Na Chi Lăng, vị ngọt giúp nông dân đổi đời trên đất Lạng Sơn (bài 1): Lên "vương quốc na" giữa mùa mưa

Vương quốc na giữa trùng điệp núi rừng

Mấy ngày nay trên những nền tảng mạng xã hội, thấy rất nhiều hình ảnh về người dân tỉnh Lạng Sơn đã chính thức bước vào vụ thu hoạch na. Để tìm hiểu thông tin về nông sản đã góp phần nâng cao đời sống người dân xứ Lạng, chúng tôi đã ra bến xe khách Mỹ Đình để bắt chuyến xe khách về Lạng Sơn.

Nhìn thấy chúng tôi lỉnh kỉnh đồ đạc với máy ảnh, chân máy, bác tài lái xe khách cười tươi hỏi thăm: Các nhà báo đi chụp ảnh na hả, mấy hôm nay tôi thấy nhiều người lên Lạng Sơn chụp ảnh na lắm.

Chỗ ngồi ổn định tôi tiếp lời bác tài xế: Giờ lên Lạng Sơn, chỗ nào là chụp ảnh na là đẹp nhất bác cho chúng em xuống…và thế là những câu truyện về na, về người, về mảnh đất Lạng Sơn cứ thế rôm rả trong cả xe khách.

Từ Hà Nội đi theo đường Quốc lộ 1A, xe của chúng tôi đi qua tỉnh Bắc Ninh, trên tuyến đường vượt qua nhiều cầu lịch sử: Phù Đồng, Như Nguyệt, Xương Giang và Cầu Lường, hành trình hơn 100km đã đưa chúng tôi đến tỉnh Lạng Sơn.

Đặt chân đến Lạng Sơn một một hình ảnh khá đặc trưng ở miền núi cao với những dãy núi đá vôi đan xen đang được giăng kín bởi màn xương dày đặc.

Dưới những chân núi đá vôi không khó để nhận thấy những vườn na xanh tốt và hình ảnh những người nông dân đi xe máy chở những xọt na, xốp na; bên cạnh đường xe chạy là những cửa hàng bán na treo biển “Na 9”, “Na chín” đó cũng là một cách gây ấn tượng với những người đi đường… một khung cảnh khá sôi động, đã làm cho chúng tôi tranh luận sôi nổi hơn nữa.

Đặc biệt, dọc đường đi chúng tôi cũng bắt gặp những hình ảnh “cáp treo na” hun hút từ trên đỉnh núi xuống ngay gần đường. Được biết đây là một giải pháp rất hữu ích giúp người dân đưa na từ trên núi xuống, khiến chúng tôi khá ấn tượng.

Đang mải câu truyện với bác tài xế và mọi người trên xe thì chúng tôi đã đến xã Chi Lăng, nơi đã liên hệ trước để làm việc. Đón chúng tôi, anh Phí Văn Tiến – Chủ tịch Hội Nông dân xã Chi Lăng phấn khởi cho hay: Na ở Chi Lăng đã bắt đầu vào vụ thu hoạch rồi Nhà báo. Thời điểm này mọi người khá bận rộn, người thì đi hái na, người thì ghánh na, hay chở na đem bán… bận nhưng ai cũng vui vì đây là vụ thu hoạch nông sản lớn nhất ở địa phương hàng năm.

Theo chân anh Tiến, chúng tôi ghé thăm ngôi nhà của anh Lăng Văn Hưng, một hộ gia đình tiêu biểu ở địa phương trong trồng và phát triển cây na dai nhiều năm qua.

Ngay cạnh bên thêm ngôi nhà khang trang là những chiếc xọt, đôi quang gánh và chiếc kéo cắt na vẫn còn đang ướt mưa… Anh Hưng cho hay: Đây là những vật dụng để đi cắt na Nhà báo ạ. Sáng nay tôi cũng vừa tranh thủ dậy sớm để cắt na, ở đây mọi người đều tranh thủ đi hái na từ 4-5 sáng, dù trời có mưa. Do na được thụ phấn cùng nhau nên khi chín cũng sẽ cùng nhau, vì vậy công việc đi cắt na ngày nào cũng làm, khi đã vào vụ thu hoạch.

