Vì sao quốc gia châu Phi này mua gạo Việt Nam số lượng lớn dù gieo cấy nhiều giống lúa ngắn ngày, có giống lúa lài thơm?

Từ số liệu của Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho thấy, khối lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam trong tháng 9/2025 giảm mạnh khi Philippines - thị trường mua gạo lớn nhất của Việt Nam tạm ngưng nhập khẩu. Trong bối cảnh đó, Ghana-1 quốc gia châu Phi trở thành thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam với gần 22% thị phần.

Cụ thể, trong tháng 9, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt khoảng 466.800 tấn, tương đương 232,383 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2024, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 9 giảm mạnh, cụ thể giảm 43,27% về số lượng và 54,73% về trị giá.

Tính lũy kế đến hết ngày 30/9, tổng lượng gạo xuất khẩu đạt 6,825 triệu tấn, thu về 3,486 tỷ USD, giảm 2,05% về sản lượng và giảm 19,98% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Do Philippines tạm ngưng nhập khẩu nên trong tháng 9, Ghana trở thành thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam với gần 22% thị phần, tiếp đến là Bờ Biển Ngà và Malaysia với thị phần lần lươt là trên 21% và gần 10%...

Về thị trường trong nước tuần qua, theo Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, tuần qua, tại Cần Thơ, lúa Jasmine vẫn có giá là 8.400 đồng/kg, tương đương so với tuần trước; OM 18 là 6.800 đồng/kg; lúa IR 5451 là 6.200 đồng/kg; ST25 là 9.400 đồng/kg.

Tại An Giang, giá các loại lúa tươi hầu hết đi ngang, cụ thể như: IR 50404 được thu mua 5.000–5.200 đồng/kg; OM 5451 từ 5.400-5.600 đồng/kg; OM 18 ở mức 5.800 – 6.000 đồng/kg; Đài Thơm 8 cũng có giá tương tự; riêng OM 380 khoảng 5.700–5.900 đồng/kg (giảm 100 đồng/kg).

Trên thị trường bán lẻ An Giang, giá gạo chủ yếu ổn định: gạo thường 13.000–15.000 đồng/kg; gạo thơm thái 20.000-22.000 đồng/kg; Jasmine (giống lúa Jasmine được lai tạo từ Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), Việt Nam thường gọi là gạo lài thơm) giá 16.000–18.000 đồng/kg; gạo trắng 16.000 đồng/kg, Nàng Hoa 21.000 đồng/kg, Hương Lài 22.000 đồng/kg, thơm Đài Loan 20.000 đồng/kg, Sóc thường 17.000 đồng/kg, Sóc Thái 20.000 đồng/kg, gạo Nhật 22.000 đồng/kg.

Giá gạo nguyên liệu IR 504 ở mức 8.100 - 8.250 đồng/kg, gạo thành phẩm IR 504 từ 9.500 – 9.700 đồng/kg; gạo nguyên liệu OM 380 từ 7.800 - 7.900 đồng/kg; gạo thành phẩm OM 380 dao động ở mức 8.800 - 9.000 đồng/kg.

Với mặt hàng phụ phẩm, giá phụ phẩm các loại dao động trong khoảng từ  7.250 – 10.000 đồng/kg. Giá cám khô ở mức 9.000 – 10.000 đồng/kg.

Về tiến độ sản xuất, tính đến ngày 6/10/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, các tỉnh, thành phố khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã đạt tiến độ sản xuất lúa khá tích cực.

Vụ Hè Thu 2025 đã xuống giống được 1,505 triệu ha (tính chung toàn khu vực phía Nam là 1,851 triệu ha); trong đó diện tích đã thu hoạch đạt khoảng 1,495 triệu ha, với năng suất trung bình 59,45 tạ/ha, sản lượng ước đạt 8,89 triệu tấn lúa.

Đối với vụ Thu Đông, toàn vùng đã gieo sạ được 726.000 ha trên tổng kế hoạch 742.000 ha, đạt 97,85%; diện tích thu hoạch đạt 148.000 ha, năng suất đạt 57,05 tạ/ha, sản lượng ước khoảng 843.000 tấn. Riêng vụ Mùa, tiến độ xuống giống mới đạt 98.000 ha so với kế hoạch 175.000 ha, tương đương 56%.

