Xã Núi Cấm, tỉnh An Giang, thứ cây nhà nghèo "ăn kham uống khổ" hóa ra làm cách này dân lại có tiền

Bài toán chuyển đổi: Khi cây tầm vông-cây “nhà nghèo” thắng thế

Dưới cái nắng gay gắt mùa hạn của vùng Bảy Núi, ấp Tà Lọt (xã Núi Cấm, tỉnh An Giang) từng là vùng đất đầy thử thách đối với những người làm nông nghiệp.

Với diện tích tự nhiên gần 1.500ha nhưng phần lớn là đất gò, đồi và chỉ sản xuất được một vụ lúa bấp bênh, đời sống bà con nơi đây từng rơi vào cảnh khó khăn kéo dài.

Những vườn cây ăn trái truyền thống vốn cần nguồn nước dồi dào đã không thể trụ vững trước tình trạng khô hạn và biến đổi khí hậu khắc nghiệt.

Trong cái khó ló cái khôn, những người nông dân như anh Đặng Ngọc Bình hay ông Huỳnh Văn Tần đã nhận ra sức sống mãnh liệt của cây tầm vông – loại cây được mệnh danh là cây của "nhà nghèo" nhưng lại mang giá trị thực.

Với chi phí đầu tư ban đầu thấp, sức chống chịu hạn hán cực tốt và đặc biệt là không đòi hỏi quy trình chăm sóc quá cầu kỳ, tầm vông nhanh chóng trở thành "cứu cánh" cho những diện tích đất vườn đồi kém hiệu quả.

Anh Đặng Ngọc Bình, một trong những người tiên phong, chia sẻ rằng sau khi chuyển đổi 3ha đất sang trồng tầm vông, gia đình anh đã thu về hơn 150 triệu đồng mỗi năm.

Một con số đầy ấn tượng nếu so với cảnh "trồng – chặt" bấp bênh trước đây. Thấy được hiệu quả lâu dài từ cây tầm vông, anh Bình đã chuyển toàn bộ 5ha đất của gia đình sang trồng giống cây chịu hạn này.

Không riêng anh Bình, ông Huỳnh Văn Tần cũng khẳng định từ khi chuyển 2ha vườn tạp sang loại cây này, thu nhập gia đình ông đã đi vào quỹ đạo ổn định.

Theo tính toán của bà con, mỗi ha tầm vông có thể mang về lợi nhuận bình quân khoảng 70-80 triệu đồng sau khi trừ hết chi phí. Đây chính là minh chứng sống động cho việc lựa chọn cây trồng thích ứng với biến đổi khí hậu tại địa phương.

Sức mạnh từ liên kết và kỳ vọng “thổi hồn” vào sản phẩm thô

Câu chuyện tại Tà Lọt không dừng lại ở những hộ cá thể. Để tạo ra sức mạnh thực sự, năm 2024, Chi hội nông dân nghề nghiệp trồng tầm vông và tre tứ quý ấp Tà Lọt đã ra đời. Từ 34 thành viên ban đầu với hơn 58ha, đến nay chi hội đã thu hút 52 thành viên tham gia, mở rộng diện tích canh tác lên hơn 80,5ha.

Việc tham gia chi hội giúp bà con không còn đơn độc trên cánh đồng của mình. Những tổ chuyên trách về cây giống và kỹ thuật được thành lập để hỗ trợ nhau từ khâu xuống giống đến cách bón phân, xử lý thuốc khi măng mọc.

Đặc biệt, sự đồng hành của Hội Nông dân và các ngân hàng chính sách, ngân hàng Kiên Long đã "tiếp sức" kịp thời với tổng nguồn vốn vay lên đến hơn 1,6 tỷ đồng, giúp bà con mạnh dạn nhân rộng diện tích.

Tuy nhiên, như bao câu chuyện nông sản khác, cây tầm vông Tà Lọt cũng đang đứng trước những "nút thắt" cần tháo gỡ.

Hiện nay, sản phẩm chủ yếu vẫn bán thô cho thương lái, dẫn đến tình trạng bị ép giá và lợi nhuận chưa đạt mức tối ưu. Một trăn trở khác là nguy cơ cháy rừng vào mùa khô khi lá tầm vông rụng dày đặc.

Ông Lý Thanh Tùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Núi Cấm, chia sẻ đầy tâm huyết về định hướng tương lai: "Chúng tôi đang kêu gọi doanh nghiệp đầu tư mở cơ sở gia công mỹ nghệ ngay tại địa phương.

Mục tiêu là nâng cao giá trị cây tầm vông, không chỉ là nguyên liệu thô mà phải trở thành các sản phẩm có tính nghệ thuật, gắn liền với phát triển du lịch nông nghiệp để phục vụ du khách đến với Núi Cấm".

Tầm nhìn bền vững: Gỡ “nút thắt” vốn và công nghệ

Trong chuyến công tác tại An Giang vào đầu tháng 3/2026, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn đã trực tiếp đến thăm và lắng nghe tâm tư của bà con ấp Tà Lọt. Sự phấn khởi của người đứng đầu Hội Nông dân Việt Nam trước mô hình này đã mở ra những tín hiệu lạc quan mới.

Để giúp tầm vông bứt phá, Trung ương Hội đã đề nghị Hội Nông dân tỉnh An Giang sớm có phương án hỗ trợ vốn từ Quỹ Hỗ trợ nông dân để Chi hội đầu tư thiết bị sơ chế ban đầu theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp.

Xa hơn nữa, việc khuyến khích chi hội phát triển lên mô hình Hợp tác xã được xem là bước đi chiến lược. Khi có tư cách pháp nhân vững chắc, bà con sẽ dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn lớn hơn và ký kết các hợp đồng tiêu thụ bền vững với các doanh nghiệp lớn.

Bên cạnh vốn và công nghệ, Chủ tịch Lương Quốc Đoàn cũng nhấn mạnh đến yếu tố then chốt trong kinh tế thị trường: "Chữ tín".

Để đi xa cùng nhau, người nông dân phải đoàn kết, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng "bẻ kèo" với doanh nghiệp. Chỉ khi xây dựng được niềm tin, thương hiệu tầm vông Bảy Núi mới có thể vươn tầm.

Cây tầm vông đang thực sự làm thay đổi diện mạo vùng đất chân núi Cấm. Với sự đồng lòng của bà con, sự sâu sát của các cấp chính quyền và những định hướng hỗ trợ thiết thực từ Trung ương, tin rằng trong tương lai không xa, những sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo từ tầm vông Tà Lọt sẽ theo chân du khách đi khắp mọi miền. Đó không chỉ là câu chuyện của một loài cây, mà là câu chuyện về ý chí vươn lên và tư duy làm kinh tế nông nghiệp bền vững của người nông dân thời đại mới.

×