Hà Nội thí điểm cấm xe máy chạy xăng theo giờ trong vùng phát thải thấp, người dân nói gì?

Tại kỳ họp thường kỳ thứ 28, sẽ diễn ra từ ngày 26-28/11, HĐND TP Hà Nội sẽ xem xét ban hành nghị quyết thay thế Nghị quyết số 47 về vùng phát thải thấp - nội dung được quy định trong Luật Thủ đô 2024. Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này là lộ trình cấm xe máy xăng tại một số khu vực trung tâm, bắt đầu từ ngày 1/7/2026.

Người dân nói gì về việc thí điểm cấm xe máy xăng theo khung giờ?

Ngay sau khi thông tin được công bố, nhiều khu dân cư tại Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Giảng Võ, Tây Hồ… trở nên sôi nổi với những câu chuyện xoay quanh câu hỏi: “Sắp tới đi xe gì? Bị cấm vào giờ nào?”.

Anh Nguyễn Ngọc Thành (phường Nghĩa Đô) cho biết gia đình rất lo lắng khi hay tin xe máy xăng sẽ bị cấm theo khung giờ. “Nhà tôi trong ngõ nhỏ, sáng nào cũng phải chở con đi học rồi sang Tây Hồ làm. Nếu cấm theo giờ thì phải ghi rõ thời điểm, chứ không thể để người dân đi mà lúc nào cũng nơm nớp sợ bị phạt,” anh nói.

Tại khu tập thể Giảng Võ, nơi thuộc nhóm 9 phường thí điểm, chị Vũ Thị Quỳnh cho biết gia đình đang tính chuyện đổi xe.

“Hà Nội đi hướng xanh là đúng, nhưng hạ tầng sạc chưa theo kịp. Khu tập thể vừa chật, vừa khó để xe, nói gì đến lắp trạm sạc. Đến giờ quanh đây chưa có điểm sạc nào cả. Không có chỗ sạc thì chuyển sang xe điện sao được?”, chị Quỳnh nói và mong muốn chính quyền khi được giao rà soát vị trí đặt trạm sạc phải triển khai sớm, bố trí hợp lý và đáp ứng đủ nhu cầu thực tế.

Ở phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám, ông Nguyễn Văn Đoàn đánh giá việc cấm theo giờ thay vì cấm toàn thời gian sẽ giúp người dân giảm bị “sốc” khi chuyển đổi.

“Tôi ủng hộ, nhưng thành phố cần công bố bản đồ vùng cấm sớm và lắp biển báo rõ ràng. Người dân cần thời gian thích nghi, không thể hôm nay thông báo mai đã làm,” ông Đoàn nói.

Còn chị Lê Thu An, tiểu thương ở phường Hoàn Kiếm, lo lắng rằng cấm xe máy theo khung giờ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nhiều hộ gia đình.

“Nhiều chị em bán hàng rong, giao đồ ăn đều chạy xe máy xăng. Bị cấm giờ cao điểm coi như mất nửa buổi sáng, mất luôn thu nhập. Nếu có hỗ trợ đổi xe, hoặc cho vay ưu đãi mua xe điện thì người dân sẽ đỡ áp lực hơn”.

Hà Nội nghiên cứu điều chỉnh nghị quyết để phù hợp thực tiễn

Về nội dung người dân quan tâm, trao đổi với phóng viên, ông Đàm Văn Huân, Trưởng ban Đô thị HĐND TP Hà Nội, cho biết ngày 12/12/2024, HĐND TP đã ban hành Nghị quyết 47 về vùng phát thải thấp, thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô (sửa đổi). Sau đó, TP tiếp tục cụ thể hóa các chỉ đạo của Trung ương, trong đó có Chỉ thị 20 của Thủ tướng và gần đây nhất là Kế hoạch 2350 của Chính phủ (ban hành ngày 19/11/2025) về giảm thiểu ô nhiễm môi trường trên phạm vi cả nước.

Theo ông Huân, thực tiễn cho thấy vấn đề ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí ở Hà Nội, đang là mối quan tâm lớn của cấp ủy, chính quyền và người dân. Vì vậy, tại Kỳ họp thứ 28, UBND TP đã trình HĐND xem xét điều chỉnh, thay thế Nghị quyết 47, bổ sung nhiều nội dung mới về biện pháp và lộ trình triển khai vùng phát thải thấp.

“Đây là đề xuất quan trọng, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống người dân, nên HĐND TP sẽ thảo luận kỹ lưỡng để lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của Thủ đô. Sau khi được thông qua, nghị quyết mới sẽ được công bố chính thức đến báo chí và người dân”, ông Huân cho hay.

Ông Huân cho biết thêm, việc triển khai vùng phát thải thấp là nhiệm vụ khó, ảnh hưởng rộng, nhưng cần thiết để khắc phục ô nhiễm không khí và nâng cao chất lượng sống của người dân Hà Nội. Thành phố sẽ đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để tạo sự đồng thuận và chuẩn bị điều kiện thực hiện trên thực tế.

PGS.TS Doãn Minh Tâm, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Giao thông vận tải (Bộ GTVT cũ, nay là Bộ Xây dựng) cho rằng, cấm xe máy chạy xăng không thể là một hành động đơn lẻ. Đây phải là sự kết hợp của nhiều giải pháp và chính sách, cần có sự phối hợp giữa các cấp, các ngành.

Theo ông Tâm, trước khi thực hiện lệnh cấm, việc khảo sát, thu thập dữ liệu chính xác là bước đầu tiên bắt buộc. Hà Nội cần nắm rõ có bao nhiêu xe máy xăng đang lưu hành trong nội đô, người sử dụng là ai, mục đích và mức thu nhập của họ như thế nào.

