Chuyên gia nói gì về được – mất khi lao động “chủ động” nghỉ việc hưởng trợ cấp thất nghiệp?

Thiệt – hơn khi lao động “chủ động” thất nghiệp để hưởng trợ cấp?

48 tuổi, 20 năm đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp, nhưng bà Phạm Thị Ngân (Thanh Hóa) có tới 4 lần hoặc nghỉ việc hoặc mất việc làm thụ động và có tới 3 lần đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Cứ đi làm được 4-5 năm công ty không giải thể thì bà Ngân cũng chủ động xin nghỉ việc để hưởng trợ cấp thất nghiệp. Lần gần đây nhất là tháng 9/2025 khi con gái bà sinh con, bà Ngân chủ động xin nghỉ việc để trông cháu.

“Sau khi nghỉ việc tôi đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp và được hưởng trợ cấp 5 tháng. Dự tính, trông cháu khi nào hết thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp thì lại về quê tìm việc làm mới ở các khu công nghiệp”, bà Ngân nói.

Không ít lao động có tâm lý sợ thiệt như bà Ngân nên cứ đi làm được 5-10 năm lại xin nghỉ việc để được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Tuy nhiên, nhiều lao động không biết rằng chủ động nghỉ việc hưởng trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp như vậy là lợi bất cập hại.

Ông Trần Tuấn Tú – Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) cho biết Chính sách bảo hiểm thất nghiệp cho phép người lao động được hưởng tối thiểu 3 tháng trợ cấp thất nghiệp, với mức 60% tiền lương tháng, trong khi nếu đi làm thì họ chỉ được hưởng 100% thu nhập. Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo người lao động cân nhắc sớm quay lại thị trường để có thu nhập ổn định hơn...

Luật Việc làm 2025 có hiệu lực từ đầu năm 2026 quy định, trong quá trình hưởng trợ cấp thất nghiệp, hàng tháng, người lao động phải thông báo tình hình tìm kiếm việc làm với Trung tâm Dịch vụ việc làm.

“Mặc dù khi thất nghiệp, lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng khoản tiền này chỉ bằng 60% tiền lương hàng tháng. Nếu đi làm người lao động có thể được hưởng 100% tiền lương, cộng với nhiều khoản thu nhập khác và tiền lương nên vẫn lợi hơn nhiều”, ông Tú nói.

Ngoài ra cũng theo các chuyên gia, lao động không nên chủ động nghỉ việc để hưởng trợ cấp thất nghiệp, vì nên xem đây là khoản để giành, chỉ sử dụng khi thật sự mất việc, đường cùng. Nếu chưa hưởng lao động có thể được bảo lưu, lúc về hưu cũng có thể được hưởng một khoản trợ cấp nhỏ không lo thiệt. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp cũng chỉ để trợ cấp cho số ít đối tượng chẳng may bị mất việc. Nếu ai cũng lạm dụng thì sẽ khiến quỹ có nguy cơ bị thâm hụt, thậm chí vỡ.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương – chuyên gia lao động – việc làm cũng cho rằng cần tăng cường truyền thông để thay đổi nhận thức của người lao động về vấn đề này, từ đó giúp họ thấy việc lợi – hại nếu trục lợi chính sách.

“Thực tế có nhiều lao động tính toán chủ động xin nghỉ việc để hưởng trợ cấp rồi cùng lúc lại xin việc làm thêm, nhưng như vậy phạm luật. Nếu bị phát hiện, lao động có thể bị truy thu số tiền trợ cấp đã hưởng, thậm chí có thể còn bị truy tố hình sự”, bà Hương nói.

Tuyên truyền tránh trục lợi chính sách bảo hiểm thất nghiệp của người lao động

Luật Việc làm năm 2025 quy định mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng của người lao động bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp. Tối đa không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng tại tháng cuối cùng đóng bảo hiểm thất nghiệp.

Quy định này có thay đổi so với Luật Việc làm năm 2013, khi mức mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa bằng 5 lần mức lương cơ sở hoặc mức lương tối thiểu vùng tùy thuộc vào đối tượng.

Theo ông Trần Tuấn Tú, trợ cấp thất nghiệp là chế độ ngắn hạn, hỗ trợ chỉ một phần thu nhập cho người lao động, giảm khó khăn khi công việc tạm thời bị mất. Vì thế, chính sách theo nguyên tắc chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia.

“Tại sao tôi lại nói là có sự chia sẻ, bởi người lao động chỉ đóng 1% tiền lương mỗi tháng trong vòng 12 tháng, tức cả năm 12%, nhưng được nhận trợ cấp thất nghiệp tối thiểu là 3 tháng, với mức hưởng là 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp (180%). Trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động còn được hưởng bảo hiểm y tế và nhiều chính sách khác”, ông Trần Tuấn Tú phân tích.

Có thể kể ra như: Chính sách hỗ trợ đào tạo bồi dưỡng kỹ năng trong quá trình làm việc, đào tạo sau khi thất nghiệp, tư vấn giới thiệu việc làm miễn phí, hỗ trợ vay vốn tạo việc làm…

Theo các chuyên gia, chế độ hưởng của người lao động không phải là từ mỗi phần tiền của lao động đó, mà có sự chia sẻ từ phần đóng góp của những lao động khác khi tham gia. Do vậy, để việc thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp được hiệu quả, theo các chuyên gia cần tăng cường năng lực kết nối cung cầu lao động. Mục tiêu là giúp người lao động được tư vấn ngay cả khi đang làm việc, sau khi thất nghiệp để sớm tìm được việc làm phù hợp.

“Ngồi nhà để hưởng 60% trợ cấp thì không thể đủ đáp ứng so với nhu cầu của người lao động. Do vậy, cần tăng cường nhận thức, nâng cao năng lực tư vấn, giới thiệu việc làm để rút ngắn khoảng thời gian thất nghiệp của người lao động. Bản thân người lao động từ đó cũng cảm thấy mong muốn quay lại có việc làm để đảm bảo thu nhập 100%, thay vì hưởng trợ cấp mấy chục phần trăm”, ông Trần Tuấn Tú nhấn mạnh thêm.

×