Trên thị trường gạo châu Á, giá gạo đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh do giá xuất khẩu tại các nước sản xuất lớn đồng loạt giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm do nguồn cung dồi dào và nhu cầu yếu.

Sự cạnh tranh gay gắt giữa các nhà xuất khẩu, cùng với biến động tỷ giá, đã khiến người mua có lợi thế rõ rệt khi đàm phán với bên bán về hợp đồng mua gạo.

Bốc xếp gạo Việt Nam xuất khẩu sang thị trường thế giới, trong có có việc Gana, một quốc gia châu Phi bất ngờ mua gạo Việt Nam với số lượng lớn trong tháng 9/2025. Gana là một quốc gia châu Phi có trồng lúa, hiện quốc gia này đang gieo cấy ít nhất 6 giống lúa ngắn ngày, trong đó có giống lúa Jasmine-giống lúa ngắn ngày cho gạo chất lượng cao, ở Việt Nam thường gọi là gạo lài thơm, được lai tạo từ Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI). Ảnh minh họa: TTXVN.

Tại Thái Lan, giá gạo 5% tấm giảm còn 340 USD/tấn, mức thấp nhất kể từ năm 2007.

Các thương nhân cho biết nguồn cung trong nước tăng mạnh nhờ vụ mùa được hỗ trợ bởi lượng mưa thuận lợi, trong khi đồng baht mạnh lên khiến gạo Thái kém cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, tại Ấn Độ - nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, giá gạo đồ 5% tấm chỉ còn từ 340 – 345 USD/tấn, thấp nhất kể từ giữa năm 2016. Loại gạo trắng 5% tấm cũng chỉ ở mức từ 360 – 370 USD/tấn.

Đồng rupee suy yếu phần nào giúp giảm áp lực lên các nhà xuất khẩu, nhưng nhu cầu thấp vẫn kéo giá đi xuống.

Một số nhà xuất khẩu tại Kolkata thừa nhận các khách hàng đang tận dụng bối cảnh dư cung để ép giá, trì hoãn ký hợp đồng chờ giá giảm thêm.

Trong khi đó, Bangladesh là số ít nước còn tích cực mua gạo, khi vừa phê duyệt mua 50.000 tấn gạo Ấn Độ với giá 359,77 USD/tấn theo một gói thầu quốc tế nhằm bình ổn giá lương thực trong nước.

Nguồn cung lớn từ các vụ thu hoạch sắp tới và lượng hàng tồn kho cao tại nhiều quốc gia nhập khẩu đã giữ giá cước vận chuyển và phí giao hàng ở mức thấp, càng củng cố vị thế của bên mua.

Giá giảm mạnh giúp nhiều quốc gia nhập khẩu bớt áp lực lạm phát thực phẩm sau giai đoạn biến động dữ dội do thời tiết và các biện pháp hạn chế xuất khẩu trong hai năm qua. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo xu hướng hiện tại có thể thay đổi nếu thời tiết kém thuận lợi hoặc có thêm những biện pháp can thiệp từ chính phủ các nước xuất khẩu.

Trong ngắn hạn, giá gạo hạ nhiệt khi nguồn cung vụ mới từ các nước sản xuất chính bắt đầu ra thị trường, trong khi nhiều nhà nhập khẩu lớn tạm thời chưa mua vào, chờ giá điều chỉnh thêm - một diễn biến trái ngược với giai đoạn căng thẳng nguồn cung trước đó.

Về thị trường nông sản Mỹ, giá đậu tương giao kỳ hạn trên Sàn giao dịch Chicago (CBOT) giảm mạnh trong phiên giao dịch cuối tuần ngày 10/10, sau khi Trung Quốc thông báo các biện pháp hạn chế thương mại và Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra những tuyên bố cứng rắn hơn, làm giảm kỳ vọng về khả năng tháo gỡ bế tắc trong quan hệ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc - vốn đã khiến Trung Quốc dừng mua đậu tương Mỹ.

