Chuyển chuyến bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành, cần lộ trình hợp lý!

Bất tiện với hành khách và du lịch

Tân Sơn Nhất chỉ cách trung tâm TP.HCM 8-10 km, thuận lợi cho hành khách nội địa và quốc tế. Nếu dời hết sang Long Thành, hành khách sẽ phải di chuyển mất 3 - 4 giờ nếu trong giờ cao điểm, nghĩa là lâu hơn cả thời gian bay đi Quảng Châu hay Đài Loan.

Trong khi đó, các thành phố lớn khác trên thế giới tuy đặt sân bay cách trung tâm từ 30-50 km nhưng đều có tàu điện ngầm, express train kết nối trong 30 - 45 phút. Ví dụ, từ Tokyo đi Narita bằng Narita Express chỉ mất 55 phút; từ Seoul ra Incheon mất khoảng 40 phút bằng AREX. Long Thành hiện chưa có hệ thống này, hành khách sẽ chịu thiệt thòi nhiều nhất trong giai đoạn đầu.

Với khách du lịch, rủi ro còn rõ hơn. Khách transit (quá cảnh) tại Tân Sơn Nhất hiện có thể tranh thủ ghé trung tâm thành phố, với mức chi tiêu trung bình 70-120 USD/ngày. Ước tính mất 500.000 lượt khách quá cảnh/năm sẽ khiến TP.HCM thất thu 35-60 triệu USD. Các nghiên cứu quốc tế cho thấy, tại Singapore Changi hay Hong Kong, khách transit chi tiêu từ vài chục đến cả trăm USD mỗi lần dừng, đóng góp lớn cho ngành bán lẻ và dịch vụ. Trong khi đó, xung quanh Long Thành hiện chưa có sản phẩm du lịch, thương mại tương xứng để giữ chân hoặc kích thích chi tiêu.

Bài học quốc tế

Nhiều quốc gia từng đối mặt với bài toán tương tự. Tokyo giữ Haneda cho các chuyến bay ngắn, dồn Narita cho đường dài; Seoul để Incheon khai thác quốc tế chính, còn Gimpo vẫn duy trì các tuyến ngắn đi Tokyo, Thượng Hải. Bangkok từng đóng Don Mueang, nhưng vài năm sau phải mở lại để chia tải cho Suvarnabhumi. Montreal là bài học thất bại khi dồn hết về Mirabel, khiến hành khách rời bỏ, buộc phải khôi phục Dorval.

Mẫu số chung có thể rút ra, những thành phố thành kể trên đều duy trì song song hai sân bay với vai trò phân vai rõ ràng. Ngược lại, nơi nào nóng vội “đóng cửa” sân bay cũ để chuyển hết sang sân bay mới đều gặp khủng hoảng về lưu lượng, mất thị phần và đánh mất lợi thế kinh tế - xã hội quanh sân bay cũ.

Bài học này đặc biệt quan trọng với TP.HCM, nơi Tân Sơn Nhất hiện không chỉ là cửa ngõ hàng không mà còn là mắt xích trong hệ sinh thái dịch vụ - du lịch - logistics đã định hình nhiều thập kỷ.

Những kinh nghiệm này cho thấy, nếu chuyển đổi ồ ạt, nguy cơ “mất cả chì lẫn chài” là rất rõ.

Giải pháp đề xuất

Trong giai đoạn đầu (2026-2028), Long Thành nên tập trung khai thác đường bay dài đi châu Âu, Bắc Mỹ, Trung Đông, Úc và các tuyến không yêu cầu transit. Tân Sơn Nhất tiếp tục giữ các đường bay ASEAN, Đông Bắc Á và tuyến cần trung chuyển. Cách phân vai này vừa tiện lợi cho hành khách, vừa tránh lãng phí hạ tầng Tân Sơn Nhất vốn đang được bổ sung thêm nhà ga T3 hiện đại.

Song song đó, Long Thành cần được đầu tư dịch vụ đồng bộ như kho lạnh quốc tế, làn ưu tiên logistics, shuttle bus và metro kết nối TP.HCM. Chỉ khi đảm bảo kết nối nhanh - rẻ - đúng giờ, Long Thành mới có thể cạnh tranh với các trung tâm trong khu vực như Suvarnabhumi, Changi hay Incheon.

Về quy hoạch, phải phối hợp giữa TP.HCM và Đồng Nai để tránh phát triển ồ ạt, bảo đảm hạ tầng xã hội kịp theo. Kinh nghiệm nhiều nơi cho thấy, nếu không kiểm soát quy hoạch, các khu vực quanh sân bay dễ rơi vào tình trạng “đô thị hóa nửa vời”, thiếu trường học, bệnh viện, hạ tầng cơ bản, gây áp lực xã hội lâu dài.

Ở góc độ kinh tế - xã hội, lộ trình chuyển dần sẽ giúp giữ việc làm cho hàng chục nghìn lao động đang gắn với hệ sinh thái Tân Sơn Nhất, từ hàng không, du lịch, khách sạn, taxi đến dịch vụ ăn uống. Đồng thời, Long Thành vẫn mở ra cơ hội đầu tư mới cho các tập đoàn logistics, thương mại, bất động sản. Nhà nước có thể áp dụng chính sách ưu đãi có điều kiện cho doanh nghiệp dịch vụ tại Long Thành, đồng thời trích một phần lợi nhuận để tái đầu tư vào khu vực phụ cận, bảo đảm phát triển cân bằng.

Long Thành có tiềm năng trở thành cửa ngõ hàng không quốc tế hàng đầu khu vực. Nhưng chìa khóa thành công nằm ở lộ trình hợp lý. Nếu nóng vội chuyển toàn bộ, Việt Nam có thể đối diện tổn thất lớn, hành khách bất tiện, du lịch thất thu, logistics tăng chi phí và hạ tầng Tân Sơn Nhất bị lãng phí.

Một chiến lược phân vai, chuyển dần, học hỏi từ các mô hình Tokyo, Seoul, Bangkok sẽ giúp Long Thành phát huy đúng vai trò, đồng thời giữ vững động lực kinh tế - xã hội cho TP.HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

×