Nguy cơ nạn phân bón kém chất lượng, sản phẩm phân bón "rỗng ruột" gia tăng trở lại

Theo nhận định của nhiều chuyên gia, doanh nghiệp lâu năm trong ngành, cách thức phổ biến nhất làm ra phân NPK kém chất lượng là cắt giảm hàm lượng dinh dưỡng hoặc sử dụng phụ gia không rõ nguồn gốc.

Điều này đang gây thiệt hại đến đất canh tác và cây trồng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất, thu nhập của người nông dân và đe doạ đến sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

Kẽ hở cho "công nghệ" phân bón kém chất lượng

Sau đợt tăng giá mạnh từ đầu tháng 4 do ảnh hưởng từ chuỗi cung ứng tại eo biển Hormuz và chi phí logistics, giá phân bón hiện vẫn duy trì ở mức cao.

Ghi nhận tại một số khu vực đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nam Bộ, so với thời điểm trước tết, giá phân bón đã tăng khoảng 30 – 40%. Đối với một số dòng NPK 20 – 20 – 15 giá hiện nay khi về đến đại lý thường hơn 1 triệu/bao.

Sự bùng nổ của hàng kém chất lượng trong giai đoạn này không phải là ngẫu nhiên. Khi chi phí vật tư nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành sản xuất, áp lực tài chính khiến nhiều nông dân nảy sinh tâm lý "ham rẻ" hoặc tìm kiếm các sản phẩm phân bón thay thế để tiết kiệm.

Đánh đúng vào kẽ hở này, một số cơ sở sản xuất thiếu uy tín đã tung ra các sản phẩm gắn lời quảng cáo "hàng công ty giá ưu đãi" hay "công nghệ ngoại nhập" để trục lợi bất chính.

Lãnh đạo một công ty phân bón chia sẻ: Thực tế, khi bước vào một "ma trận" thông tin thiếu minh bạch, nông dân dễ rơi vào cuộc đánh cược mà phần thua gần như đã được định đoạt từ trước.

Việc đưa ra thị trường các sản phẩm "rỗng ruột", cắt giảm tối đa hàm lượng dinh dưỡng hoặc không đủ định lượng niêm yết, đang trở thành phương thức "tối ưu hóa" lợi nhuận của nhiều cơ sở sản xuất thiếu uy tín, họ bất chấp những hệ lụy dài hạn cho đất đai và cây trồng.

Theo phân tích từ chuyên gia trong ngành, một trong những thủ đoạn phổ biến nhất hiện nay là sử dụng ammonium chloride (NH4Cl) để thay thế nguyên liệu phân đạm và kali.

Ammon trắng với hình dáng hạt tinh thể rất giống với urê hạt đục, trong khi ammon đỏ dễ dàng bị nhầm lẫn với kali khi được phối trộn thêm tạp màu. Đáng chú ý là hàm lượng đạm trong ammon thấp hơn rất nhiều so với mức tiêu chuẩn của urê, do vậy giá thành rất rẻ.

Việc đánh tráo này giúp cơ sở sản xuất cắt giảm khoản chi phí rất lớn, tuy nhiên, giá sản phẩm bán ra có thể ngang hoặc rẻ hơn so với các sản phẩm đúng chất lượng của những nhà sản xuất uy tín.

Bên cạnh đó, tình trạng lạm dụng phụ gia như bột đá, đất sét màu để tăng trọng lượng cũng bùng phát. Các thành phần này giúp sản phẩm đạt đủ định lượng 50kg/bao và có ngoại quan (độ bóng, kích thước hạt) tương đồng với các dòng NPK uy tín.

Hệ quả khi sử dụng phải những phân bón kém chất lượng này là cây trồng bị "đói" dinh dưỡng thiết yếu, trong khi đất canh tác phải chịu dư lượng tạp chất, dẫn đến tình trạng chai sạn và suy giảm hệ sinh thái nông nghiệp về lâu dài.

Lỗ hổng từ hệ thống phân phối

Một thực tế đang diễn ra ở các vùng sâu, vùng xa ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long hay Tây Nguyên là sự len lỏi của hàng kém chất lượng qua hệ thống "bán nợ".

Do phụ thuộc vào nguồn vốn ứng trước từ đại lý, nông dân thường ít có quyền lựa chọn và so sánh chất lượng, buộc phải sử dụng những sản phẩm mà đại lý cung cấp. Đây là mắt xích yếu nhất trong chuỗi cung ứng, nơi các dòng sản phẩm chiết khấu cao nhưng kém chất lượng lại dễ dàng tiếp cận người dùng.

Cán bộ kỹ thuật của Công ty CP Phân bón Bình Điền cho biết: Với tình hình giá phân bón tăng cao như hiện nay, nông dân thường có xu hướng mua phân bón giá rẻ hoặc nghe theo sự tư vấn của một số đại lý.

Cán bộ kỹ thuật này cho rằng, đây là lúc bà con nông dân phải hết sức thận trọng với các loại phân bón “lạ”. Cần quan sát kỹ bao bì, thông số, số liệu, công thức cũng như xuất xứ sản xuất, tên công ty và đọc kỹ các khuyến cáo của nhà sản xuất. Các công ty uy tín luôn thể hiện rõ các thông tin quy định của nhà nước trên sản phẩm.

Nhằm đảm bảo quyền lợi cho bà con nông dân, với hệ thống giám sát chặt chẽ, cán bộ phụ trách thị trường của Bình Điền phối hợp chặt chẽ với các đơn vị quản lý địa phương, thường xuyên kiểm tra giám sát chặt chẽ các đại lý từ cấp 1 đến cấp 2, 3 để nắm bắt tình hình và giảm thiểu rủi ro về hàng nhái, hàng giả.

Cán bộ kỹ thuật của Công ty CP Phân bón Bình Điền lưu ý thêm, khi bà con nhận thấy sản phẩm có khác biệt so với những đợt mua trước nên gọi ngay số hotline trên bao bì, trong vòng 24h cán bộ thị trường của Công ty sẽ có mặt để kiểm tra nhằm đảm bảo cho bà con mua đúng sản phẩm chất lượng.

Theo ông Trần Ngọc Hoà, Trưởng vùng miền Đông, Công ty CP Phân bón Bình Điền, đối với các doanh nghiệp phân bón, trong tình hình hiện nay, giải pháp bền vững nhất chính là sự minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp cần thiết lập các mô hình liên kết sản xuất lớn, kết nối trực tiếp với nông dân để giảm bớt các khâu trung gian, đưa hàng thật đến tay người dùng với giá thành hợp lý nhất.

Về phía người canh tác, kỹ thuật bón phân "đúng" và "tiết kiệm" là chìa khóa để bảo vệ lợi nhuận. Bà con cần bón đúng thời điểm cây cần, đúng liều lượng và đúng cách để tránh thất thoát. Việc ưu tiên sử dụng sản phẩm từ các thương hiệu có hóa đơn chứng từ, quan sát kỹ các thông số công thức và xuất xứ trên bao bì là cách tự bảo vệ thiết thực nhất trước ma trận hàng giả hiện nay.

×