Giống lúa Jasmine là một trong các giống lúa ngắn ngày do Viện nghiên cứu lúa Quốc tế chọn, lai tạo thành công cho gạo dẻo, thơm, chất lượng cao, được nhiều quốc gia gieo cấy. Ở Gana, giống lúa Jasmine là giống lúa ngắn ngày trồng phổ biến nhất ở quốc gia châu Phi này.

Kết thúc phiên này, giá đậu tương giao kỳ hạn của Mỹ giảm 15,5 xu xuống còn 10,06-3/4 USD/bushel.

Giá ngô giao kỳ hạn cũng giảm 5,25 xu xuống còn 4,13 USD/bushel, còn giá lúa mì giảm 10 xu, xuống mức 4,98-1/2 USD/bushel (1 bushel lúa mì/đậu tương = 27,2 kg; 1 bushel ngô = 25,4 kg).

Thị trường đậu tương đang chịu áp lực vì Trung Quốc - khách hàng mua đậu tương lớn nhất của Mỹ – vẫn không quay lại thị trường kể từ khi cuộc chiến thương mại song phương bùng phát.

Ngoài ra, việc Chính phủ Mỹ đóng cửa khiến chính quyền Tổng thống Trump phải trì hoãn kế hoạch hỗ trợ tài chính cho nông dân bị ảnh hưởng do mất đơn hàng xuất khẩu đậu tương sang Trung Quốc.

Trước đó, hôm 9/10, Trung Quốc mở rộng kiểm soát xuất khẩu đối với đất hiếm. Đến ngày 10/10, Bắc Kinh tiếp tục tuyên bố áp phí cảng trả đũa đối với các tàu do Mỹ sở hữu hoặc vận hành, càng làm giảm kỳ vọng về tiến triển trong đàm phán thương mại giữa hai nước.

Ông Trump cho biết Trung Quốc đã gửi thư đến nhiều quốc gia, thông báo kế hoạch áp kiểm soát xuất khẩu với mọi yếu tố liên quan đến sản xuất đất hiếm.

Dự báo nguồn cung lúa mì toàn cầu đạt mức kỷ lục, trong đó có vụ thu hoạch lớn tại Argentina và Australia sắp diễn ra, đang gây áp lực lên thị trường.

Giá ngô cũng giảm theo đà đi xuống của lúa mì, trong khi tiến độ thu hoạch tại vùng Trung Tây nước Mỹ gia tăng cũng tạo thêm áp lực bán.

Thị trường cà phê thế giới cũng khép lại tuần bằng một phiên điều chỉnh giảm mạnh mẽ.

Cụ thể, giá cà phê Robusta tại thị trường London giảm mạnh, mất 86 USD/tấn (1,81%), chốt ở mức 4.480 USD/tấn. Giá cà phê Arabica tại thị trường New York cũng tiếp tục đà giảm mạnh, mất 4,30 US xu/lb (-1,16%), đóng cửa ở mức 373,05 US xu/lb (1 lb = 0,4535 kg).

Thị trường cà phê đang bị chi phối bởi một cuộc xung đột giữa rủi ro nguồn cung tương lai và thực tế nguồn cung hiện tại.

Các yếu tố gây áp lực giảm giá gồm: Tiến độ thu hoạch nhanh ở Brazil, dự báo sản lượng cà phê Robusta của Việt Nam tăng 6%, và sự sụt giảm của nhu cầu sau khi giá lên quá cao. Tuy nhiên, các yếu tố hỗ trợ giá vẫn rất mạnh. Tồn kho Arabica thấp kỷ lục và vị thế bán khống kỷ lục, có thể gây ra đợt tăng giá đột biến nếu có tin tích cực.

Dự báo, thị trường sẽ bước vào tuần mới với áp lực bán mạnh mẽ. Sự phục hồi chỉ có thể đến nếu có thông tin mới về tồn kho giảm mạnh hơn hoặc rủi ro thời tiết tại Brazil gia tăng trở lại.

×