Đây là 2 cổ vật mới lạ- bảo vật quốc gia mà Bình Dương đem về "ngôi nhà chung" mang tên TP HCM sau sáp nhập

Mộ chum gỗ nắp trống đồng Phú Chánh-cổ vật đất Bình Dương là bảo vật quốc gia

Mộ chum gỗ nắp trống đồng Phú Chánh có niên đại khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ II đầu Công nguyên (gần 2000 năm về trước), là hiện vật gốc còn nguyên vẹn phát hiện trong di tích khảo cổ học.

Đây là kiểu mộ táng mới lạ được phát hiện lần đầu tiên trong lịch sử khảo cổ học Việt Nam và thế giới.

Mộ táng chum gỗ trống đồng được phát hiện vào cuối năm 1998 bởi ông Nguyễn Văn Cường (sống tại ấp 6, xã Vĩnh Tân, huyện Tân Uyên, Bình Dương cũ) trên một thửa ruộng thuộc ấp Phú Bưng, xã Phú Chánh, thị xã Tân Uyên, ở độ sâu cách mặt ruộng khoảng 1,8- 2,5m.

Ngay khi được phát hiện, Trung tâm Nghiên cứu Khảo cổ học thuộc Viện Khoa học xã hội tại TP Hồ Chí Minh phối hợp với Bảo tàng tỉnh Bình Dương đã đào thám sát tại vị trí phát hiện trống đồng thu được một chum gỗ còn nguyên vẹn và một số di vật khác nằm trong lòng chum theo hình thức tùy táng.

Mộ chum gỗ nắp trống đồng Phú Chánh- được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2013. Mộ táng chum gỗ trống đồng được phát hiện vào cuối năm 1998 trên một thửa ruộng thuộc ấp Phú Bưng, xã Phú Chánh, thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ ở độ sâu 1,8-2,5m dưới lòng đất.

Chum gỗ huỳnh đàn (chất liệu gỗ sưa-gỗ trắc thối) cao khoảng 61cm, đường kính miệng 46-50cm.

Chum gỗ huỳnh đàn được đục từ đoạn gỗ theo thớ ngang của một thân cây gỗ sưa có đường kính lớn hơn 100cm, có nhiều đường vân gỗ tròn đồng tâm.

Chum có miệng tròn đều, vành miệng đục vát xiên, tạo một mặt phẳng hướng tâm. Mặt ngoài chum được gọt đẽo, dáng xiên và nở rộng dần ở phần tiếp xúc giữa thân và đáy.

Trống đồng cao khoảng 40cm, đường kính mặt trống 47,5cm, đường kính chân đế 44cm.

Mặt trống đồng tâm có hình ngôi sao 10 cánh nhọn đầu, xen giữa các cánh sao trang trí họa tiết hình lông công cách đều cùng với các họa tiết hình chữ V ngược lồng nhau, trong một hình tròn giới hạn bởi hai đường chỉ chìm nổi.

Mặt trống đồng có 7 vành hoa văn chữ N, hình vòng tròn có chấm giữa, những đường song song, hình thoi lồng nhau, hình 6 con chim bay ngược chiều kim đồng hồ.

Tang trống đồng có hoa văn bố cục theo khung, mỗi khung chia làm 2 tổ hợp. Lưng trống trang trí 6 ô cách đều, nằm đối xứng qua tâm.

Chum gỗ sưa và trống đồng kết hợp với nhau thành một bộ mộ táng chum gỗ trống đồng. Theo đánh giá của các nhà khảo cổ học, đây là kiểu mộ táng mới lạ được phát hiện lần đầu tiên trong lịch sử khảo cổ học Việt Nam và thế giới.

Tâm mặt trống đồng-cổ vật đất Bình Dương-bảo vật quốc gia có hình ngôi sao 10 cánh nhọn đầu, xen giữa các cánh sao trang trí hoạ tiết hình lông công đơn giản (Ảnh TTTXVN)

Việc sử dụng “áo quan” bằng chum gỗ dùng trống đồng làm nắp đậy là tư liệu rất mới trong nghiên cứu hoạt động sống của các cộng đồng cư dân cổ trên địa bàn Đông Nam Bộ.

