, Sáng kiến Ngân hàng cây (Tree Bank) được Ngân hàng Nông nghiệp & Hợp tác xã Thái Lan (Bank for Agriculture and Agricultural Cooperatives-BAAC) đề cập và đưa vào thí điểm, bước đầu đã nhận được thành quả.

Sáng kiến này vốn xuất phát từ một chương trình khuyến khích nông hộ “gửi tiết kiệm bằng cây” từ năm 2007, nhưng chỉ tới đầu 2023 mới chính thức chuyển đổi sang mô hình “ngân hàng carbon” khi BAAC phối hợp với Tổ chức TGO để lượng hóa và đăng ký tín chỉ rừng.

Trong thương vụ đầu tiên, BAAC mua lại 400 tấn tín chỉ carbon rừng từ hai cộng đồng nông dân ở tỉnh Khon Kaen với giá kỷ lục 30 000 baht/tấn (khoảng 840 USD), tương đương gói tín dụng trị giá 120 triệu baht dùng làm bảo đảm cho khoản vay cải tạo đất canh tác.

Giá mua cao hơn gấp 10 đến 15 lần giá giao dịch bình quân trên các sàn Carbon tự nguyện (Voluntary Carbon Market-VCM) châu Á, giúp nông dân thu về khoản thặng dư tài chính đáng kể, đồng thời tạo minh chứng thương mại hóa rằng tín chỉ T-VER có thể được định giá như “tài sản có giá trị kinh tế” đủ tiêu chuẩn thế chấp.

Sau thành công ở Khon Kaen, BAAC tuyên bố mở rộng Tree Bank sang các tỉnh Chumphon và Nan, đặt mục tiêu mua và bán 10.000 tấn tín chỉ/năm và sử dụng toàn bộ làm tài sản bảo đảm cho “Khoản vay tín chỉ Carbon” lãi suất ưu đãi nhằm khuyến khích nông hộ trồng rừng thương mại.

Mô hình thành phố carbon thấp

Thái Lan là quốc gia muốn trở thành trung tâm giao dịch tín chỉ carbon của Đông Nam Á. Để đẩy nhanh quá trình, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Tập đoàn SCG Thammasak Sethaudom từng đưa ra nhiều đề xuất, từ giải quyết các rào cản pháp lý và quy định, thúc đẩy tiếp cận tài chính xanh, nâng cấp công nghệ và hạ tầng xanh đến việc tăng cường khả năng thích ứng và năng lực của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Trong đó, để nâng cấp công nghệ và hạ tầng xanh, lãnh đạo SCG cho rằng nên hỗ trợ việc sử dụng và phát triển các hệ thống lưu trữ năng lượng, như pin nhiệt, để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng tái tạo.

Ngoài ra, cần nỗ lực nâng cấp hệ thống logistics xanh toàn diện để tận dụng các giải pháp sạch và tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí và thời gian thông qua một số biện pháp như tối ưu hóa tuyến đường và hệ thống xếp hàng phù hợp. 

Hơn nữa, cải thiện hiệu quả việc phân loại rác thải bằng cách thúc đẩy việc phân loại rác thải nước và khô. Sáng kiến này có thể thực hiện được bằng cách thành lập các trung tâm phân loại và quản lý rác thải, kết hợp các công nghệ phù hợp.

'Saraburi Sandbox' - mô hình thành phố carbon thấp được đánh giá sẽ đóng góp vai trò lớn nhằm thử nghiệm, kết hợp quan hệ đối tác công - tư - cộng đồng để triển khai vào thực tế cho giao dịch tín chỉ carbon.

Theo đánh giá của các chuyên gia Thái Lan, hướng tiếp cận này sẽ giúp xác định những cơ hội, hạn chế và giải pháp. Việc chính phủ thúc đẩy phân cấp việc ra quyết định và hoạt động cho các cơ quan địa phương sẽ giảm các bước thủ tục và sự mơ hồ trong quá trình triển khai dự án, đẩy nhanh tiến độ trên mọi khía cạnh. Qua đó, tạo ra cơ hội để mở rộng mô hình thành phố carbon thấp sang các tỉnh khác trên toàn quốc trong tương lai.

×