Họa sĩ Đặng Ái Việt đi dọc Bắc - Nam khắc họa hơn 3.200 bức chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng

Họa sĩ Đặng Ái Việt: “Tôi làm để trả ơn”

Ngày 19/2/2010, họa sĩ Đặng Ái Việt (sinh năm 1948) bắt đầu hành trình xuyên Việt, ngược xuôi từ Nam ra Bắc. Người phụ nữ nhỏ nhắn mang trong mình một trái tim lớn, một lòng biết ơn đối với những người mẹ có con hy sinh vì đất nước.

Bà nói: “Tôi làm để trả ơn. Trả ơn đồng đội tôi đã nằm lại chiến trường. Trả ơn những người mẹ đã nuốt nước mắt vào trong, lặng lẽ tiễn con ra trận và chờ đợi đến cuối đời…”.

Từ chiếc xe máy hiệu Chaly cũ kỹ ngày nào đến chiếc Super Honda bây giờ, hành trình của bà vẫn chưa dừng lại. Họa sĩ Đặng Ái Việt nói, khi nào vẽ hết các Mẹ Việt Nam Anh hùng còn sống, lúc đó bà mới cho phép mình nghỉ ngơi.

Dọc theo chiều dài đất nước, đến đâu, bà cũng tự tìm nơi trọ, không làm phiền đến chính quyền địa phương. “Nếu người ta biết, họ sẽ đón tiếp nồng nhiệt lắm. Nhưng tôi không muốn điều đó. Tôi luôn tìm lý do để từ chối. Tôi không đến với danh nghĩa trang trọng, tôi chỉ đến như một người con đi thăm mẹ”, bà nói giản dị.

Một nguyên tắc không đổi trong suốt hơn 15 năm qua là bà không bao giờ nhận tiền từ các mẹ, con cháu của mẹ hay chính quyền địa phương. “Tôi mà nhận tiền, liệt sĩ bẻ chân tôi không cho đi nữa”, câu nói nửa đùa nửa thật của bà nhưng nghe ra chan chứa sự thành tâm.

Với mức lương hưu 10 triệu đồng mỗi tháng, bà bảo: “Từng đó là đủ cho tôi đi khắp đất nước này rồi. Tôi chưa từng xin hỗ trợ từ bất kỳ ai. Mỗi lần gặp một mẹ, tôi đều gửi tặng họ cái ôm và nụ hôn. Không chỉ là tình cảm, lòng biết ơn của tôi, mà đó còn là thay mặt cho những đồng đội đã nằm lại chiến trường. Những người không còn cơ hội ôm lấy mẹ mình nữa.”

“Mười mấy năm đi vẽ, tôi không thể trả lời câu hỏi: Ấn tượng với mẹ nào nhất. Vì mỗi người mẹ đều có câu chuyện riêng, mất mát riêng, và họ đều xứng đáng được kính trọng như nhau” – bà chia sẻ.

Trong hành trình miệt mài ấy, bà chưa bao giờ gọi những thử thách là “khó khăn”. “Khó khăn là một từ quá xa xỉ. Với tôi, đó chỉ là thử thách. Và thử thách thì để vượt qua”.

Trăn trở để những bức chân dung sống mãi với thời gian

Dẫu vẫn ngày ngày cặm cụi vẽ, lòng họa sĩ Đặng Ái Việt luôn canh cánh một điều: Làm sao để những bức chân dung ấy, từng nếp nhăn, ánh mắt, dáng hình của mẹ được lưu giữ mãi với thời gian, không chỉ trên giấy vẽ.

Ông Phạm Quốc Phương – Giám đốc Trung tâm Ứng dụng Hệ thống Thông tin Địa lý (thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM) nhớ lại lần đầu gặp bà: “Khi tôi đề xuất số hóa các bức chân dung, bà bảo: ‘Tôi không có tiền đâu nha!’ Nhưng chúng tôi khẳng định, làm việc này không phải vì tiền, mà vì tri ân. Vậy là bà đồng ý, vui vẻ và tin tưởng”.

Từ cuộc gặp đó, website “Chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng” chính thức ra đời vào tháng 1/2020, như một bảo tàng trực tuyến lưu giữ di sản tinh thần đặc biệt này. Sau 5 năm đồng hành, Trung tâm đã số hóa khoảng 3.000 tác phẩm của họa sĩ Đặng Ái Việt, kèm theo nhiều tư liệu quý giá về hành trình bà đã đi qua.

“Khi cô vẽ đến đâu, cô gọi cho chúng tôi. Chúng tôi cử người đến, xác định vị trí, thu thập dữ liệu rồi đưa lên trang web. Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành cùng cô, để mỗi bước chân cô đi đều được ghi lại” – ông Phương cho biết.

Về phần mình, họa sĩ Đặng Ái Việt cảm thấy ấm lòng vì những gì mình làm không đơn độc. Bà xúc động khi được thế hệ trẻ, các cán bộ công nghệ, đoàn viên đồng hành và góp sức. “Các bạn trẻ cho tôi thêm ngọn lửa để tiếp tục con đường này”, bà nói.

Ngày 11/4, Ban Thường vụ Thành Đoàn TP.HCM phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ giới thiệu website “Chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng” tới đoàn viên, thanh thiếu nhi Thành phố – như một cách tiếp nối, lan tỏa giá trị nhân văn mà người họa sĩ già ấy đang bền bỉ kiến tạo.

×