Trao đổi về công việc thu hái na, anh Hưng phấn khởi cho biết: Thu hoạch xong tôi mang na ra chợ bán luôn, sáng nay na bán giá 40.000/kg. Trong niềm vui, phấn khởi của việc bán na được giá, anh Hưng mời chúng tôi vào nhà uống nước.

Trong ngôi nhà đầy đủ tiện nghi, chúng tôi thấy 2 thùng xốp đang chứa đầy những chiếc ly nông đã có sẵn dây chun buộc ở miệng túi, anh Hưng cho biết thêm: Đây là những túi tôi chuẩn bị đi bọc để làm na trái vụ. Vụ sau thời tiết lạnh không có túi bọc thế này thì khó mà tránh được sương muối, ruồi vàng, côn trùng gây hại…

Nhìn những chồng túi bóng được chuẩn bị kỹ lưỡng, chúng tôi hiểu rằng, đối với người dân nơi đây, mỗi một trái na đều là một niềm hy vọng, một thành quả được chăm chút từ những điều nhỏ nhất.

Vừa rót chén trà nóng mời khách, thì anh Hưng và anh Tiến cùng nhau chia sẻ về một vài gia đình khác trên địa bàn, về sản lượng, về giá na từ đầu vụ đến nay (khoảng 10 ngày trước cho tới nay với giá na ổn định từ 30.000-60.000 tùy loại).

Ba thế hệ bám rễ cùng cây na

Câu chuyện thành công của anh Hưng không phải là chuyện một sớm một chiều. Anh Hưng tự hào chia sẻ mình là thế hệ thứ ba trong gia đình đã gắn bó với cây na trên mảnh đất Chi Lăng.

Cây na đã nuôi sống cả gia đình anh từ thời ông bà, bố mẹ; đến nay việc cho con cái ăn học và giúp anh dựng xây cơ nghiệp cũng chính từ những cây na.

Anh Hưng kể lại: Ngày xưa việc trồng na vô cùng vất vả, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cha ông truyền lại, cây na cũng phát triển tự nhiên, cao tới 4-5m, thu hái vô cùng khó khăn, nhất là thu hoạch na thường vào mùa mưa như này rất vất vả…

Giờ đây, kỹ thuật canh tác na đã có nhiều thay đổi, đặc biệt là việc cắt tỉa những cành na cao, để cây na cho trái đều và thấp khi thu hoạch.

Cùng với đó, thay vì chỉ trồng trên các vàn núi cao, các gia đình cũng đã đưa cây na xuống những vùng vườn thấp để tiện chăm sóc. Đặc biệt các hộ lựa chọn trồng na ở những nơi tiện có nguồn nước tưới nhằm phát triển na trái vụ để nâng cao giá trị kinh tế.

Anh Hưng cho biết thêm: Hiện gia đình đang trồng khoảng 400 cây na, mỗi năm cũng cho thu hoạch trên 200 triệu đồng. Cây na đang là cây trồng chính đem lại kinh tế cho gia đình.

Một điều cũng khá đặc biệt trong hành trình tìm hiểu về cây na ở Chi Lăng, mà anh Hưng và anh Tiến cho tôi hay đó chính là cây na dai không phải là cây bản địa ở địa phương, mà đã được những người dân từ tỉnh Hà Tây (cũ) mang theo khi lên khai phá kinh tế mới vào những năm 1963-1964.

“Nhận thấy cây na ưa đất, lại cho kinh tế cao, đến nay xã Chi Lăng đã có 1.400 ha na (na dai, na bở, na thái), 1ha cho thu hoạch 8-9 tấn, giá bình quân 25.000-30.000/kg; vì vậy cây na đang là cây trồng chủ lực cho kinh tế của gia đình anh Hưng và hàng nghìn hộ dân trên địa bàn xã Chi Lăng. Góp phần quan trọng vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo và làm giàu ngay chính quê hương Chi Lăng lịch sử” anh Tiến cho hay.

×