Mộ chum gỗ nắp trống đồng là cứ liệu nghiên cứu lịch sử của vùng đất Bình Dương nói riêng và Nam Bộ nói chung. Cư dân cổ ở đây đã có kỹ thuật đục đẽo gỗ điêu luyện, cho thấy sự phát triển khá cao của nghề thủ công chế tác gỗ trong cộng đồng này.

Việc sử dụng trống đồng làm nắp đậy “quan tài” bằng chum gỗ còn thể hiện sự giàu có và quyền lực của một số cá nhân trong cộng đồng nơi đây trong quá khứ, đồng thời phản ánh sự trù phú của một vùng đất.

Qua táng thức phát hiện trong khu di tích Phú Chánh thể hiện sự giao lưu văn hoá giữa các vùng miền, giữa các nền văn hóa cổ đại ở Việt Nam.

Mộ chum gỗ sưa có hình thức tương đồng với mộ chum gốm của văn hoá Sa Huỳnh và trống đồng thuộc loại hình trống Đông Sơn.

Mộ chum gỗ nắp trống đồng là hiện vật đặc biệt, quý hiếm và tiêu biểu cho một thời đại lịch sử trước và sau công nguyên của vùng đất Phú Chánh, Bình Dương và khu vực Đông Nam Bộ.

Tượng động vật Dốc Chùa-cổ vật kỳ lạ

Ngoài mộ chum gỗ nắp trống đồng, Bảo tàng Bình Dương còn có bảo vật Tượng động vật Dốc Chùa có niên đại cách đây khoảng 3.000 năm, được phát hiện tại di tích khảo cổ Dốc Chùa (xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ) cho tới nay vẫn là độc bản.

Tượng con động vật cao 5,4cm, dài 6,4cm và còn khá nguyên vẹn, chỉ có một vài chi tiết nhỏ bị gãy vỡ. Tượng được đúc từ chất liệu đồng, có màu xám xanh do bị phong hóa, hoen rỉ.

Đây là tượng thể hiện một động vật bốn chân đứng trên bệ hình chữ nhật, có bốn mấu uốn cong vào phía chân.

Đầu con động vật dài, mồm con động vật doãng ra hai bên, trên đỉnh đầu và tai có hai gờ nhọn có vết gãy (có thể là hai sừng), cổ con động vật cao và to không cân xứng với thân, trên lưng có quai nhỏ, giữa có lỗ thủng.

Hai bên hông con động vật lạ này trang trí hoa văn đường nối gấp khúc dạng hình thang, chính giữa có dấu lõm gần tròn xung quanh nhiều rãnh ngắn giống như hình mặt trời.

Phần thân con động vật này còn lại trang trí nhiều dãy chấm lõm từ trên xuống đến khuỷu chân.

Tượng động vật bằng đồng là cổ vật thuộc văn hóa Đồng Nai, cách ngày nay khoảng 2.500 năm, khai quật tại Dốc Chùa, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương năm 1977. Con động vật lạ mà tượng đồng này thể hiện, các nhà nghiên cứu chưa xác định được đó là loài thú nào.

Đuôi con động vật có kích thước khá lớn, đoạn cuối đuôi uốn cong thành ba vòng tròn, có một vòng bị gãy. Bốn chân con động vật cao, khuỷu chân lớn. Hai chân trước nhỏ và khá thẳng, hai chân sau lớn và hơi khuỵu ra đằng trước.

Giữa đế phía dưới bốn chân có hình một con vật thuộc loại bò sát bị gãy mất đầu. Đầu nhỏ không rõ nét.

Tuy nhiên, Tượng động vật Dốc Chùa chưa thể xác định đây là tượng thể hiện loài thú gì.

Việc phát hiện một tượng đồng có hình dáng một con vật lạ đứng trên một con vật khác đã là một hiện vật hết sức độc đáo, chưa từng thấy ở bất cứ di tích nào khác trong vùng Đông Nam Bộ.

Đồng thời tượng thú Dốc Chùa phát lộ trên đất Bình Dương cũng là hiện vật tiêu biểu cho nghệ thuật đúc đồng mỹ thuật của người thời tiền sử ở Bình Dương và có giá trị nghiên cứu về đặc trưng văn hóa mộ táng trong thời kỳ tiền sử.

×