Bài dự thi "Việt Nam trong tôi": Đến Tủa Thàng nhớ về Quyết Tiến

Tên xã cũ như thế và mới sáp nhập gần đây cũng tên như thế. Mùa này đường đi hơi vất vả, nhưng cũng còn sướng gấp trăm lần ngày trước. Bác có lòng khắc đi khắc tới”. Tôi hiểu “có lòng” ở đây là có quyết tâm. Cái quyết tâm ấy tôi xác định đã mấy tháng nay, giờ mới có cơ hội thực hiện...

Do không quen đường, sau gần một giờ trên chiếc xe máy lúc lên số 2 lúc về số 1, chúng tôi mới vượt qua được con đường liên xã dài chưa đầy 30km. Để lại đằng sau cuộc hành trình với bao nhiêu tên bản, tên đất, bao nhiêu núi, cây, mây, gió và rất nhiều những cú trơn trượt mùa mưa, chúng tôi tới trung tâm xã Tủa Thàng vào một chiều nắng nhạt hiếm hoi và có phần may mắn. Cuộc sơ kiến diễn ra ấm áp tại trụ sở UBND xã - nơi có các công trình kiến trúc kiên cố và bán kiên cố, bằng các nguồn vốn xây dựng hạ tầng nông thôn vùng sâu vùng xa của Chính phủ. Trung tâm hành chính Tủa Thàng tọa lạc trên vùng đất kể cũng khá đẹp, ít ra là với địa điểm của Tủa Thàng. Câu chuyện sơ giao với các đồng chí lãnh đạo địa phương, dần dần đưa chúng tôi trở về quá khứ của Tủa Thàng với tên gọi Quyết Tiến...

Vẫn biết ngày cả nước ta nhất tề vùng lên làm cuộc Cách mạng Tháng Tám long trời lở đất (08.1945) để dẫn đến Quốc khánh (02.1945), thì ở Tủa Chùa chưa có tổ chức nào đứng ra lãnh đạo phong trào nông dân, kể cả hình thức bí mật hay công khai. Tuy vậy, đối với người dân Tủa Chùa nói chung và người dân Tủa Thàng nói riêng, cách mạng chính là cuộc sống, là nương đồi cho ta cày cấy, là tiếng khèn Mông dẫn mẹ về với cha trong mái nhà hạnh phúc. Một ngày kia, vào cuối năm 1945, những cán bộ chân đất của Đội Xung phong Quyết Tiến vào tới Tủa Thàng. Đồng bào Mông ở Tủa Thàng tự nguyện góp lương thực, thực phẩm cho bộ đội; những gia đình có điều kiện thì đón bộ đội về nhà mình ở, coi cán bộ như những người thân vừa mới đi xa trở về. Xã Tủa Thàng mang tên Quyết Tiến từ đấy, một cái tên biểu thị khát vọng vươn tới và tấm lòng chở che, đùm bọc của nhân dân; bất chấp sự truy bức dã man của bộ máy tay sai bản xứ gồm những thống lý, chống chụa, seo phải, sa thầu...

Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Ban cán sự Đảng liên huyện Tuần - Lai, xã Quyết Tiến được xây dựng thành khu căn cứ du kích thứ hai của huyện. Cùng với việc khôi phục các cơ sở bí mật ở Làng Cố, Đề Chu, Sáng Lâu... Uỷ ban Hành chính kháng chiến xã Quyết Tiến được thành lập, do các ông Sùng Nủ Su và Giàng Giao làm chủ tịch và phó chủ tịch. Đánh hơi thấy cán bộ Việt Minh đã vào và đang hoạt động mạnh ở Quyết Tiến, tri huyện Quỳnh Nhai lập tức phái một trung đội ngụy quân đánh lên. Song, rừng núi yêu dấu và nhất là lòng người Quyết Tiến như thành trì vững chãi, đã bảo vệ an toàn cho bộ đội. Để khủng bố thị uy tinh thần người dân, tên tổng đoàn Thái đã hạ lệnh bắt giam, tra tấn tàn bạo các cán bộ của uỷ ban hành chính kháng chiến xã.