Đặc biệt, cần quan tâm tới những người lao động đang mưu sinh nhờ phương tiện này như xe ôm, người giao hàng, công nhân, lao động phổ thông… bởi việc chuyển đổi phương tiện sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của họ.

“Nếu khảo sát được thực hiện đúng và đầy đủ, các giải pháp đưa ra mới khả thi; ngược lại, nếu chỉ làm theo kiểu hành chính, thì triển khai sẽ dễ rơi vào bị động và lúng túng”, PGS.TS Doãn Minh Tâm nhìn nhận.

Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ GTVT nhấn mạnh, việc cấm xe máy xăng rõ ràng nhằm phục vụ chiến lược bảo vệ môi trường - điều rất cần thiết đối với một đô thị lớn như Hà Nội. Tuy nhiên, không thể bỏ qua khía cạnh an sinh xã hội. "Những người có thu nhập thấp là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong quá trình chuyển đổi. Vì vậy, mọi chính sách liên quan đến cấm xe xăng đều cần đặt con người vào trung tâm", ông nói.

PGS.TS Bùi Thị An, nguyên Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, phát triển giao thông xanh và giảm ô nhiễm không khí là xu hướng tất yếu của các đô thị hiện đại.

Theo bà, việc xây dựng vùng phát thải thấp ở Hà Nội là cấp bách và cần thiết, nhưng muốn đạt mục tiêu, thành phố phải tổ chức thực hiện bài bản, đồng bộ và quyết liệt.

“Không thể nói đến việc cấm xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch nếu hạ tầng giao thông xanh chưa sẵn sàng”, bà An nói và cho rằng, trước hết, Hà Nội phải có giao thông công cộng thuận tiện, xe buýt và metro phủ rộng; hệ thống trạm sạc, bãi đỗ xe điện được bố trí hợp lý; đồng thời có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phương tiện sạch và hạ tầng xanh.

“Đây là bài toán khó, tốn kém, nhưng nếu không chuẩn bị kỹ và làm triệt để, nguy cơ thất bại hoặc kéo dài sẽ rất lớn”, PGS.TS Bùi Thị An cảnh báo.

Lộ trình các khu vực thí điểm cấm xe máy xăng và phạm vi mở rộng

Theo dự thảo nghị quyết gửi HĐND TP Hà Nội, vùng phát thải thấp gồm: Khu vực thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải được xác định tại Quy hoạch Thủ đô Hà Nội; khu vực thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông từ mức độ D đến F theo TCVN và khu vực có chỉ số chất lượng không khí trong tối thiểu một năm gần nhất ở dưới mức trung bình theo số liệu trạm quan trắc chuẩn của quốc gia và thành phố.

Từ 1/7/2026, Hà Nội thực hiện thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong Vành đai 1, gồm 9 phường thuộc các quận trung tâm cũ là Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ.

Từ 1/1/2028, mở rộng thêm 14 phường, gồm toàn bộ Vành đai 1 và 5 phường thuộc Vành đai 2 như Láng, Đống Đa, Kim Liên, Bạch Mai, Vĩnh Tuy.

Đến 1/1/2030, Hà Nội thực hiện vùng phát thải thấp tại Vành đai 3 trở vào, gồm 36 phường, xã. 14 phường khu vực đường Vành đai 2 và Phú Thượng, Xuân Đỉnh, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Yên Hòa, Thanh Xuân, Khương Đình, Định Công, Phương Liệt, Tương Mai, Hoàng Mai, Vĩnh Hưng, Long Biên, Phúc Lợi, Việt Hưng, Bồ Đề, Phù Đổng, Đông Anh, Thư Lâm, Phúc Thịnh, Vĩnh Thanh, Nội Bài.

Sau năm 2031, bất kỳ khu vực nào có AQI dưới trung bình hoặc ùn tắc mức D–F đều phải áp dụng vùng phát thải thấp.

Dự thảo cũng nêu nhiều biện pháp mạnh: Xe máy xăng bị cấm theo khung giờ hoặc khu vực; xe máy công nghệ không được hoạt động trong vùng phát thải thấp; ô tô không đạt chuẩn khí thải mức 4 bị hạn chế, tiến tới cấm lưu thông theo từng giai đoạn.

Xe máy dùng nhiên liệu hóa thạch phải chuyển đổi xanh trước năm 2030. Taxi bắt buộc 100% chuyển sang xe xanh từ ngày 1/7/2026 đối với xe đầu tư mới.

Từ năm 2035, UBND TP sẽ quyết định hạn chế lưu thông từng loại phương tiện theo tuyến đường, phần đường hoặc khung giờ.

Ngoài ra, TP Hà Nội sẽ siết quản lý đăng ký xe chạy xăng, không đầu tư mới phương tiện dùng nhiên liệu hóa thạch của các tổ chức; cấm xe tải trên 3,5 tấn dùng nhiên liệu hóa thạch vào vùng phát thải thấp.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa dự thảo lần này và Chỉ thị 20/2025 là thay vì cấm hoàn toàn xe máy xăng trong Vành đai 1 từ 1/7/2026, UBND TP Hà Nội đề xuất hình thức cấm theo khung giờ hoặc theo khu vực.

Lý do là trong quá trình lấy ý kiến, nhiều sở, ngành và hiệp hội như Sở Tư pháp, Sở Xây dựng, Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam, Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản… đề nghị giãn lộ trình, đảm bảo phù hợp hạ tầng giao thông, an sinh xã hội và hành vi người dân.

Hiện các sở ngành cũng đang xây dựng cơ chế phát triển giao thông xanh; đặc biệt một số tiêu chuẩn quốc gia về trạm sạc do Bộ Công Thương chủ trì vẫn chưa được ban hành, gây khó cho việc triển khai diện rộng.

×