Không những phong trào cách mạng ở Quyết Tiến không bị dập tắt, mà từ đây, gạo, muối và thuốc súng tiếp tục ngày đêm theo con đường bí mật chuyển về xã Pú Nhung (huyện Tuần Giáo hiện nay), giúp cho đội du kích của Sùng Phái Sinh đánh những trận dũng mãnh vào các đồn giặc. Ngày nay, mặc dù xã Quyết Tiến đã đổi tên thành xã Tủa Thàng, nhưng nhiều cụ già ở đây vẫn còn nhớ như in những cái tên cán bộ: Nguyễn Xuân Giảng, Đặng Nhung, Nguyễn Long, Đào Quang Hý... Những cái tên bình dị, lặn vào sông núi, góp phần làm lên một Tủa Thàng đánh địch từ trong lòng nhân dân - từ những động tác nhường cơm sẻ áo, biết hy sinh đợi chờ ngày chiến thắng...

Qua buổi làm việc với ban lãnh đạo xã, điều chúng tôi cảm nhận được là ý chí “Quyết Tiến” của Đảng bộ và nhân dân Tủa Thàng, trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Cũng như hầu hết đồng bào các xã phía đông huyện Tủa Chùa, nhân dân Tủa Thàng coi sông Đà như một con đường thông thương xuôi xuống Sơn La, ngược lên Lai Châu, giúp bà con mở rộng thị trường hàng hóa qua những cuộc trao đổi trên bến dưới thuyền. Tôi đã ngồi lại gần một giờ trên bến Pắc Na, bâng khuâng ngắm nhìn những con thuyền đuôi én sơn xanh gắn máy, trong khoang chở đầy ngô, đỗ tương, hàng tạp hóa và cả các cô gái Mông, Thái, Dao... với những nụ cười làm ngập ngừng sóng nước sông Đà. Trong cảm xúc mới mẻ của kẻ độc hành lữ thứ, tôi nghĩ rồi đây rất có thể sẽ có những thương cảm sầm uất được hình thành, khi mà công trình Thủy điện Sơn La đã hoàn tất, đóng điện hơn 15 năm, đã và đang góp phần hữu dụng to lớn cho nguồn điện quốc gia.

Thời Pháp thuộc, cả huyện Tủa Chùa chỉ có duy nhất một người biết chữ, đó là viên thư ký người Thái quê Mường Báng tên là Lò Văn Pín. Vậy mà nay, gần như 100% trẻ em Tủa Thàng được đến trường, được học tập trong những điều kiện vật chất tốt nhất, được thừa hưởng những chính sách giáo dục nhân đạo nhất mà chế độ XHCN mang lại. Giao thông về đến từng bản và tiếng xe máy vọng vào các vách núi, nghe râm ran dọc những cung đường rừng hoang vắng đến nao lòng ngày nào.

Trên đường trở về xã để ra huyện, chúng tôi dừng lại trên cầu Tà Hủ Cháng, trước khung cảnh thiên nhiên bát ngát, trữ tình. Cầu Tà Hủ Cháng rất đẹp và tuyến giao thông nông thôn Đề Chu - Tủa Thàng đã xong, nhưng cây cầu lòng dân - ý Đảng và con đường đi đến ấm no còn đẹp và lớn hơn nhiều. Trên con đường ấy, mấy nghìn trái tim người dân Tủa Thàng chung một nhịp đập, chung một ước mơ. Một Tủa Thàng đang từng bước đi lên, xứng đáng với truyền thống quê hương cách mạng Quyết Tiến năm xưa...

Ngày 16.6.2025, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành 34 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của 34 tỉnh, thành phố mới. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày được thông qua. Sau khi sắp xếp, tỉnh Điện Biên từ 10 đơn vị cấp huyện, 129 xã, phường, thị trấn (115 xã, 9 phường, 5 thị trấn) còn 45 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 42 xã và 3 phường). Theo đó, với huyện Tủa Chùa cũ, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Huổi Só và xã Tủa Thàng thành xã mới có tên gọi là xã Tủa Thàng. Như vậy là bất luận thế nào, địa danh “Tủa Thàng” nay và “Quyết Tiến” xưa vẫn tồn tại như một niềm kiêu hãnh, trong tâm hồn cán bộ và nhân dân các dân tộc Tủa Thàng...

×